Brasław (ros. Браславская волость, lit. Breslaujos valsčius) – dawna gmina wiejska na Kowieńszczyźnie, istniejąca w latach 1867–1939. Siedzibą gminy było miasteczko Brasław (1587 mieszkańców w 1921 rokuSkorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom VII - Część II - Ziemia Wileńska – Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923)Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933, które od 15 marca 1927 roku – nie posiadając praw miejskich – było siedzibą powiatu brasławskiego (obecnie na Białorusi).

Gmina zbiorowa Brasław powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Była częścią powiatu nowoaleksandrowskiego (jezioroskiego), należącego do guberni kowieńskiejVolosts and gminas of 1890. Governorates: 1st Arkhangelsk - 25th Nizhny Novgorod. St . Petersburg, 1892..

Po I wojnie światowej stała się przedmiotem roszczeń odradzających się państw litewskiego i polskiego. 31 października 1919 gminę włączono do utworzonego pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich nowego powiatu brasławskiego, który wszedł w skład okręgu wileńskiegoDz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 25, poz. 257Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich z mapą, Eugenjusz Romer, Lwów-Warszawa, 1919. 20 grudnia 1920 gmina weszła w skład tymczasowego okręgu nowogródzkiego, a 19 lutego 1921 została włączona do nowo utworzonego woj. nowogródzkiego. Od 13 kwietnia 1922 gmina Brasław należała do objętej władzą polską Ziemi Wileńskiej – Art. 8., przekształconej 20 stycznia 1926 roku w województwo wileńskie. Gmina Brasław była jedną z 7 gmin wzdłuż granicy z Łotwą.

Według stanu z 1 listopada 1938, gmina podzielona była na 19 gromad: Achremowce, Belmont, Brasław, Buciowce, Karolino, Krasnosielce, Miłasze, Mizery, Muraż, Orzechowo, Ostaniewce, Plebańce, Polesie, Strusto, Świluki, Urbany, Usiany, Zajeleńce i ZaraczeRozporządzenie Wojewody Wileńskiego z dnia 20 września 1938 r. w sprawie zmiany granic gromad, utworzenia nowych gromad i ustalenia ich nazw w powiecie brasławskim (Wileński Dziennik Wojewodzki, 1938, nr. 14, poz. 143)..

Wraz z wybuchem II wojny światowej gminę Brasław zniesiono i już nie odtworzono. Po wojnie jej obszar wszedł w struktury administracyjne Związku Radzieckiego.

Demografia Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku gminę zamieszkiwało 11 181 osób, 8205 było wyznania rzymskokatolickiego, 1366 prawosławnego, 8 ewangelickiego, 301 staroobrzędowego, 3 greckokatolickiego, 6 mahometańskiego, 1292 mojżeszowego. Jednocześnie 5229 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 4418 białoruska, 1 niemiecką, 978 żydowską, 429 litewską, 123 rosyjską, 2 łotewską a 1 estońską. Było tu 1913 budynków mieszkalnych.

Przypisy

Kategoria:Dawne gminy w guberni kowieńskiej Kategoria:Dawne gminy w okręgu wileńskim Kategoria:Dawne gminy w województwie nowogródzkim Kategoria:Dawne gminy w województwie wileńskim Kategoria:Gminy powiatu brasławskiego (II Rzeczpospolita)