Lockheed Hudson – lekki samolot bombowy i morski samolot patrolowy zaprojektowany w zakładach Lockheed Corporation, wykorzystywany podczas II wojny światowej.

Samolot został zaprojektowany krótko przed wybuchem wojny w wytwórni lotniczej Lockheed Aircraft Corporation na zamówienie Royal Air Force. Głównym odbiorcą samolotów było lotnictwo obrony wybrzeża (RAF Coastal Command), ale wykorzystywano je również w roli samolotów transportowych i treningowych oraz do zadań specjalnych (przerzut agentów do okupowanej Francji), a nawet myśliwskich. Kolejnymi użytkownikami były dywizjony zwalczania okrętów podwodnych Royal Canadian Air Force i lotnictwa innych państw.

Historia Geneza thumb|left|Lockheed L-14 Super Electra na którego podstawie powstał Hudson W 1938 strona brytyjska poszukiwała amerykańskiego morskiego samolotu patrolowego, który wzmocniłby flotę używanych dotychczas rodzimej produkcji Avro Ansonów. 10 grudnia 1938 Lockheed zaprezentował zmodyfikowaną wersję pasażerskiego o nazwie Lockheed L-14 Super Electra, która szybko weszła do produkcji pod oznaczeniem Hudson Mk I. Dostawy do Wielkiej Brytanii rozpoczęły się w lutym 1939, w maju przezbrojono w nie 224 Dywizjon RAF z bazy Leuchars w Szkocji.

Dostarczono 350 egzemplarzy wersji Mk I i dwadzieścia Mk II, które uzbrojone były w dwa karabiny maszynowe Browning w nosie maszyny oraz dwa w grzbietowej wieżyczce Boulton Paul Type C. Hudson Mk III odznaczał się wzmocnionym uzbrojeniem oraz mocniejszymi silnikami (wyprodukowano 428 egzemplarzy).

Wersje Mk V i Mk VI (odpowiednio 309 i 450 wyprodukowanych i dostarczonych samolotów) były napędzane silnikami Pratt & Whitney Twin Wasp. RAF otrzymał również 380 samolotów Mk IIIA i 30 Mk IV w ramach programu Lend-Lease.

Użycie bojowe Chociaż zdetronizowane później przez cięższe bombowce, samoloty tego typu odniosły wiele znaczących sukcesów w pierwszej połowie wojny.

8 października 1939 Hudson zniszczył niemiecki samolot – było to pierwsze w czasie II wojny światowej zestrzelenie samolotu RAF startującego z bazy Wielkiej Brytanii oraz pierwsze przez samolot amerykańskiej produkcji.

1 marca 1942 PBO-1 należący do United States Navy stał się pierwszym amerykańskim samolotem, który zatopił niemiecki okręt podwodny („U-656”), na południe od Nowej Fundlandii), natomiast 31 lipca 1942 Hudson Royal Canadian Air Force zatopił „U-754”.

27 sierpnia 1941 Hudson z 269 Dywizjonu RAF zaatakował i uszkodził niemiecki okręt podwodny „U-570”. Załoga niemogącego zanurzyć się U-Boota poddała się latającemu nad nim Hudsonowi – był to pierwszy okręt podwodny nieprzyjaciela zdobyty przez RAF.

13 sierpnia 1940 Hudson należący do Royal Australian Air Force rozbił się niedaleko stolicy kraju, Canberry. W wyniku katastrofy zginęła załoga i trzech członków australijskiego rządu. Lotnictwo australijskie zaczęło wykorzystywać bojowo Hudsony w 1941. Użytkownikiem samolotów tego typu były również Royal New Zealand Air Force. Lotnictwa: australijskie, nowozelandzkie i US Navy wykorzystywały Hudsony jako samoloty patrolowe podczas wojny na Pacyfiku.

Służyły one również w dywizjonach do zadań specjalnych RAF-u: 161 (Europa) i 357 (Birma).

Wyprodukowano 2584 samoloty tego typu. Wycofywanie ich ze służby liniowej rozpoczęło się w 1944.

Wersje samolotu Zamówienia brytyjskie

Hudson Mk I thumb|Hudson Mk I Dywizjonu 206 RAF Pierwsza seria produkcyjna, oznaczenie fabryczne B14L, zamówiona przez British Purchasing Commision, początkowo w liczbie 200 egzemplarzy, następnie powiększona o 150 samolotów. W tej wersji napęd stanowiły silniki Wright GR-1820-G102 o mocy 1100 KM przy starcie i 900 KM na wysokości 6700 stóp (2050 m). Uzbrojenie stanowiły dwa nieruchome karabiny maszynowe 7,7 mm w przedniej części kadłuba i grzbietowa wieżyczka Boulton Paul Type C (instalowanej już w Wielkiej Brytanii) oraz do 1400 funtów (635 kg bomb lub bomb głębinowych).

50 samolotów wyprodukowanych z silnikami Pratt & Whitney Twin Wasp SC3-G, oznaczenie fabryczne Model B14S, zostało dostarczone dla RAAF gdzie były początkowo znane także jako Hudson Mk I, ale w późniejszym czasie ich oznaczenie zmieniono na Mk IV.

Hudson Mk II 20 samolotów, oznaczenie producenta 414, różniących się od Mk I śmigłami o stałych obrotach i wzmocnionym kadłubem. Jeden z samolotów używany był przez linie lotnicze BOAC, jeden używany był przez RCAF. W służbie RAAF model znany był początkowo jako Mk III, w późniejszym czasie oznaczenie zmieniona na Mk IV.

Hudson Mk III 428 samolotów z kadłubem wersji Mk II i silnikami o większej mocy – GR-1820-G205A (1200 KM przy starcie, 1050 na wysokości 6700 stóp). Uzbrojenie obronne zostało wzmocnione o trzy pojedyncze karabiny maszynowe 7,7 (dolne i boczne stanowiska strzeleckie). Niektóre z samolotów zostały zmodyfikowane poprzez dodanie dodatkowych zbiorników z paliwem i otrzymały oznaczenie Mk II (LR) (Long Range – dalekiego zasięgu), pozostałe, niezmodyfikowane samoloty z tej serii otrzymały wówczas oznaczenie Mk III (SR) (Short Range – krótkiego zasięgu). Model używany był RAF, RCAF, RZNAF i linie lotnicze BOAC.

Hudson Mk IIIA Samoloty z programu Lend-Lease zamówione jako A-29-LO (zobacz poniżej).

Hudson Mk IV thumb|Hudson Mk IV w służbie RAAF Oznaczenie dla samolotów Mk I i II używanych przez RAAF.

Hudson Mk IVA Samoloty z programu Lend-Lease dla RAAF zamówione A-28-LO (zobacz poniżej).

Hudson Mk V Kadłub i uzbrojenie obronne wersji Mk III z silnikami Twin Wasp S3C-4G (1200 KM przy starcie, 1100 KM na wysokości 780 m). Pierwsze 202 samoloty miały oryginalny system paliwowy i były oznaczone jako Mk V (SR), 207 następnych z powiększonymi zbiornikami znane były jako Mk V (LR). Wersja używana była przez RAF, RCAF, RNZAF i linie lotnicze BOAC. Kilka egzemplarzy RAF-U zostało przekazane jednostkom AAF stacjonującym w Wielkiej Brytanii.

Hudson Mk VI Samoloty z programy Lend-Lease zamówione jako A-28A-LO (zobacz poniżej).

Hudson C.VI Wersja transportowa A-28A-LO (zobacz poniżej).

Lend – Lease Po podpisaniu 11 marca 1941 przez prezydenta Roosevelta ustawy Lend-Lease, wcześniejsze brytyjskie kontrakty na Hudsony zostały przejęte przez amerykański Department of Army i 1302 samoloty tego typu zostały wyprodukowane z amerykańskimi oznaczeniami i numerami seryjnymi.

A-28-LO 52 samoloty z silnikami Pratt & Whitney R-1830-45 zbudowane dla RAAF (amerykańskie numery seryjne 41-23171/23222, australijskie – A16-101/152).

A-28A-LO Wersja Hudson Mk V z silnikami Pratt & Whitney R-1830-67 zbudowana dla sił powietrznych państw Wspólnoty Narodów. Z 450 samolotów, 410 zostało przekazanych dla RAF (z czego trzy ostatnie dostarczono AAF, a jeden dla Aviação Naval Portuguesa), 36 dla RCAF i 4 dla RNZAF). Niektóre z maszyn RAF po usunięciu uzbrojenia były używana jako samoloty transportowe z oznaczeniem Hudson C.VI.

A-29-LO thumb|Należący do US Navy PBO-1 na lotnisku na Nowej Fundlandii w 1942 roku Wersja z silnikami Wright R-1820-87. Konstrukcyjnie były identyczne do Hudsonów Mk III (LR), w służbie państw Commonwealthu znane były jako Mk IIIA. Z 616 zamówionych samolotów, 20 otrzymała US Navy jako PBO-1, 32 otrzymał RAF, 133 dostarczono RCAF, 41 otrzymał RAAF, 14 dostarczono RNZAF, 23 otrzymały chińskie siły powietrzne, 153 otrzymał AAF, 24 zostały przebudowane jako A-29B-LO.

A-29A-LO Wersja transportowa identyczna do A-29-LO z wyjątkiem wnętrza kadłuba przystosowanego do przewozu żołnierzy. Dla RAF-u zbudowano 289 maszyn, RAAF otrzymał 65 samolotów, RNZAF przekazano 23 samoloty, RCAF – cztery, a chińskie siły powietrzne otrzymały trzy maszyny tego typu.

A-29B-LO 24 samoloty z serii A-29-LO zatrzymane przez AAF i używane aerofotografii.

Zamówienia AAF 8 maja 1942 AAF zamówił u Lockheeda 300 samolotów do szkolenia zaawansowanego (AT – Advanced Trainer). 83 samoloty używane były do szkolenia nawigatorów, pozostałe były używane do szkolenia strzelców pokładowych.

AT-18-LO Wersja z silnikami Wright R-1820-82 o mocy 1200 KM i wieżyczką Martin 250 CE z dwoma karabinami maszynowymi 12,7 mm.

AT-18A-LO Nieuzbrojona wersja AT-18 używana do szkolenia nawigacyjnego z miejscem dla pilota, instruktora i trzech uczniów.

Dane techniczne i osiągi Hudson Mk I Hudson Mk III Hudson Mk IIIAZbliżony PBO-1 używany przez USN, z silnikami R-1820-40 miał prędkość maksymalną 421 km/h na 4665 metrach, pułap operacyjny 7990 metrów i zasięg 2820 kilometrów. Hudson Mk IVABudowane dla AAF AT-18 i AT-18A miały masę startową 8755 i 10140 kg i prędkość maksymalną 438 i 426 km/h. Hudson Mk VIRozpiętość skrzydeł (m)19,96Długość (m)13,51Wysokość (m)3,61Powierzchnia skrzydeł (m²)51,19SilnikiWright R-1820-G102AWright R-1820-G205AWright R-1820-87 P & W R-1830-45P & W R-1830-67Moc startowa (KM)11001200120010501200Moc na pułapie (KM/m)900/2042900/46331000/43281000/3505-Masa własna (kg)52755985581758105958Masa startowa (kg)79388391929883918391Obciążenie powierzchni (kg/m²)155163181164164Prędkość maks. (km/h na wysokości m)396/1980410/5800407/4570418/3800420/?Prędkość przel. (km/h)273358329331360Prędkość wznoszenia (m/min)664/1675/13050/6,53050/7,8658/1Pułap operacyjny (m)76207470808079258230Zasięg (km)31553475450029003480

Zachowane egzemplarze thumb|Hudson w RNZAF Museum Wigram Australia: Temora Aviation Museum, Australian War Memorial, RAAF Museum Kanada: North Atlantic Aviation Museum w Gander (Nowa Fundlandia i Labrador) Nowa Zelandia: Royal New Zealand Air Force Museum w Christchurch, Museum of Transport and Technology w Auckland Wielka Brytania: Royal Air Force Museum w Hendon

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykańskie samoloty bombowe II wojny światowej Kategoria:Samoloty patrolowe Kategoria:Samoloty do zwalczania okrętów podwodnych Hudson Kategoria:Samoloty bombowe z napędem śmigłowym