Warszawianka – polski klub piłkarski, założony w 1921 roku. Rozwiązany w 1975 roku.

Historia Powstanie Warszawianki jest związane z dwiema stołecznymi drużynami piłkarskimi. Pierwszą z nich była drużyna Slavia, drugą Polonia. Slavia, została założona w 1917 roku i była międzyszkolną drużyną piłkarską uczniów gimnazjów Konopczyńskiego i Reja. Wśród nich byli także Czesi i to dzięki nim drużyna przyjęła nazwę Slavia. Po krótkim okresie wspólnych treningów z Polonią członkowie Slavii postanowili rozwiązać swoją drużynę i wstąpić do Polonii, tworząc drużynę juniorów. W 1920 roku pomiędzy młodymi piłkarzami a zawodnikami pierwszej drużyny zaczęło dochodzić do nieporozumień. Punktem decydującym o dalszym losie klubu było zebranie członków Polonii, które odbyło się w połowie stycznia 1921 roku. W związku z brakiem możliwości zabrania głosu podczas zebrania, większość młodych piłkarzy odeszła z Polonii i założyła własny klub. Pierwsze spotkanie założycielskie klubu miało miejsce 21 stycznia 1921 roku, w mieszkaniu Zbigniewa Olewskiego przy ul. Hożej. Wówczas powołano klub, bez nazwy, zarządu i statusu. Te były ustalane na spotkaniach w pierwszej siedzibie klubu przy ul. Czackiego 8, w mieszkaniu rodziny Luxenburgów. Ostatnie ze spotkań organizacyjnych odbyło się w niedzielę 27 listopada 1921 roku i od tego momentu klub funkcjonował w pełni. thumb|left|Drużyna Warszawianki (1924) Początkowo planowano powrót do nazwy Slavia, jednak ostatecznie zdecydowano się na propozycję Stanisława Luxenburga – Warszawianka. Przyjęte barwy klubu były wynikiem kompromisu. Połączono ze sobą barwy Slavii oraz Polonii. Barwy czarno-białe przejęto od Polonii, zaś krój koszulki od Slavii. Projekt herbu klubu, funkcjonujący w niemal niezmienionej formie do dziś, został zaś zaproponowany przez Wiktora Lotha oraz Aleksandra Szenajcha.

W 1921 roku Warszawianka przystąpiła do rozgrywek piłkarskich warszawskiej Klasy B (III poziom), gdzie zajęła 3. miejsce i awansowała do warszawskiej Klasy A (II poziom). Po czterech sezonach spędzonych w Klasie A, gdzie za każdym razem drużyna zajmowała 2. miejsce, „Czarno-biali” awansowali do Ligi (ówczesna ekstraklasa), której byli jednym z założycieli. Od 1927 do 1939 roku „Duma Warszawy” występowała nieprzerwanie w rozgrywkach Ligi, a 5. miejsce w 1936 roku było najlepszym jakie drużyna zajęła. W sezonie 1937 Warszawianka była jedynym klubem reprezentującym Warszawę w najwyższej klasie rozgrywek piłkarskich w kraju.

W 1925 roku Warszawianka przystąpiła do pierwszych w historii rozgrywek Pucharu Polski. W pierwszej fazie, po pokonaniu 3:1 Legii, Warszawianka została triumfatorem okręgu warszawskiego. W 1926 roku piłkarze przystąpili do rozgrywek ogólnokrajowych, gdzie przegrali 3:5 z TKS Toruń w pierwszym meczu grupy B i odpadli z rozgrywek. W tym samym roku Warszawianka zdobyła mistrzostwo Warszawy.

Po przewrocie majowym „Czarno-biali” byli związani z wojskiem, a funkcję prezesa klubu pełnił ppłk. dypl. Leopold Gebel. thumb|left|Mecz Warszawianka – Śmigły Wilno (6:2) na Stadionie Wojska Polskiego im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Moment strzelenia bramki przez drużynę Warszawianki. W 1930 roku, podczas meczu z Gwiazdą Warszawa, nastąpił pierwszy w Polsce przypadek uspokajania tłumu kibiców poprzez polewanie go wodą (po kopniaku w plecy zadanym przez bramkarza Gwiazdy napastnikowi Warszawianki doszło do przepychanek, które zakończył obecny na stadionie oficer polewając awanturujące się osoby wodą z hydrantu)Adam Tycner, Przedwojenni kibole, w: Historia. Do Rzeczy, nr 3/2013, s. 22, ISSN 2299-9515.

W 1934 roku powstał stadion piłkarski Warszawianki przy ulicy Wawelskiej, a inauguracja obiektu została uświetniona meczem Warszawianki z Polonią Warszawa. W obecności 3 tysięcy widzów padł remis 1:1.

Po wybuchu wojny działalność Warszawianki została zawieszona. Zdecydowana większość zawodników i zawodniczek brała udział w działaniach obronnych. W latach 1939–1943 zginęło bądź zmarło wielu przedwojennych sportowców Warszawianki. Byli to m.in.: Janusz Kusociński, Wacław Sankowski, Stanisław Luxenburg, Wacław Luxenburg i Eugeniusz Lokajski. Lista ta wydłużyła się o wiele nazwisk w czasie powstania warszawskiego. Ogromne były także zniszczenia stolicy. Wszystko to utrudniło reaktywację klubu po wojnie.

Pierwsze plany reaktywacji Warszawianki pojawiły się na warszawskiej Pradze już w 1944 roku. W 1945 roku do rozgrywek piłkarskich o mistrzostwo OZPN Warszawa zgłosiła się drużyna Warszawianki, jednak po sezonie jej piłkarze przeszli do Polonii. Przedstawiciele sportów drużynowych związali się zaś z innymi zespołami. Druga reaktywacja klubu rozpoczęła się w grudniu 1947 roku, a w roku następnym piłkarze przystąpili do rozgrywek warszawskiej Klasy C. W 1956 roku doszło do fuzji Warszawianki i Tęczy, później do fuzji Varsovii i Warszawianki. 17 lutego 1957 roku przyjęto nazwę Spółdzielczy Klub Sportowy Warszawianka. W 1955 roku „Duma Mokotowa” wywalczyła awans z Klasy A (IV poziom) do III ligi. Od 1956 do 1969 roku Warszawianka nieprzerwanie występowała na III poziomie rozgrywkowym, wygrywając te rozgrywki w sezonie 1962/1963 i 1963/1964. Nie udało się jednak awansować „Czarno-białym” z baraży o II ligę, za pierwszym razem zespół zajął 2. miejsce w grupie za Lublinianką, a za drugim ostatnie 5. miejsce.

W 1961 roku oddano do użytku pierwsze obiekty, w tym nowy stadion Warszawianki, przy ulicy Merliniego.

W latach 60. Warszawianka zaliczyła również kilka występów w Pucharze Polski na szczeblu centralnym. Sezon 1968/1969 okazał się najlepszym z nich, w I rundzie drużyna pokonała po dogrywce 3:1 Start Łódź, a w 1/16 finału uległa na własnym stadionie, w obecności 2 tys. widzów, Wiśle Kraków 0:3.

Przełom lat 60. i 70. XX wieku przyniósł kryzys dla sekcji piłkarskiej Warszawianki. W sezonie 1968/1969 „Duma Mokotowa” spadła z III ligi do ligi okręgowej, w sezonie 1969/1970 z ligi okręgowej do Klasy A, a w sezonie 1970/1971 do Klasy B. W 1972 roku wycofano drużynę z rozgrywek, a rok później zlikwidowano sekcję seniorów. W 1975 roku definitywnie zlikwidowano sekcję piłki nożnej Warszawianki.

Sukcesy 5. miejsce w Lidze (I poziom): 1936 Puchar Polski: Grupa B (1/4 finału) Pucharu Polski: 1926 Puchar Polski na szczeblu okręgowym 1925 (Legia 1:3 Warszawianka) Mistrzostwo Warszawy: 1925

Stadion thumb|240px|Obiekty Warszawianki w latach 60. XX wieku – w oddali stadion Warszawianka od momentu założenia w 1921 roku występowała na dwóch stadionach – na Agrykoli i Dynasach. W 1930 roku „Duma Mokotowa” otrzymała tereny u zbiegu ulic Żwirki i Wigury oraz Wawelskiej, a już w 1932 roku utworzyła tutaj tymczasowe boisko piłkarskie. W 1934 roku zbudowano m.in. budynek klubowy, stadion piłkarski oraz rozpoczęto budowę stadionu lekkoatletycznego o pojemności 50 tys. widzów, która została przerwana ze względu na agresję Niemiec na Polskę 1 września 1939 roku. W czasie okupacji niemieckiej na terenie Warszawianki stacjonowała artyleria, która doprowadziła obiekty do ruiny. W 1946 roku teren został przejęty przez klub sportowy Skra Warszawa, gdzie na miejscu niedokończonego i zrujnowanego stadionu lekkoatletycznego Warszawianki wybudowano w latach 1948–1953 nowy stadion lekkoatletyczno-piłkarski o pojemności 35 tys. widzów.

W 1954 roku przy ulicy Merliniego rozpoczęto budowę nowych obiektów sportowych (w tym stadionu piłkarsko-lekkoatletycznego) dla Warszawianki, które zostały zaprojektowane przez Zakłady Artystyczno-Badawcze warszawskiej ASP i wyróżniały się architekturą wtopioną w skarpę mokotowską. Stadion Warszawianki został oficjalnie i uroczyście oddany do użytku we wrześniu 1961 roku. Pojemność obiektu wynosiła 4 tys. miejsc. Po likwidacji sekcji piłkarskiej „Czarno-białych” w 1975 roku stadion był coraz rzadziej używany, aż ostatecznie popadł w ruinę. W latach 80. XX wieku na obiektach Warszawianki kręcono kilka scen serialu Zmiennicy. W 2000 roku na potrzeby filmu „Quo Vadis” ustawiono na stadionie replikę rzymskiego amfiteatru. W 2012 roku na terenie płyty głównej stadionu wybudowano 4 boiska piłkarskie ze sztuczną nawierzchnią.

Sezony Sezon Rozgrywki ligowe Puchar Polski (rozgrywki centralne) Poziom Nazwa ligi Miejsce Uwagi 1921IIIKlasa B Warszawa36awans do Klasy A turniej nie odbył się 1922 II Klasa A Warszawa2818:189 1923 Klasa A Warszawa2714:188dodatkowy mecz z Polonią Warszawa 1924/1925 Klasa A Warszawa21036:1815ze względu na Igrzyska Olimpijskie w 1924 roku, rozgrywki w latach 1924-1925 traktowano jako jeden sezon 1926 Klasa A Warszawa21033:1517przegrana w barażach z Polonią Warszawa (5:5, 0:1)awans do LigiGrupa B (1/4 finału) 1927 I Liga1326821652:6418 turniej nie odbył się 1928 Liga10281171050:6029 1929 Liga824681036:5420 1930 Liga1122441427:6612 1931 Liga11 22 6 1 15 36:60 13 1932 Liga 8 22 8 4 10 27:47 20 1933 Liga 7 10 5 2 3 22:16 12 5. miejsce w grupie wschodniej i wejście do grupy spadkowej, 1. w grupie spadkowej 1934 Liga 10 22 8 1 13 26:53 17 1935 Liga 8 20 6 6 8 29:37 18 1936 Liga 5 18 9 3 6 30:27 21 1937 Liga 7 18 8 2 8 34:44 18 1938 Liga 8 18 7 1 10 34:46 15 1939 Liga 9 11 2 1 8 16:29 5 rozgrywki niedokończone z powodu wybuchu II wojny światowej 1945 – Mistrzostwo OZPN Warszawa – Gr. I 6 13 rozwiązanie sekcji po sezonie 1948 IV Klasa C Warszawa reaktywacja sekcji w grudniu 1947 r. i przystąpienie do rozgrywek w 1948 r. 1949 V Klasa C Warszawa 1950 Klasa C Warszawa 1951 b.d. – 1952 b.d. – 1953 b.d. – 1954 IV Klasa A (grupa I (miasto)) – 1955 Klasa A (grupa I (miasto))1 awans do III ligi – 1956 III III liga (gr. Warszawa) 5 22 48:35 23 – 1957 III liga (gr. Warszawa) 10 2638:4423 – 1958 III liga (gr. Warszawa) 11 28 12 2 14 49:64 26 turniej nie odbył się 1959 Liga okręgowa (gr. Warszawa) 9 24 10 2 12 35:47 22 1960 Liga okręgowa 10 22 7 4 11 31:40 18 1960/1961 Liga okręgowa7 1961/1962 Liga okręgowa 9 II runda 1962/1963 Liga okręgowa 1 2. miejsce w barażowej grupie III o II ligę – brak awansuI runda 1963/1964 Liga okręgowa 1 5. miejsce w barażowej grupie III o II ligę – brak awansu– 1964/1965 Liga okręgowa 5 23I runda 1965/1966 Liga okręgowa 322136332:5132 – 1966/1967 III liga (gr. Warszawa) 8 30 36:28 32 – 1967/1968 III liga (gr. Warszawa)113028:2926 – 1968/1969 III liga (gr. Warszawa) 13 30 27:43 26 spadek do ligi okręgowej1/16 finału 1969/1970IVLiga okręgowa142619:3911spadek do Klasy A – 1970/1971V Klasa A spadek do Klasy B – 1971/1972 VI Klasa B wycofanie się z rozgrywek – Źródła

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Strona oficjalna Klubu Sportowego Warszawianka

Piłka nożna Kategoria:Kluby piłkarskie w Warszawie Kategoria:Nieistniejące polskie kluby piłkarskie Kategoria:Kluby piłkarskie założone w Polsce w 1921