Łagisza – dawna gmina wiejska, istniejąca w latach 1915–1954 w Kieleckiem i Katowickiem. Siedzibą władz gminy była Łagisza (obecnie dzielnica Będzina)Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.
I wojna światowa Gmina Łagisza została utworzona w 1915 roku w powiecie będzińskim przez niemieckie władze okupacyjne po serii modyfikacji.
2 sierpnia 1915 okupant zniósł gminę GzichówKreis-Blatt des Kreises Bendzin, 1915, No. 23 / Gazeta Urzędowa Powiatu Będzińskiego, Nr 23 z 27 lipca 1915 (Ogłoszenie, str. 3): w miejscowości Grodziec utworzono samodzielną gminę Grodziec, dołączając do niej miejscowości Grudków i Łagisza z gminy Bobrowniki, miejscowości Preczów i Sarnów włączono do gminy Wojkowice Kościelne.
Według spisu gmin powiatu z 17 września 1915, uwzględniającego zmiany wprowadzone od 2 sierpnia 1915, pojawia się po raz pierwszy gmina Łagisza, obejmującKreis-Blatt des Kreises Bendzin, 1915, No. 32: miejscowości Grudków i Łagisza, włączone 2 sierpnia 1915 do nowej Grodziec, a wcześniej należące do gminy Bobrowniki, miejscowość Psary (z DębnikamiKreis-Blatt des Kreises Bendzin, 1915, No. 34 (sprostowanie)), należąca cały czas do gminy Bobrowniki, miejscowości Preczów i Sarnów, włączone 2 sierpnia 1915 do gminy Wojkowice Kościelne, a wcześniej należące do gminy Gzichów.
W 1916 roku gmina Łagisza liczyła 8133 mieszkańców i posiadała 4 szkołyStan szkolnictwa powszechnego w grudniu 1917 r. na terytorjum obu byłych jeneralnych gubernatorstw: Warszawskiego i Lubelskiego.
Polska Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, władze polskie zachowały gminę Łagisza. W okresie międzywojennym należała ona do powiatu będzińskiego w woj. kieleckim.
5 maja 1923 część obszarów gminy Łagisza włączono do Dąbrowy Górniczej (Gzichów-Zielona, Dębnik i Korzeniec).
Po wojnie gmina przez bardzo krótki czas zachowała przynależność administracyjną, lecz już 18 sierpnia 1945 roku została wraz z całym powiatem będzińskim przyłączona do woj. śląskiego (od 6 lipca 1950 roku pod nazwą woj. katowickie, a od 9 marca 1953 jako woj. stalinogrodzkie).
1 stycznia 1950 roku do gminy Łagisza przyłączono część obszaru zniesionej gminy Wojkowice Kościelne (gromady Brzękowice, Dąbie, Goląsza i Malinowice).
Zarówno według stanu z 1 stycznia 1946 roku jak i stanu z 1 lipca 1952 roku gmina Łagisza składała się z 9 gromad: Brzękowice, Dąbie, Goląsza, Grodków, Łagisza, Malinowice, Preczów, Psary i SarnówPodział administracyjny województwa śląsko-dąbrowskiego wraz ze skorowidzem gmin i gromad wydanym przez Wydawnictwa Instytutu Śląskiego w 1947 roku (stan z dnia 1 stycznia 1946)Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.
Jednostka została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin (gminę Łagisza podzielono na gromady: Dąbie, Łagisza, Psary i SarnówUchwała Nr 14/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu będzińskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 15 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 10, Poz. 54)). W 1969 roku gromada Łagisza otrzymała prawa miejskie, a 1 stycznia 1973 została włączona do Będzina.
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w województwie kieleckim Kategoria:Dawne gminy w województwie katowickim Kategoria:Historia Będzina