Nowy Rynek – plac (rynek) w Bydgoszczy.
Położenie Nowy Rynek mieści się na połączeniu ulic: od wschodu Wały Jagiellońskie, a od zachodu ul. Grudziądzkiej. Jest on położony na południe od bydgoskiego miasta lokacyjnego u stóp stromego zbocza pradoliny o wysokości ok. 25 m. Na skarpę szwederowską prowadzą kręte schody betonowe (od 1995 r.)
Historia Nowy Rynek został wytyczony w 1835 r. Pierwotnie odbywały się na nim targi i spędy nierogacizny, później parady wojsk pruskich, a w okresie międzywojennym: skautów i hallerczyków. W 1902 r. przy Nowym Rynku powstał mały sklep bławatny, będący pierwszym sklepem firmy Siuchniński i Stobiecki (znanej w późniejszym okresie ze sklepu przy Starym Rynku 20)początki domu handlowego..
Obecnie rynek jest częściowo zniszczony przez poprowadzenie jego południowym skrajem poszerzonej ul. Grudziądzkiej z kierunku Placu Poznańskiego (lata 1975–1976).
Do 14 września 2020 w budynku pod nr 1 znajdowała się filia nr 1 Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej.
Nazwy Plac w przekroju historycznym posiadał następujące nazwyCzachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt I Bydgoszcz. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Toruń 1997.: 1835–1920 – Neuer Markt 1920–1939 – Nowy Rynek 1939–1940 – Neuer Markt 1940–1945 – Franz-Xaver-Schwarz-Platz 1945–1949 – Nowy Rynek 1950–1956 – Plac Pawła Findera od 1956 – Nowy Rynek
Zabudowa Wschodnią pierzeję rynku stanowi gmach sądu okręgowego. Pozostałe pierzeje stanowią kamienice wzniesione w połowie XIX wieku. Po północno-wschodniej stronie placu znajdowały się wzniesione na przełomie XVIII/XIX wieku budynki loży wolnomularskiej „Janus”. Jeden z nich spalił się w 1945 r., a drugi został rozebrany podczas poszerzania ulicy GrudziądzkiejDerenda Jerzy red.: Piękna stara Bydgoszcz. Tom I z serii: Bydgoszcz miasto na Kujawach. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2006. , 978-83-916178-0-9, 83-916178-5-8, 978-83-916178-5-4, 83-916178-1-5, 978-83-916178-1-6..
W l. 2018–2019 w związku z budową buspasa przy ul. Wały Jagiellońskie (budowę rozpoczęto w lipcu 2018 i oddano do użytku 1 lipca 2019 kosztem ok. 3,5 mln zł)Autobusy w końcu jeżdżą buspasem na Wałach Jagiellońskich., dokonano przebudowy parkingów zlokalizowanych na Nowym RynkuZamknięta jezdnia na Nowym Rynku i parking przy sądach.
20 września 2019 w południowej pierzei rynku (nr 12) otwarto nowy budynek Sądu Okręgowego o powierzchni 3320,11 m kw. Posiada on 4 kondygnacje, a ponadto dwukondygnacjne podziemie przeznaczone na parking. Wewnątrz znajduje się 10 sal rozpraw, pokoje narad i 45 pomieszczeń biurowych, w tym 25 przeznaczonych dla sędziów i asystentów oraz miejsca dla zatrzymanych i pomieszczenia dla świadków. Elewację tworzą jasne kamienne okładziny z trawertynu oraz ciemne z łupku. Ostatnia kondygnacja została odcięta kompozycyjnie przez zastosowanie ciemnoszarego tynku. Koszt realizacji inwestycji wyniósł ponad 17 mln złMałgorzata Czajkowska Rośnie nowoczesny parking dla przyjeżdżających do sądu.. Obiekt powstał w miejscu starego magazynu z czerwonej cegły, który nie był wpisany do rejestru zabytków i który w związku z budową rozebranoMałgorzata Czajkowska Wyłania się elewacja nowego Sądu Okręgowego..
W 2022 pochodząca z końca XIX wieku kamienica stojąca w zachodniej pierzei rynku (adres: Wierzbickiego 1) została poddana pracom budowlanym, w wyniku których ślepa dotąd ściana szczytowa (od ul. Grudziądzkiej) uzyskała otwory okienne oraz sztukaterię powtarzającą układ z elewacji frontowej.
Niektóre budynki Nr Adres Lata budowy Styl architektoniczny Wpisany do rej. zabytków Uwagi Zdjęcie 1. Wały Jagiellońskie 2 1903–1906 neogotyk Budynek od początku XX wieku mieszczący urzędy sądowe, kolejno: Pruski (Land- und Amtsgericht), Grodzki, Wojewódzki i Okręgowy. Elewacja frontowa w części środkowej jest ujętą dwubocznymi wykuszami przechodzącymi w sterczyny flankujące szczyt. Wieża ma wysokość 44 m, galerię widokową oraz hełm o formach barokowych. Na dekoracyjnych szczytach znajdują się m.in.: herb Bydgoszczy oraz orzeł pruski. center|80px 2. Nowy Rynek 8 1848 klasycyzm Budynek od 1849 do 1853 mieścił Królewską Dyrekcję Kolei WschodniejWinter Piotr: Dawne bydgoskie budynki pocztowe i z pocztą związane. [w.] Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i regionu. zeszyt 2. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. 1997.. Dwutraktowy, piętrowy dom w stylu empirowym. W sieni dekoracja stiukowa, klatka schodowa (w tylnym trakcie) z drewnianą balustradą tralkową. Dziewięcioosiowa elewacja frontowa o bogatej ornamentacjiUmiński Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik: Bydgoszcz: Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy”, 1996.. Kamienica mieści kancelarie prawnicze, notarialne i jednostki związane z sądem i prokuraturą rejonową. center|80px 3. Nowy Rynek 10 1844–1848 klasycyzm Dwutraktowy dom późnoklasycystyczny, o siedmioosiowej elewacji frontowej. Od 1849 do 1853 r. w kamienicy wydzierżawiano pomieszczenia dla Królewskiej Dyrekcji Kolei Wschodniej. W latach 1907–1914 była tu siedziba pruskiej Izby Handlowej (Handelskammer), w latach 1923–1939 polskiej Izby Przemysłowo-Handlowej, w czasie okupacji niemieckiej Izby Przemysłowo-Handlowej, a latach 1945–1947 ponownie Izby polskiej. Obecnie jest tu siedziba Sądu i Prokuratury Rejonowej. center|80px
Galeria
Zobacz też Historia Bydgoszczy
Przypisy
Bibliografia Derenda Jerzy. Piękna stara Bydgoszcz – tom I z serii Bydgoszcz miasto na Kujawach. Praca zbiorowa. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2006 Umiński Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik: Bydgoszcz: Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy”, 1996
Linki zewnętrzne Nowy Rynek w 1931 – wręczenie sztandaru I Hufcowi Harcerzy Postój autobusów w okresie okupacji hitlerowskiej
Kategoria:Rynki miejskie w Bydgoszczy