thumb|Spotkanie autorskie z K. Maliszewskim z okazji wydania Czarownicy nad WłodzicąPoprowadziły: G. Matuszek-Stec, Agata Patralska Obarewicz i M. Szychowiak. Bukowiec – 3 maja 2021 Gabriela Matuszek-Stec z domu Dubiel (ur. 31 grudnia 1953 w Jaworznie) – polska historyk literatury, eseistka, krytyk, tłumaczka literatury niemieckiej, profesor nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, autorka ponad 200 publikacji.
Życiorys W 1977 z wyróżnieniem ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim i uzyskała tytuł magistra, w 1986 otrzymała stopień doktora nauk humanistycznych, a w 2001 doktora habilitowanego. W 2006 została profesorem nadzwyczajnym UJ. W 2010 otrzymała od Prezydenta RP tytuł naukowy profesoraPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 października 2010 r. w sprawie nadania tytułu profesora ().. W 2018 została profesorem zwyczajnym UJ. Zajmuje się literaturą przełomu XIX/XX wieku, twórczością Stanisława Przybyszewskiego, naturalistyczną dramaturgią polską i europejską, prozą realistyczną i modernistyczną, literaturą współczesną, polsko-niemieckimi związkami kulturowymi, przekładem literackim, twórczym pisaniem.
Prowadziła wykłady o literaturze polskiej na uniwersytetach: w Berlinie (na Uniwersytecie Humboldtów w latach 1983–1987, oraz gościnna profesura w 2004, 2006), Moguncji/Germersheim (gościnna profesura w 2005), a także w Jenie, Kolonii, Lipsku, Wiedniu, Grenoble, Pradze. Była stypendystką zagranicznych fundacji naukowych i literackich, m.in. Deutsche Schillergesellschaft w Marbach (1995, 1996), Literaturakademie w Ranis (2002), International Writers and Translators Center of Rhodes (2002), Baltic Centre for Writers and Translators, Gotland (2003). Jest członkiem Societas Jablonoviana. Jablonowskische Gesellschaft der Wissenschaften zu Leipzig (od 1992).
Założycielka i kierownik podyplomowego dwuletniego Studium Literacko-Artystycznego UJ (pierwszej w Polsce szkoły pisarzy), działającego od 1994 roku na podstawie jej autorskiego programu, którym kierowała do roku 2020. W latach 2005–2008 była wiceprezesem, a w latach 2008–2014 prezesem krakowskiego oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich; w latach 2014–2020 była członkinią zarządu oddziału krakowskiego oraz Zarządu Głównego SPP. Jest redaktorem „Serii Studium Literacko-Artystycznego UJ” (od 2007) oraz „Krakowskiej Biblioteki Stowarzyszenia Pisarzy Polskich” (od 2009, razem z Wojciechem Ligęzą). W latach 2022–2025 pod jej redakcją naukową wychodziła 11-tomowa edycja krytyczna Dzieł literackich Stanisława Przybyszewskiego. T. 1. Proza poetycka. Pentalogia w jej opracowaniu otrzymał w 2023 r. wyróżnienie w konkursie ACADEMIA 2023 podczas Międzynarodowych Targów Książki w Warszawie, a cała edycja specjalne wyróżnienie „Gaudeamus – Nagroda Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych” podczas Międzynarodowych Targów Książki w Krakowie w 2025 r.
Odznaczenia Srebrny Krzyż Zasługi (2002)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 sierpnia 2002 r. o nadaniu odznaczeń (). Medal Komisji Edukacji Narodowej (2002) nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (2009) (za książkę Stanisław Przybyszewski – pisarz nowoczesny. Eseje i proza – próba monografii. Książka otrzymała subwencję Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, dla najwybitniejszych monografii, na przekład na język niemiecki.) Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2015)Medale wręczył Prezydent Jacek Majchrowski, a w imieniu odznaczonych głos zabrała prof. Gabriela Matuszek-Stec. 2015 [dostęp z dnia: 2015-11-25] Odznaka „Honoris Gratia”, przyznawana przez Prezydenta Miasta Krakowa za zasługi dla Krakowa (2019) Złoty Krzyż Zasługi (2020)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 grudnia 2020 r. o nadaniu odznaczeń (). Nagroda Miasta Krakowa w kategorii „Nauka i technika” (2025)
Publikacje Książki „Der geniale Pole?” Niemcy o Stanisławie Przybyszewskim (1892–1992), Universitas, Kraków 1993 (); wyd. II rozszerzone Kraków 1996 (). „Der geniale Pole?” Stanisław Przybyszewski in Deutschland, przeł. Dietrich Scholze, Igel Verlag, Paderborn 1996 () Naturalistyczne dramaty, Universitas, Kraków 2001 (), II wyd. Kraków 2008 () Stanisław Przybyszewski – pisarz nowoczesny. Eseje i proza – próba monografii, Universitas, Kraków 2008 (). Krisen und Neurosen – Das Werk Stanisław Przybyszewskis in der literarischen Moderne, przeł. Dietmar Gass, Igel Verlag, Hamburg, 2013, . Maski i demony wczesnego modernizmu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2014 () Stanisław Przybyszewski. Europejczyk, Polak-patriota, gimnazjalista z Wągrowca, Wągrowiec 2016 () Wiek (nie)męski. Szkice o literaturze i varia, Kraków 2017 ()
Opracowania i redakcja (wybrane pozycje) St. Przybyszewski, Dzieci szatana, Oficyna Literacka, Kraków 1993 (oprac.) (). Über Stanisław Przybyszewski. Rezensionen - Erinnerungen - Porträts - Studien. Rezeptionsdokumente aus 100 Jahren, Igel Verlag, Paderborn 1995 (). Recepcja literacka i proces literacki. Literarische Rezeption und literarischer Prozess. (O polsko-niemieckich związkach literackich w okresie modernizmu i dwudziestolecia międzywojennego), Kraków 1999 (z G. Ritzem) (). Lektury polonistyczne: Od realizmu do preekspresjonizmu, Universitas, Kraków 2001 (). St. Przybyszewski, Poematy prozą (oprac.), Wydawnictwo Literackie, Kraków 2003 (). Literatura wobec nowej rzeczywistości, Księgarnia Akademicka, Kraków 2005 (). Po(st)mosty. Polacy i Niemcy w nowej Europie. Tom ofiarowany pamięci Henryka Bereski, Księgarnia Akademicka, Kraków 2006 (). Krynickie Jesienie Literackie. Poezje, eseje, głosy, Kraków 2007 (). Fährmann grenzenlos. Deutsche und Polen im heutigen Europa. Zu Gedenken an Henryk Bereska, Georg Olms Verlag, Zürich, New York 2008 (red., z Brigitta Helbig-Mischewski), (). Przybyszewski. Rewizje i filiacje, Księgarnia Akademicka, Kraków 2015 () Twórcze pisanie w teorii i praktyce, Księgarnia Akademicka, Kraków 2015 (razem z H. Sieją-Skrzypulec) () Grzegorz Stec. Malarstwo – Paintings. Czterdziestolecie (album), Kraków 2019, ss. 320 () S. Przybyszewski, Proza poetycka. Pentalogia, t. 1. krytycznej edycji Dzieł literackich pod red. naukową G. Matuszek-Stec, wstęp, edycja, komentarze i dodatek krytyczny G. Matuszek-Stec, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego: Kraków, 2022 (ISBN 978-83-233-5030-9) S. Przybyszewski, Dzieci szatana, Ile regno doloroso, t. 2 krytycznej edycji Dzieł literackich pod red. naukową G. Matuszek-Stec, wstęp, edycja, komentarze i dodatek krytyczny K. Badowska i G. Matuszek-Stec, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego: Kraków 2024, ss. 859. ISBN 978-83-233-5377-5 S. Przybyszewski, Mocny człowiek. Trylogia, t. 5 krytycznej edycji, Dzieł literackich pod red. naukową G. Matuszek-Stec, komentarze i dodatek krytyczny Gabriela Matuszek-Stec, wstęp Lidia Kamińska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego: Kraków 2025, ss. 820. ISBN 978-83-233-5469-7.
Przekłady z literatury niemieckiej (wybrane pozycje) St. Przybyszewski, „Synagoga szatana” i inne eseje, Kraków 1995 (). D. Kalka, Wszystko to tylko teatr i inne opowiadania, Poznań 1999 (razem z M. Śniecińskim) (). F. Mitterer, Dzika kobieta, [w:] F. Mitterer, Teatr zaangażowany. Antologia współczesnej dramaturgii austriackiej, t. 3, Warszawa 2002 ().
Życie prywatne Zamężna z artystą malarzem Grzegorzem Stecem. Mieszkają w Krakowie. Syn, dr hab. Krzysztof Cyprian Matuszek, jest profesorem Uniwersytetu Ignatianum.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Bibliografia 1988–2001 https://archive.is/20141218134713/http://www.sla.polonistyka.uj.edu.pl/gabriela-matuszek https://archive.is/20141218134617/http://www.pmp.polonistyka.uj.edu.pl/pracownicy/prof.-dr-hab.-gabriela-matuszek http://www.sppkrakow.pl/czlonkowie/gabriela-matuszek/ http://www.krakow.pl/kultura/79521,artykul,gabriela_matuszek.html Benefis Gabrieli Matuszek-Stec i SLA https://www.youtube.com/watch?v=su4F37RHizI
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Krakowa Kategoria:Ludzie urodzeni w Jaworznie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni odznaką „Honoris Gratia” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy eseiści Kategoria:Polscy historycy literatury Kategoria:Polscy tłumacze literatury niemieckojęzycznej Kategoria:Urodzeni w 1953