thumb|Stonoga murowa. Pasek skali: 5 mm. Stonoga murowa (Oniscus asellus) – skorupiak z rodziny Oniscidae, nazywany również stonogiem myszatym. Jest to niewielkich rozmiarów zwierzę, które często zamieszkuje piwnice lub szklarnie, wyrządzając przy tym ogromne szkody, głównie w uprawach roślin.
Gatunkiem pokrewnym stonogi murowej, z którym często jest mylona, jest prosionek szorstki. Niektóre stonogi murowe żyją we wspólnych siedliskach z prosionkami szorstkimi.
Budowa i wygląd zewnętrzny Długość: do 18 mm, szerokość: 6–10 mm; Kształt: jajowaty, szeroki, spłaszczony grzbietobrzusznie; Pancerz: chitynowy, wodoodporny, stanowi ochronę ciała; Ubarwienie: w większości szare, z jasnymi plamkami na grzbiecie; Głowa (a dokładnie głowotułów, cefalotoraks): Czułki: biczyk (flagellum) czułków II pary, czyli ich końcowy odcinek, składa się z 3 segmentów; Oczy: złożone, występują po bokach; Przednia krawędź po obydwu bokach tworzy wyraźny płat między okiem i podstawą czułka. Pereon (tułów, toraks): Liczba segmentów: 7; Odnóża: 7 par odnóży krocznych, słabo widoczne spod pancerza; Pleon (odwłok, abdomen): Liczba segmentów: 6–5 wolnych oraz pleotelson, będący połączeniem ostatniego segmentu i telsonu; Szerokość na granicy pereonu i pleonu zmniejsza się stopniowo, nie gwałtownie. Płuca: brak płuc pleopodialnych widocznych jako pogrubione białe łatki; Pleotelson: wydłużony, spiczasty; Nie potrafi zwinąć się w kulkę
Środowisko życia Stonogi mogą żyć jedynie w środowisku wilgotnym. Unikają miejsc nasłonecznionych, ponieważ może to doprowadzić do śmierci przez wyschnięcie. Można je spotkać pod odstającą korą w lesie, w butwiejących kłodach oraz na cmentarzach czy ruinach zamków. Gdy środowisko nie sprzyja stonogom, ukrywają się one w piwnicach lub szklarniach.
Odżywianie Podstawowym pożywieniem stonogi są butwiejące resztki roślin oraz szczątki zwierząt. Rzadziej żywią się świeżymi roślinami. Czasami zjadają martwe szczątki swojego gatunku, a w czasie linienia dochodzi do kanibalizmu.
Rozmnażanie i rozwój Do kopulacji dochodzi w całkowitych ciemnościach. Samiec przekazuje nasienie samicy, gdy znajdzie się na grzbiecie pod nią. Cały proces trwa ok. 5 minut. Po zakończeniu kopulacji, samica składa jaja do komory lęgowej, która znajduje się na spodzie ciała. Po rozwoju zarodkowym, z komory lęgowej uwalniane są larwy. Po kilku procesach linienia larwy przekształcają się w osobniki dorosłe.
Występowanie Stonoga występuje w środkowej i północnej Europie, a także zachodniej Azji.
Jest gatunkiem pochodzenia atlantyckiego. W Polsce zasiedla głównie siedliska synantropijne na terenie całego kraju (naturalne tylko na wybrzeżu i na stanowiskach na Dolnym Śląsku i w Sudetach).
Często można je zauważyć na murach podczas wilgotnych dni.
Zobacz też Stonoga Lądowe pancerzowce Polski – lista
Uwagi
Przypisy (PDF).
Kategoria:Oniscidea Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza