American Idol (w 2002 podtytuł: The Search for a Superstar) – amerykański program telewizyjny typu reality i talent show. Jest adaptacją brytyjskiego Pop Idol, który został stworzony w 2001 roku przez Simona Fullera, a później pojawił się w regionalnych wersjach w ponad stu państwach na świecie. Kolejne edycje American Idola są produkowane od 2002 nieprzerwanie do dziś, a każdego kolejnego roku pojawia się następna. Od pierwszego odcinka, którego premiera odbyła się 11 czerwca 2002, emisją programu zajmuje się amerykańska stacja telewizyjna Fox. Pierwsza edycja odbyła się między czerwcem a wrześniem, a wszystkie kolejne między styczniem a majem. Obecnie odcinki nadawane są w środowe i czwartkowe wieczory.
Program ma za zadanie wyłonić najlepsze talenty wokalne. Chętni, których obowiązują granice wiekowe (zmieniały się one w całej historii, a obecnie wynoszą 15 do 28 lat), przychodzą na castingi odbywane w kilku miastach w Stanach Zjednoczonych, gdzie jury podejmuje decyzje o przepuszczeniu poszczególnych uczestników dalej lub eliminowaniu ich. Kolejnym etapem rywalizacji jest tydzień w Hollywood, a od edycji dziesiątej także w Las Vegas. Ostatecznie wybrana, określona liczba osób występuje w odcinkach emitowanych w telewizji na żywo, podczas których kolejni wykonawcy są eliminowani. Najlepsza dwójka bierze udział w finale, w którym wyłaniany jest zwycięzca. Nagrodą dla niego jest profesjonalny kontrakt płytowy. W odcinkach na żywo rola jurorów ogranicza się prawie wyłącznie do komentowania występów, a o losie uczestników decydują widzowie za pomocą telefonów i wiadomości SMS. We wszystkich tygodniach zmagania wokalistów są podzielone na dwa odcinki: pierwszy z występami i drugi z ogłoszeniem wyników.
Każda edycja programu poprowadzona została przez Ryana Seacresta, któremu tylko w pierwszej towarzyszył w tej roli Brian Dunkleman. W całej historii zmieniał się skład jury. Nieprzerwanie od samego początku zasiada w nim muzyk Randy Jackson. Przez pierwsze dziewięć edycji częścią panelu jurorskiego był łowca talentów Simon Cowell, a przez osiem piosenkarka Paula Abdul. Tylko w edycji ósmej i dziewiątej w jury zasiadała wokalistka Kara DioGuardi, a w samej dziewiątej osobowość telewizyjna Ellen DeGeneres. W dziesiątej i jedenastej Jacksonowi towarzyszyła piosenkarka Jennifer Lopez i wokalista zespołu Aerosmith, Steven Tyler, natomiast w dwunastej zastąpiły ich gwiazdy muzyczne: Mariah Carey, Nicki Minaj i Keith Urban. W latach 2002–2008 w programie brała udział trójka jurorów, w 2009 i 2010 czwórka, w 2011 i 2012 trójka, a w 2013 ponownie czwórka.
American Idol jest jednym z największych hitów w historii amerykańskiej telewizji. W latach 2005–2011 odnotowywał najwyższe wyniki oglądalności spośród wszystkich emitowanych wówczas programów i jest jedynym, który utrzymywał się przy tym tytule przez aż siedem sezonów. Liczba widzów przeważnie plasuje się między 20 a 30 milionami, choć czasami spadała poniżej dolnej granicy i przekraczała tę górną, niejednokrotnie zbliżających się do 40 milionów. Program zapoczątkował w amerykańskiej telewizji modę na podobne reality i talent shows. Pomógł wylansować wiele gwiazd muzycznych, między innymi Kelly Clarkson, Carrie Underwood, Jennifer Hudson, Jordin Sparks i Adama Lamberta. Stał się jednak obiektem krytyki związanej przede wszystkim z faworyzacją zwycięzców pod względem pochodzenia, rasy i płci oraz niesamodzielnością uczestników w prowadzeniu kariery po zakończeniu programu.
Historia thumb|300px|Kolorem niebieskim zaznaczono państwa, w których pojawiła się regionalna wersja Idola, a zielonym te, które częściowo brały udział w wersjach innego kraju
W 2001 w Wielkiej Brytanii pojawił się program Pop Idol, który został stworzony przez Simona Fullera. Bazował on na programie Popstars, który zadebiutował w 1999 w Nowej Zelandii. Pop Idol doczekał się dwóch edycji, które odbyły się w 2001 i 2002. Następnie został zastąpiony przez produkowany do dziś The X Factor. Fuller i jeden z jurorów, Simon Cowell, starali się sprzedać format Idola Stanom Zjednoczonym, jednak żadna ze stacji telewizyjnych nie wyraziła chęci kupienia go. Ostatecznie decyzję o zaadaptowaniu brytyjskiego programu podjął Rupert Murdoch, właściciel korporacji News Corporation, do której należy Fox Broadcasting Company. Zachęciła go do tego córka Elizabeth, fanka brytyjskiego Pop Idola. American Idol: The Search for a Superstar zadebiutował latem 2002 na antenie telewizji Fox. Obecnie wiadomo, że American Idol potrwa co najmniej do roku 2013.
Prowadzący i jury Poniższa tabela przedstawia przegląd prowadzących i jurorów programu.
aktualnie dawniej osoba Edycja 1 (2002) Edycja 2 (2003) Edycja 3 (2004) Edycja 4 (2005) Edycja 5 (2006) Edycja 6 (2007) Edycja 7 (2008) Edycja 8 (2009) Edycja 9 (2010) Edycja 10 (2011) Edycja 11 (2012) Edycja 12 (2013) Edycja 13 (2014) Prowadzący Ryan Seacrest Brian Dunkleman Jurorzy Randy Jackson Simon Cowell Paula Abdul Kara DioGuardi Ellen DeGeneres Jennifer Lopez Steven Tyler Nicki Minaj Mariah Carey Keith Urban thumb|150px|Ryan Seacrest, prowadzący każdej edycji. thumb|150px|Randy Jackson, juror pierwszej i dwunastej edycji thumb|150px|Simon Cowell, juror pierwszych dziewięciu edycji. thumb|150px|Paula Abdul, jurorka pierwszych ośmiu edycji. thumb|150px|Kara DioGuardi, jurorka ósmej i dziewiątej edycji. thumb|150px|Ellen DeGeneres, jurorka dziewiątej edycji. thumb|150px|Jennifer Lopez, jurorka dziesiątej, jedenastej, trzynastej i czternastej i Piętnastej edycji.
thumb|150px|Mariah Carey, jurorka dwunastej edycji. thumb|150px|Keith Urban, juror dwunastej, trzynastej i czternastej i Piętnastej edycji. thumb|150px|Nicki Minaj, jurorka dwunastej edycji.
Prowadzącymi pierwszej edycji byli radiowy DJ Ryan Seacrest oraz komik i aktor Brian Dunkleman, który później zrezygnował z tej posady. Od edycji drugiej nieprzerwanie do dziś jedynym prowadzącym jest Seacrest.
W skład pierwotnego jury wchodzili: Simon Cowell, Paula Abdul, Randy Jackson i radiowy DJ Stryker, który przed rozpoczęciem pierwszej edycji odszedł z programu. W drugiej edycji w jury zasiadła radiowa prezenterka Angie Martinez, jednak zrezygnowała ona z udziału w show po kilku castingach, gdyż krytykowanie uczestników okazało się dla niech zbyt trudne. Cowell, Adbul i Jackson jurorowali przez pierwsze osiem edycji. W edycji ósmej dołączyła do nich Kara DioGuardi. Wskutek problemów z negocjacjami w sprawie dalszego kontraktu, po zakończeniu ósmej edycji jury opuściła Paula Abdul. Na castingach do edycji dziewiątej na krześle czwartego jurora zasiadło kilka gwiazd, każda w jednym z miast. Od kolejnego etapu, tygodnia w Hollywood, aż do samego finału stałą posadę czwartego jurora obejmowała Ellen DeGeneres.
Po zakończeniu dziewiątej edycji z jurorowania w programie zrezygnowali Simon Cowell, który postanowił skupić się na startującej amerykańskiej wersji The X Factor, Ellen DeGeneres, która uznała, że nie pasuje do programu, a także Kara DioGuardi, która nie podała żadnego powodu. W panelu jurorskim pozostał więc tylko Randy Jackson. W edycji dziesiątej dołączyli do niego Jennifer Lopez i Steven Tyler. To samo trzyosobowe jury oceniało w edycji jedenastej, po zakończeniu której Tyler i Lopez ogłosili odejście z programu. Na razie wiadomo oficjalnie, że w edycji dwunastej do Jacksona dołączy Mariah Carey, ponadto nieoficjalnie media donoszą o planach zatrudnienia Nicki Minaj i Keitha Urbana.
Proces selekcji Podczas programu w serii kroków wybierany jest, spośród dziesiątek tysięcy osób, ewentualny zwycięzca.
Kwalifikacja uczestników Obecny przedział wiekowy dla uczestników wynosi 15–28 lat. Początkowy limit wieku wynosił 16-24 w pierwszych trzech sezonach, ale górna granica została podniesiona do 28 w sezonie 4. W dniu 21 czerwca 2010 r., American Idol ogłosił, że granica wieku, zostanie obniżone do 15 lat. Uczestnicy muszą posiadać stałe miejsce zamieszkania w USA i nie mogą posiada żadnych bieżących kontraktów przed półfinałami. (w poprzednich lat przed przesłuchaniami).
Przesłuchania wstępne W pierwszych kilku sezonach uczestnicy musieli przejść przez dwie rygorystyczne eliminacje. Pierwszym etapem było krótkie przesłuchanie po dwóch lub trzech uczestników przed producentami programu. Następnie albo przechodzili do kolejnego etapu lub opuszczali program. Spośród tysięcy ludzi, którzy przechodzili na przesłuchania, tylko około 100-200 osób przechodziło przez wstępną selekcję. Jednakże podczas ostatnich kilku sezonów, z korzyścią dla widzów, ominięto pierwszy etap selekcji i każdy kto zjawił się na przesłuchaniu był oceniany przez jury programu. Ci, którzy przeszli przez selekcję przez jury, jechali do Hollywood, aby dalej uczestniczyć w konkursie. W każdym mieście około 10-40 osób zdobywało przepustki do etapu w Hollywood. Nie wszystkie przesłuchania są puszczane na antenie, ponieważ program gości w każdym mieście przez dwa dni, a na przesłuchaniach zjawia się około 10 000 osób. Jeden jednogodzinny odcinek przedstawia dwudniowe przesłuchania w każdym z miast osobno. Podczas jednego sezonu American Idol odwiedza tylko dziesięć miast, nigdy jedno miasto nie jest odwiedzane przez trzy sezony z rzędu.
Hollywood Podczas etapu w Hollywood uczestnicy występują przed sędziami, którzy dokonują eliminacji, w różnych dniach. Podczas pierwszego sezonu uczestnicy wybierali piosenkę z listy do zaśpiewania podczas pierwszej rundy. Do następnej rundy uczestnicy dzielili się na mniejsze grupki i śpiewali jedną piosenkę razem. Podczas ostatniej rundy każdy uczestnik wykonywał piosenkę wybraną przez siebie a cappella. Podczas siódmego sezonu, przesłuchania w Hollywood zostały zmienione i zrezygnowano z występów grupowych. Zamiast tego uczestnicy śpiewali sami pierwszego dnia i, jeśli sędziowie uznali, że występ był wystarczająco dobry, przechodzili do następnej rundy, w innym przypadku zawodnik miał jeszcze jedną szansę, aby zaimponować sędziom przed ostatnią rundą. Po raz pierwszy uczestnicy mogli używać instrumentu podczas śpiewani, jeśli tego chcieli.
Półfinały Sezony 1-3 W pierwszych trzech sezonach półfinaliści zostali podzieleni przypadkowo na dwie grupy. Każdy uczestnik śpiewał wtedy podczas występu jego grupy. Podczas pierwszego sezonu uczestnicy podzieleni zostali na trzy grupy, spośród których po trzech najlepszych przechodziło do finałów. W drugim i trzecim sezonie uczestnicy podzieleni zostali na cztery grupy po osiem osób i do finałów dostawały się po dwie najlepsze osoby z każdej z grup. W trzech pierwszych sezonach istniała dzika karta, czyli jeden finalista był wybierany przez sędziów. Jednakże w drugim i trzecim sezonie każdy sędzi wybierał jednego finalistę, a publiczność pozostałych czterech.
Sezony 4-7, 9 W sezonach od czwartego do siódmego, wybierano dwudziestu czterech półfinalistów i dzielono ich na dwie grupy względem płci, aby w finałach było po 6 kobiet i 6 mężczyzn. Obie grupy śpiewały podczas różnych wieczorów i dwójka z najmniejszą liczbą głosów odpadała co tydzień (do momentu gdy pozostało dwunastu finalistów) z programu. Do siódmego sezony półfinaliście nie mogli grać na instrumencie podczas śpiewania. Taka sama forma została użyta także w dziewiątym sezonie.
Sezon 8 W sezonie ósmym wyłoniono trzydziestu sześciu półfinalistów. Przez trzy kolejne wtorki, dwunastu różnych półfinalistów śpiewało w nadziei na pozostanie w konkursie. Gdy zostawały ogłaszane wyniki do finału przechodzili mężczyzna z największą liczbą głosów, kobieta z największą liczbą głosów oraz półfinalista z największą liczbą głosów z pozostałej dziesiątki. Podczas tego sezonu powróciła także dzika karta, sędziowie mieli prawo wybrać trójkę półfinalistów wcześniej już wyeliminowanych. Jednakże sędziowie, ku zdziwieniu widzów, wybrali czterech dodatkowych finalistów i utworzyli top13 zamiast top12.
Finały