Dziewieniszki – dawna gmina wiejska istniejąca do 1945 roku na obszarze Ziemi Wileńskiej/woj. wileńskiego (obecnie na Litwie). Siedzibą gminy były Dziewieniszki (Dieveniškės)Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.

Początkowo gmina należała do powiatu oszmiańskiego w guberni wileńskiej. 7 czerwca 1919 weszła w skład utworzonego pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich okręgu wileńskiegoDz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 5, poz. 41, przejętego 9 września 1920 przez Tymczasowy Zarząd Terenów Przyfrontowych i EtapowychDziennik Rozkazów z 1920 r. Nr 35, poz. 753. W związku z powstaniem Litwy Środkowej 9 października 1920 gmina wraz z północną częścią powiatu oszmiańskiego znalazła się w jej strukturachDz. Urz. TKR. 13 kwietnia 1922 roku gmina weszła w skład objętej władzą polską Ziemi Wileńskiej – Art. 8., przekształconej 20 stycznia 1926 roku w województwo wileńskie.

7 stycznia 1926 z gminy Dziewieniszki wyłączono wsie Bieluńce, Litwice, Birzynie, Kowańce, Wojsznie, Micholcze i Zabiejgi, folwarki Remiczowo i Birzynie, zaścianek Dolina oraz część miasteczka Bieniakonie, które włączono do gminy Bieniakonie w powiecie lidzkim w województwie nowogródzkim.

W 1927 roku wójtem gminy był Michał Mackiewicz, odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi za pracę samorządową

Według stanu z 1 listopada 1938, gmina podzielona była na 12 gromad: Dziewieniszki, Jurgielany, Kazimierzowo, Konwaliszki, Kotkiszki, Krakuny, Lepie Wielkie, Narwiliszki, Paszki, Plusty, Szadziuny i UtkanyRozporządzenie Wojewody Wileńskiego z dnia 20 września 1938 r. w sprawie zmiany granic gromad, utworzenia nowych gromad i ustalenia ich nazw w powiecie oszmiańskim (Wileński Dziennik Wojewodzki, 1938, nr. 14, poz. 146)..  

Po wojnie obszar gminy wszedł w struktury administracyjne Związku Radzieckiego.

Gmina Dziewieniszki jest jedyną gmina dawnego powiatu oszmiańskiego, która obecnie znajduje się na terenie Litwy (w tzw. „Worku Dziewieniskim”, czyli terytorium Litwy otoczonym prawie w całości przez terytorium Białorusi), pozostałe są na Białorusi. Także za II RP gmina tworzyła „worek” woj. wileńskiego, otoczony z trzech stron przez woj. nowogródzkie.

Przypisy

Kategoria:Dawne gminy w guberni wileńskiej Kategoria:Dawne gminy w okręgu wileńskim Kategoria:Dawne gminy w Litwie Środkowej Kategoria:Dawne gminy w województwie wileńskim Kategoria:Dawne gminy na Litwie