mały|Sanatorium Gurewicza w stylu świdermajer w Otwocku mały|Willa „Lodusieńka” przy ul. Herbacianej 6 w Radości mały|Zabytkowa drewniana willa letniskowa w stylu nadświdrzańskim znajdująca się na warszawskiej Białołęce przy ul. Fletniowej 2 Świdermajer, styl nadświdrzański – nazwa drewnianej architektury letniskowej powstającej na przełomie XIX i XX wieku na południowy wschód od Warszawy, wzdłuż Drogi Żelaznej Nadwiślańskiej (Kolei Nadwiślańskiej) na tzw. linii otwockiejPierwsze stacje kolejowe tzw. linii otwockiej to: Wawer, Jarosław, Otwock. Zob. Robert Lewandowski, Droga Żelazna Nadwiślańska 1877–2007, 2007, http://katalogi.bn.org.pl/iii/encore/record/C__Rb2723278__Swydawnictwo%20%C5%9Bwidermajer__P0%2C21__Orightresult__U__X3;jsessionid=D26833181E6D1389F880FF52E47A1A0C?lang=pol&suite=cobalt w letniskach: Anin, Międzylesie, Radość, Zbójna Góra, Miedzeszyn, Falenica, Emilianów, Michalin, Józefów, Świder (Letniska FalenickieLetniska Falenickie 1938: Anin, Międzylesie, Radość, Zbójna Góra, Miedzeszyn, Falenica, Emilianów, Michalin, Józefów, Świder / [oprac. Robert Lewandowski], http://katalogi.bn.org.pl/iii/encore/record/C__Rb2834979__Swydawnictwo%20%C5%9Bwidermajer__P0%2C6__Orightresult__U__X3?lang=pol&suite=cobalt) oraz w OtwockuRobert Lewandowski, Kronenberg, Andriolli i wilegiatura, czyli podwarszawskie letniska linii otwockiej, 2011, http://katalogi.bn.org.pl/iii/encore/record/C__Rb2729071__Swydawnictwo%20%C5%9Bwidermajer__P0%2C12__Orightresult__U__X3?lang=pol&suite=cobalt.
Opis Twórcą tego stylu budownictwa był Michał Elwiro AndriolliStrona o Andriollim: http://www.andriolli.pl/Robert Lewandowski, Twórcy stylu świdermajer, 2012, http://katalogi.bn.org.pl/iii/encore/record/C__Rb2834563__Swydawnictwo%20%C5%9Bwidermajer__P0%2C4__Orightresult__U__X3?lang=pol&suite=cobalt, mieszkający od 1880 w osadzie położonej po obu brzegach rzeki ŚwiderRobert Lewandowski, Andriolli… właściciel obu brzegów Świdra…, 2006, http://katalogi.bn.org.pl/iii/encore/record/C__Rb2525353__Swydawnictwo%20%C5%9Bwidermajer__P0%2C22__Orightresult__U__X3?lang=pol&suite=cobalt. Osada w 1883 r. oficjalnie przyjęła nazwę BrzegiRobert Lewandowski, Brzegi Andriollego, 2010, http://katalogi.bn.org.pl/iii/encore/record/C__Rb2525354__Swydawnictwo%20%C5%9Bwidermajer__P0%2C13__Orightresult__U__X3;jsessionid=9EBBD7893CD257C243C6B6D8A20B4649?lang=pol&suite=cobaltBrzegi Andriollego początkowo znajdowały się na terenie powiatu nowomińskiego (mińskiego). W latach 1924–1951 znajdowały się na terenie Letniska Świder oraz Letniska Józefów (Gmina Falenica Letnisko; Letniska Falenickie), w latach 1951–1952 znajdowały się na terenie tych samych letnisk należących do Gminy Józefów [Letnisko]. W 1952 r. świderska część Brzegów została przyłączona do miasta Otwock, a część józefowska do miasta Józefów (1962). Zob. Robert Lewandowski, Kronenberg, Andriolli i wilegiatura, czyli podwarszawskie letniska linii otwockiej, 2011, http://katalogi.bn.org.pl/iii/encore/record/C__Rb2729071__Swydawnictwo%20%C5%9Bwidermajer__P0%2C12__Orightresult__U__X3?lang=pol&suite=cobaltRobert Lewandowski (2005), Świdermajer. Drewniana architektura linii otwockiej. Internet Archive..
Styl ma elementy tradycyjnego budownictwa mazowieckiego o lekkiej konstrukcji i bogato zdobionych pawilonach, inspirowanych warszawską Wystawą Rolno-Przemysłową z roku 1885. Andriolli sprowadził do Brzegów kilka eksponowanych na wystawie domów. Bolesław Prus pisał o nich: „Są to cacka, jakich Warszawa jeszcze nie widziała w tej ilości i rozmaitości. Każdy z nich bawi oko piękną formą, sztukaterią, rzeźbieniami, tapicerskimi ozdobami albo żywą barwą”Robert Lewandowski (2005), Świdermajer, jak budowano. Swidermajer.pl, Internet Archive..
Główna bryła budynku kształtowana pod wpływem architektury szwajcarskiej, która w Europie stała się bardzo popularna po wystawie światowej w Wiedniu w 1873. Andriolli wzbogacił formę o werandy i przedsionki zaczerpnięte z architektury schronisk alpejskich i rosyjskich daczy. Dla stylu charakterystyczne są drewniane ażurowe zdobienia werand i ganków, szpiczaste zwieńczenia dachów.
Drewniane budynki często padają ofiarą pożarów.
Nazwa Nazwę „świdermajer”, jako żartobliwie podobną do nazwy biedermeier, wymyślił Konstanty Ildefons Gałczyński w wierszu Wycieczka do Świdra:
Upamiętnienie Od 2010 roku organizowany jest Festiwal Świdermajer, promujący drewnianą architekturę na linii otwockiej. Jego organizatorami są: Towarzystwo Przyjaciół Otwocka, Wawerskie Centrum Kultury i Miejski Ośrodek Kultury w Józefowie.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Strona Festiwalu Świdermajer Świdermajer.info − strona o stylu świdermajer na linii otwockiej Strona o Andriollim Robert Lewandowski, Strona o architekturze świdermajer. Home, Internet Archive.
Kategoria:Architektura drewniana w Polsce