Tercja – interwał prosty między dźwiękami obejmujący zakres trzech stopni skali muzycznej (pozycji na pięciolinii: dwie linie i odstęp lub jedną linię i dwa odstępy) o wielkości 3 lub 4 półtonów. W szeregu zasadniczym naturalnie występują tercja wielka (interwał 4 półtonów) i tercja mała (interwał 3 półtonów). Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.
Rodzaje Nazwa Opis Przykład Tercja wielkaPosłuchaj: Tercja o rozmiarze czterech półtonów. Występuje naturalnie w szeregu zasadniczym (c-e, f-a, g-h). Jest konsonansem niedoskonałym. W przewrocie otrzymuje się sekstę małą. Oznaczenie: 3w. 150px|Tercja wielka Tercja małaPosłuchaj: Tercja o rozmiarze trzech półtonów. Występuje naturalnie w szeregu zasadniczym (d-f, e-g, a-c¹, h-d¹). Jest konsonansem niedoskonałym. W przewrocie otrzymuje się sekstę wielką. Oznaczenie: 3m. 150px|Tercja mała
Interwały pochodne Tercja cztery razy zmniejszonaTercja trzy razy zmniejszonaTercja dwa razy zmniejszonaTercja zmniejszonaTercja zwiększonaTercja dwa razy zwiększonaTercja trzy razy zwiększonaTercja cztery razy zwiększona [A] 3>>>>(3>>>) 1 6<<<< 2> Hisis-deses 3>>> 0 6<<< 1 His-deses 3>> 1 6<< 2> H-deses 3> 2 6< 2 H-des 3< 5 6>> 4 c-eis 3<< 6 6>>> [B] tryton c-eisis 3<<< 7 6>>>> 5 ces-eisis 3<<<< 8 6>>>>> 6> ceses-eisis
Objaśnienia do tabeli: – oznaczenie interwału – rozmiar interwału w półtonach – przewrót interwału – najprostszy interwał o takim samym brzmieniu – przykład [A] – te interwały istnieją teoretycznie jako przewroty innych interwałów, w praktyce są one określane w sposób podany w nawiasie [B] – tryton to (sprowadzając do najprostszego interwału) kwarta zwiększona lub kwinta zmniejszona
Inne W harmonii średniowiecznej interwał tercji (i jej przewrót – seksta) zaliczany był do dysonansów. Teoretycy XIII-wieczni zaczęli zaliczać tercję do konsonansów, ale w odróżnieniu od pozostałych nadając im nazwę konsonanse niedoskonałe.
Tercja jest odległością najczęściej wykorzystywaną w równoległym śpiewie dwugłosowym z racji tego, że spośród wszystkich interwałów najlepiej brzmi i jest najłatwiejsza do utrzymania intonacyjnego. Budowana jest w gamowłaściwych tercjach jako głos drugi od prymy w dół (muzyka góralska, muzyka ludowa niemiecka, słowacka); rzadziej jako głos drugi od prymy w górę.
Zobacz też konsonans dysonans zestawienie pochodnych interwałów zestawienie podstawowych interwałów tercja w akustyce
Kategoria:Interwały