Protonaród, inaczej naród bez państwa – typ grupy etnicznej, która dąży do uzyskania własnej suwerenności politycznej.
Tego typu grupy etniczne posiadają własne elity polityczne oraz własnych ideologów, którzy starają się generować ruch narodowy. Protonaród można uznać za fazę tworzenia się z grupy etnicznej narodu, co nie oznacza, że każdy protonaród musi stać się w przyszłości uznanym narodem i uzyskać własną niezależność polityczną w postaci państwa.
Pojęcie protonarodu wprowadzone zostało przez Thomasa Eriksena, dla odróżnienia tego typu grupy etnicznej od miejskich mniejszości etnicznych i ludów tubylczych, znajdujących się w fazie przedindustrialnej rozwoju oraz grup etnicznych w "społeczeństwach pluralistycznych" istniejących w kulturowo heterogenicznych państwach pokolonialnych.
Protonarody zazwyczaj są liczebniejsze od innych typów mniejszości etnicznych.
Niektóre grupy etniczne wykazujące znamiona protonarodów Protonaród Flaga Język ojczysty Przybliżona populacja Dominujące wyznanie Kraj zamieszkania Region macierzysty Statut autonomii Stolica Mapa małej ojczyzny Powierzchnia orientacyjna (km²) Kontynent Ludy bodyjskieTybetańczycy link=Flaga Tybetu|50px|border|center tybetański buddyzm Chiny, Indie, Nepal, Pakistan, Bhutan Tybet region Lhasa Położenie Tybetu|50px|border|center Azja Ludy celtyckieMańczycy link=Flaga Wyspy Man|50px|border|center mański chrześcijaństwo Zjednoczone Królestwo Wyspa Man dependencja Douglas Położenie Wyspy Man|50px|border|center EuropaSzkoci link=Flaga Szkocji|50px|border|center szkocki chrześcijaństwo Zjednoczone Królestwo Szkocja królestwo Edynburg Położenie Szkocji|50px|border|center EuropaBretończycy link=Flaga Bretanii|50px|border|center bretoński chrześcijaństwo Francja Bretania region Rennes Położenie Bretanii|50px|border|center EuropaKornijczycy link=Flaga Kornwalii|50px|border|center kornijski chrześcijaństwo Zjednoczone Królestwo Kornwalia księstwo Truro Położenie Kornwalii|50px|border|center EuropaWalijczycy link=Flaga Walii|50px|border|center walijski chrześcijaństwo Zjednoczone Królestwo Walia księstwo Cardiff Położenie Walii|50px|border|center Europa Ludy germańskieFryzowie link=Flaga Fryzji|50px|border|center fryzyjski chrześcijaństwo Holandia, Niemcy, Dania Fryzja prowincja Leeuwarden Położenie Fryzji|50px|border|center EuropaFarerowie link=Flaga Wysp Owczych|50px|border|center farerski chrześcijaństwo Dania Wyspy Owcze terytorium Thorshavn Położenie Wysp Owczych|50px|border|center Europa Ludy indyjskie Sikhowie link=Khanda (sikhizm)|Flaga Sikhistanu|50px|border|center pendżabski sikhizm Indie, Pakistan Sikhistan region Amritsar Położenie Sikhistanu|50px|border|center Azja Ludy irańskie Kurdowie link=Flaga Kurdystanu|50px|border|center kurdyjski islam Turcja, Iran, Irak, Syria, Armenia Kurdystan region Irbil Położenie Kurdystanu|50px|border|center Azja Ludy kaukaskie Czerkiesi link=Flaga Adygei|Flaga Czerkiesji|50px|border|center czerkieski islam Rosja Czerkiesja republika Czerkiesk Położenie Czerkiesji|50px|border|center AzjaCzeczeni link=Flaga Czeczenii|50px|border|center czeczeński islam Rosja Czeczenia republika Grozny Położenie Czeczenii|50px|border|center AzjaDagestańczycy link=Flaga Dagestanu|50px|border|center dagestański islam Rosja, Azerbejdżan Dagestan republika Machaczkała Położenie Dagestanu|50px|border|center AzjaIngusze link=Flaga Inguszetii|50px|border|center inguski islam Rosja Inguszetia republika Magas Położenie Inguszetii|50px|border|center Azja Ludy melanezyjskieKanakowie link=Flaga Nowej Kaledonii|50px|border|center kanacki chrześcijaństwo Francja Nowa Kaledonia wspólnota Numea Położenie Nowej Kaledonii|50px|border|center Oceania Ludy polinezyjskieHawajczycy link=Flaga stanowa Hawajów|Flaga Hawajów|50px|border|center hawajski chrześcijaństwo Stany Zjednoczone Hawaje stan Honolulu Położenie Hawajów|50px|border|center OceaniaRapańczycy link=Reimiro|50px|border|center rapański chrześcijaństwo Chile Wyspa Wielkanocna prowincja Hanga Roa Położenie Wyspy Wielkanocnej|50px|border|center OceaniaTahitańczycy link=Flaga Polinezji Francuskiej|Flaga Tahiti|50px|border|center tahitański chrześcijaństwo Francja Tahiti terytorium Papeete Położenie Tahiti|50px|border|center OceaniaTokelańczycy link=Flaga Tokelau|50px|border|center tokelański chrześcijaństwo Nowa Zelandia, Stany Zjednoczone Tokelau terytorium Nukunonu Położenie Tokelau|50px|border|center OceaniaRotumańczycy link=Flaga Rotumy|50px|border|center rotumański chrześcijaństwo Fidżi Rotuma dependencja Ahau Położenie Rotumy|50px|border|center Oceania Ludy romańskieKatalończycy link=Flaga Katalonii|50px|border|center kataloński chrześcijaństwo Hiszpania, Francja, Włochy, Andora Katalonia wspólnota Barcelona Położenie Katalonii|50px|border|center EuropaRetoromanie link=Flaga Recji|50px|border|center retycki chrześcijaństwo Włochy, Szwajcaria Recja region Udine Położenie Recji|50px|border|center EuropaQuebekczycy link=Flaga Quebecu|50px|border|center francuski chrześcijaństwo Kanada, Stany Zjednoczone Quebec prowincja Quebec Położenie Quebecu|50px|border|center Ameryka Ludy słowiańskieBośniaccy Serbowietło|centruj|50x50px|Flaga Republiki Srpskiejserbski1 220 000prawosławieBośnia i HercegowinaHercegowinajednostka unitarnaBanja Lukatło|centruj|53x53px|Położenie Republiki Srpskiej25 053EuropaŁużyczanie link=Flaga Serbołużyczan|Flaga Łużyc|50px|border|center łużycki chrześcijaństwo Niemcy, Czechy, Polska Łużyce region Budziszyn Położenie Łużyc|50px|border|center Europa Ludy turańskieJakuci link=Flaga Jakucji|50px|border|center jakucki chrześcijaństwo Rosja Jakucja republika Jakuck Położenie Jakucji|50px|border|center AzjaCzuwasze link=Flaga Czuwaszji|50px|border|center czuwaski chrześcijaństwo Rosja Czuwaszja republika Czeboksary Położenie Czuwaszji|50px|border|center EuropaBaszkirzy link=Flaga Baszkortostanu|50px|border|center baszkirski islam Rosja Baszkortostan republika Ufa Położenie Baszkortostanu|50px|border|center Europa Tatarzy link=Flaga Tatarstanu|50px|border|center tatarski islam Rosja, Ukraina Tatarstan republika Kazań Położenie Tatarstanu|50px|border|center EuropaKarakałpacy link=Flaga Karakałpacji|Flaga Karakałpakstanu|50px|border|center karakałpacki islam Uzbekistan Karakałpakstan republika Nukus Położenie Karakałpakstanu|50px|border|center AzjaUjgurzy link=Flaga Ujguristanu|50px|border|center ujgurski islam Chiny Ujguristan region Urumczi Położenie Ujguristanu|50px|border|center Azja Ludy ugrofińskieLapończycy link=Flaga Laponii|50px|border|center lapoński chrześcijaństwo Norwegia, Szwecja, Finlandia, Rosja Laponia region Rovaniemi Położenie Laponii|50px|border|center Europa Ludy waskońskieBaskowie link=Flaga Kraju Basków|Flaga Baskonii|50px|border|center baskijski chrześcijaństwo Hiszpania, Francja Baskonia wspólnota Gasteiz Położenie Baskonii|50px|border|center Europa
Bibliografia
Kategoria:Podmioty polityczne Kategoria:Socjologia narodu