Czeczotka tundrowa (Acanthis flammea hornemanni) – podgatunek czeczotki zwyczajnej, małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae), zamieszkujący północną część Ameryki Północnej (wraz z Grenlandią).
Systematyka Takson ten opisał w 1843 roku Carl Peter Holbøll jako gatunek o nazwie Linota hornemanni. Miejsce typowe to Ameralikfjord na Grenlandii. Później czeczotka tundrowa bywała umieszczana w rodzaju Carduelis lub Acanthis. Za jej podgatunek często uznawano czeczotkę bladą (A. h. exilipes), występującą od skrajnie północnej Eurazji przez Alaskę po środkową Kanadę. W pierwszych dekadach XXI wieku wielu autorów zaczęło jednak kwestionować status czeczotki tundrowej jako odrębnego gatunku. Decyzję o połączeniu w jeden gatunek czeczotki tundrowej i zwyczajnej na podstawie wyników badań genetycznych podjął w 2024 roku North American Classification Committee (NACC), a za nim podążyły kolejne ornitologiczne autorytety.
Rozmieszczenie geograficzne Czeczotka tundrowa w sezonie lęgowym występuje na wyspach w północnej i północno-wschodniej Kanadzie oraz na wschodniej i zachodniej Grenlandii. Zimuje bardziej na południe, w centralnej i północno-wschodniej Kanadzie (do północnego Quebecu i Labradoru) oraz na północnym wschodzie USA (Nowa Anglia).
W starszych publikacjach podawano, że czeczotka tundrowa zalatuje do Polski. Do końca 2021 stwierdzono ją 348 razy (łącznie obserwowano 576 osobników). W 2017 miał miejsce nalot tych ptaków, który objął swym zasięgiem niemal cały kraj – odnotowano wówczas 107 stwierdzeń (136 osobników). Informacje te pochodzą jednak z czasów, gdy czeczotka tundrowa uznawana była za odrębny gatunek (z exilipes jako podgatunkiem), i stwierdzenia (a przynajmniej większość z nich) dotyczą podgatunku exilipes, który zimuje m.in. w północnej Europie; Handbook of the Birds of the World (2010) podaje, że podgatunek A. f. hornemanni rzadko zalatuje do Europy, stwierdzono go na wyspach północno-zachodniej Europy (Wyspy Owcze, Jan Mayen, Wielka Brytania, Irlandia) oraz w Norwegii i Holandii.
Morfologia długość ciała: 11,5–14 cm masa ciała: 17–20 g (A. h. hornemanni), 10–16 g (A. h. exilipes) Samica przypomina samca, różni się od niego głównie brakiem różowawego zabarwienia na piersi i kuprze, jej twarz jest nieco bardziej szara, zaś czerwona plama na czole jest trochę mniejsza niż u samca.
Rozród Sezon lęgowy trwa od maja do lipca. Gniazduje w samotnych parach lub luźnych koloniach. Wyprowadza jeden lęg w roku.
Gniazdo w kształcie kubka buduje samica z gałązek, trawy i korzonków. Wyściółkę stanowi miękka trawa, pióra i sierść zwierzęca. Gniazdo umieszczone jest w niskim krzewie, na ziemi (osłonięte skałami lub roślinnością), w skalnej szczelinie lub na niskim drzewie na wysokości 0,5–2 m nad ziemią. Często umieszczone jest w pobliżu wody lub nawet nad wodą.
Samica składa 3–6 (zwykle 4–5) jasnozielononiebieskich jaj z ciemnym plamkowaniem. Wysiaduje samotnie przez 11–13 dni, a samiec karmi ją w gnieździe. Pisklęta karmione są przez oboje rodziców, głównie stawonogami o miękkim ciele i larwami. Młode są w pełni opierzone 12–15 dni po wykluciu.
Pożywienie Żywi się głównie nasionami roślin, w tym zimą olchy i brzozy. Zjada również pąki i pędy różnych roślin, w tym drzew. Na Alasce w okresie lęgowym żywi się niektórymi bezkręgowcami, zwykle owadami i ich larwami (zwłaszcza pluskwiakami, muchówkami, motylami i chrząszczami), a także pająkami. Zimą żeruje głównie na ziemi i wśród roślinności, potrafi zawisnąć do góry nogami, aby dostać się do pożywienia. Używa stóp do przytrzymywania jedzenia.
Ochrona Na terenie Polski czeczotka tundrowa jest objęta ścisłą ochroną gatunkowąRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ()..
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Łuszczakowate Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Ptaki Arktyki Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1843 roku