Kazimierz Marian Dzierżykraj-Morawski herbu własnego, ps. Acer, Keryks, Linkeus, Mordax (ur. 26 stycznia 1884 w Krakowie, zm. 25 października 1944 w Jędrzejowie) – polski historyk, eseista, działacz i teoretyk konserwatyzmu, monarchista, masonoznawca.
Życiorys Syn Kazimierza Morawskiego i Heleny, córki Władysława Wężyka.
W 1906 ogłosił pod pseudonimem Szczerbiec broszurę polityczną Wobec chwili i przyszłości, w której stojąc na gruncie obrony wiary, języka i tradycji potępił polski udział w rewolucji 1905 roku w Imperium Rosyjskim jako „ugodę z bezrządem”, przeciwstawiając mu reformy Aleksandra Wielopolskiego i przekonanie o tym, że „Rosja do nowego życia powstała”. W 1914 wydał w Krakowie przekład krótkich prac metodologicznych francuskich historyków Gabriela Hanotaux i .
Początkowo działał w Stronnictwie Prawicy Narodowej, wywodzącym się ze środowiska konserwatystów krakowskich. Należał obok swego kuzyna oraz Hieronima Tarnowskiego do przywódców założonego w 1922 Stronnictwa Zachowawczego. W 1924 został redaktorem naczelnym organu prasowego tej partii („Biuletyn Stronnictwa Zachowawczego”). W marcu 1926, po przystąpieniu większości działaczy SZ do Stronnictwa Chrześcijańsko-Narodowego, założył wraz z Platerem i Tarnowskim w Warszawie istniejący do 1928 Klub Zachowawczo-Monarchistyczny i objął redakcję jego organu prasowego „Pro Fide, Rege et Lege” (w 1988 reaktywowany został zarówno klub, jak i pismo).
Autor m.in. książki Studia i szkice z ery Sasów i Stanisławów (1935), w której za namową prymasa Hlonda przedstawił pogląd o inspiratorskiej roli masonerii w rozbiorach Polski. W 1937 ogłosił przekład pracy francuskiego duchownego katolickiego (być może pseudonim) pt. Państwo w okowach masonerii. Inicjator zwołania w 1938 w Warszawie Zjazdu Prasy Polskiej, podczas którego Jerzy Braun i Wacław Budzyński założyli Agencję Antymasońską.
Główne publikacje autorskie Wobec chwili i przyszłości. List otwarty i szczery do Rosyan i Polaków, Warszawa 1906 (pod pseudonimem Szczerbiec) Ignacy Potocki. Cz. 1, 1750–1788, Gebethner i Wolff, Kraków 1911 Z wieku Łazienek (notatki historyczne), Spółka Wydawnicza Polska, Kraków 1913 Ze studyów nad epoką saską, Spółka Wydawnicza Polska, Kraków 1913 Wawel. Rys historyczny, H. Altenberg, Lwów 1913 Trzy przemówienia, Polski Związek Polityczny, Lozanna 1918 Kraków przed trzydziestu laty, Myśl Narodowa, Warszawa 1932 Źródło rozbioru Polski. Studja i szkice z ery Sasów i Stanisławów, Księgarnia Św. Wojciecha, Poznań 1935 Od Stambułu do Golgoty. Z pielgrzymki do Ziemi Świętej, Księgarnia i Drukarnia Katolicka, Katowice 1938 Konferencje misyjne (z Antonim Pawłowskim, Rada Krajowa Papieskiego Dzieła Rozkrzewiania Wiary, Poznań 1938 Co to jest masonerja (z Włodzimierzem Moszczyńskim), A. Prabucki, Warszawa 1939 Bractwo wrogów wstrzemięźliwości. Studium historyczne z czasów Augusta II, Armoryka, Sandomierz 2018
Przypisy
Bibliografia Jacek Bartyzel, Konserwatyzm bez kompromisu. Studium z dziejów zachowawczej myśli politycznej w Polsce w XX wieku, Toruń 2002. Władysław Konopczyński, Kazimierz Marian Morawski (1884-1944), „Kwartalnik Historyczny” 53.3-4, 1946. Czesław Lechicki, Morawski Kazimierz Marian (Dzierżykraj-), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXI, Wrocław 1976. Szymon Rudnicki, Działalność polityczna polskich konserwatystów 1918-1926, Warszawa 1981. Norbert Wójtowicz, Morawski Kazimierz Marian, [w:] idem, Masoneria. Mały słownik, Warszawa 2006, s. 250.
Linki zewnętrzne Dzieła Kazimierza Mariana Morawskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Historycy wolnomularstwa Kategoria:Kontrrewolucjoniści Kazimierz Kategoria:Politycy Stronnictwa Prawicy Narodowej Kategoria:Politycy Stronnictwa Zachowawczego Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy monarchiści Kategoria:Polscy redaktorzy naczelni Kategoria:Teoretycy konserwatyzmu Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Zmarli w 1944 Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Działacze i współpracownicy Centralnej Agencji Polskiej