thumb|250px|Badanie spiroergometryczne Spiroergometria (test wysiłkowy sercowo-płucny, ang. ergospirometry, cardiopulmonary exercise test, CPET, CPX) – badanie medyczne służące do diagnostyki odpowiedzi na wysiłek fizyczny układów krążenia i oddechowego oraz metabolizmu układu mięśniowego. Metoda ta stosowana jest w diagnostyce medycznej sportowców wyczynowych, a ostatnio również sportowców amatorów i osób dbających o swoją kondycję fizyczną.
Zastosowanie Test jest wykorzystywany w kardiologii, pulmonologii, medycynie sportowej i rehabilitacji. Przeprowadzane w celu diagnostyki różnicowej przyczyn duszności wysiłkowej oraz oceny wydolności oddechowej, tolerancji wysiłku fizycznego i rokowania w przebiegu choroby serca lub płuc (m.in. przed przeszczepem serca lub przed wszczepieniem układu resynchronizującego CRT). Jest też wykorzystywany w ocenie wydolności fizycznej przed rozpoczęciem treningu fizycznego i do oceny postępów w ramach jego realizacji.
Wykonanie Wysiłek fizyczny wykonywany jest przez osobę badaną na bieżni lub cykloergometrze. Obciążenie wysiłkiem jest kontrolowane przez komputer, zgodnie z protokołem badania (według m.in. Bruce’a, Naughtona lub Balke’a). Badanie jest oparte na elektrokardiograficznej próbie wysiłkowej z monitorowaniem ciśnienia tętniczego krwi, czynności serca, zmian odcinka ST, wystąpienia zaburzeń rytmu i przewodzenia. Wydychane przez badanego powietrze jest poddawane ocenie spirometrycznej celem wykrycia ewentualnej obturacji (pomiar wskaźnika Tiffeneau oraz FEV1) oraz określenia pojemności życiowej płuc (VC). Równocześnie analizowane są stężenia tlenu i dwutlenku węgla w wydychanym powietrzu. Daje to możliwość dokonania analizy przemian metabolicznych zachodzących w organizmie w trakcie wysiłku. Ryzyko wystąpienia zgonu podczas badania jest niskie i wynosi 2 do 5 na 100000 testów.
Oceniane parametry Parametr Jednostka Opis szczytowe pochłanianie tlenu (VO2max) [l/min] lub [ml/kg/min] objętość tlenu dostarczonego do organizmu w ciągu minuty (opcjonalnie w przeliczeniu na kilogram masy ciała); jeden z najpopularniejszych wskaźników wydolności fizycznej, zwłaszcza wydolności tlenowej (intensywność treningu jest wyrażana jako procent VO2max) wydalanie dwutlenku węgla (VCO2) [l/min] lub [ml/kg/min] objętość wydalonego z organizmu dwutlenku węgla w ciągu minuty wentylacja minutowa (VE) [l/min] objętość powietrza, które przepływa przez płuca w ciągu jednej minuty równoważnik wentylacyjny dla tlenu (VE/VO2) – objętość wdychanego powietrza potrzebnego do pochłonięcia jednego litra tlenu równoważnik wentylacyjny dla dwutlenku węgla (VE/VCO2) – objętość wydychanego powietrza potrzebnego do wydalenia jednego litra dwutlenku węgla puls tlenowy (VO2max/HR) [ml] objętość tlenu pochłoniętego podczas jednego cyklu pracy serca próg beztlenowy (AT) [l/min] lub [ml/kg/min] etap wysiłku, w którym beztlenowe procesy metaboliczne zaczynają przeważać nad przemianami tlenowymi rezerwa oddechowa (BR) [l/min] różnica pomiędzy wentylacja na szczycie wysiłku a wentylacją spoczynkową wskaźnik wymiany oddechowej (RER=VCO2/VO2) – stopień wykorzystania beztlenowych przemian energetycznych podczas trwania wysiłku ciśnienie tlenu w powietrzu końcowowydechowym (PETO2) [mmHg] ciśnienie tlenu na końcu wydechu ciśnienie dwutlenku węgla w powietrzu końcowowydechowym (PETCO2) [mmHg] ciśnienie dwutlenku węgla na końcu wydechu
Przeciwwskazania do testu wysiłkowego Bezwzględne: świeży zawał serca; ostry zator tętnicy płucnej; niestabilna dławica piersiowa; niestabilne zaburzenia rytmu serca; niewyrównana niewydolność serca; ciężkie zwężenie zastawki aortalnej; ostre zapalenie mięśnia sercowego lub osierdzia, czynne zapalenie wsierdzia; niewyrównana nadczynność tarczycy; niepełnosprawność ruchowa uniemożliwiająca wykonanie próby.
Względne: migotanie przedsionków z niekontrolowaną czynnością komór; tachyarytmie lub bradyarytmie; zaawansowany blok przedsionkowo-komorowy; zaburzenia elektrolitowe; zwężenie pnia lewej tętnicy wieńcowej lub jego odpowiednik; umiarkowana stenoza aortalna; kardiomiopatia przerostowa; upośledzenie umysłowe uniemożliwiające współpracę z badanym.
Bibliografia
Podolec P., Tomkiewicz-Pająk L.: „Znaczenie kliniczne wysiłkowych testów spiroergometrycznych u sportowców” w „Kardiologia sportowa” pod red. Braksator W., Mamcarz M., Dłużniewski M., Via Medica 2007, , s. 63–74.
Kategoria:Obrazowanie medyczne Kategoria:Medycyna sportowa