thumb Dwupierścieniak cesarski (Catathelasma imperiale (P. Karst.) Singer) – gatunek grzybów z rodziny dwupierścieniowatych (Biannulariaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Catathelasma, Biannulariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1879 r. Petter Adolf Karsten, nadając mu nazwę Armillaria imperialis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadał mu w 1940 r. Rolf Singer, przenosząc go do rodzaju Catathelasma. Synonimy:
Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 r. Dawniej nazywany był opieńką cesarską, bedłką cesarską lub czopem.
Morfologia Kapelusz Średnica 5–20 cm, za młodu półkulisty, później płaskołukowaty, w końcu lejkowato wklęsły. Brzeg długo pozostaje podwinięty. Powierzchnia łuskowata o barwie od bladobrązowej do brązowej. Młode owocniki są trudne do zauważenia, gdyż są ukryte w ściółce leśnej. Przez długi czas otoczone są osłoną. Blaszki Głęboko zbiegające na trzon, wąskie o barwie od jasnokremowej do żółtej z brązowym odcieniem. Trzon Wysokość 7–16 cm, grubość 3–5 cm, walcowaty lub kołkowaty, zwężony dołem, pełny i twardy. Powierzchnia o barwie od białej do ochrowej. Posiada wyraźny skórzasty i odstający pierścień. Pierścień ten jest podwójny i trwały. Miąższ Gruby, twardy, soczysty, barwy białej. Smak i zapach mączno-ogórkowy. Wysyp zarodników Biały. Zarodniki eliptyczne, wydłużone, gładkie, o rozmiarach 10–15 × 4–6 μm.
Występowanie i siedlisko Opisano występowanie tego gatunku w Ameryce Północnej, w niektórych krajach Europy oraz w Korei i Japonii. W Polsce jest rzadki. W literaturze naukowej do 2020 r. podano 16 stanowisk historycznych i 6 współczesnych (niektóre błędnie). Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. W opracowaniu Czerwona lista roślin i grzybów Polski jest zaliczony do kategorii grzybów wymierających (E). Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Austrii, Belgii, Niemczech, Estonii, Szwecji, Finlandii, Słowacji, Czechach.
Pojawia się w lasach iglastych i mieszanych, ale także na pastwiskach i przy potokach, szczególnie w lasach podgórskich. Rośnie głównie pod świerkami i sosnami oraz w borówkach. Owocniki pojawiają się od sierpnia do października.
Znaczenie Grzyb mykoryzowy. Należy do smacznych grzybów jadalnych, ale w Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej.
Przypisy – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów.
Kategoria:Biannulariaceae Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Grzyby chronione Kategoria:Mykobiota Polski