Kulik mniejszy (Numenius phaeopus) – gatunek średniej wielkości ptaka brodzącego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae). Nie jest zagrożony wyginięciem.

Podgatunki i występowanie Kulik mniejszy zamieszkuje w zależności od podgatunku: Numenius phaeopus islandicus Brehm, CL, 1831 – Islandia na południe do północnej Szkocji, w niewielkiej liczbie północno-wschodnia Grenlandia. Zimuje w zachodniej Afryce. Numenius phaeopus phaeopus (Linnaeus, 1758) – kulik mniejszy – Półwysep Skandynawski na wschód po rzekę Jenisej. Zimuje od Półwyspu Iberyjskiego, poprzez Afrykę po Bliski Wschód, zachodnie Indie, Cejlon, Wyspy Andamańskie i Nikobary. W Polsce regularnie i dość licznie spotykany podczas przelotów (marzec–maj i lipiec–październik) na wybrzeżu. W głębi lądu rzadki. Numenius phaeopus alboaxillaris Lowe, 1921 – stepy na północ od Morza Kaspijskiego. Zimuje na wybrzeżach i wyspach zachodniej części Oceanu Indyjskiego. Numenius phaeopus rogachevae Tomkovich, 2008 – środkowa Syberia. Lokalizacja zimowisk niepewna, prawdopodobnie w pobliżu wybrzeży Oceanu Indyjskiego. Numenius phaeopus variegatus (Scopoli, 1786) – kulik brązowogrzbiety – północno-wschodnia Syberia – od Gór Wierchojańskich po dorzecza Kołymy i Anadyru. Zimuje w pasie od wschodnich Indii po Tajwan, Filipiny, Indonezję i Australazję. Numenius phaeopus rufiventris Vigors, 1829 – zachodnia, środkowa i północna Alaska, północno-zachodnia Kanada. Zimuje na wybrzeżach od zachodnich USA do Ameryki Południowej. Numenius phaeopus hudsonicus Latham, 1790 – kulik kanadyjski – zachodnie i południowe wybrzeże Zatoki Hudsona. Zimuje na wybrzeżach od południowej części USA przez Karaiby po południową część Ameryki Południowej. Część autorów, m.in. IOC i AviList, wydziela podgatunki północnoamerykańskie (rufiventris i hudsonicus) do odrębnego gatunku o nazwie kulik kanadyjski (Numenius hudsonicus).

Morfologia Wygląd Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. Ciało szarobrązowe, na wierzchu, szyi i piersi podłużne ciemne plamy. Wierzch głowy czarnobrązowy z jasną pręgą pośrodku i obramowany jasnymi brwiami. Kuper biały, a ogon jasny z poprzecznym prążkowaniem. Spód jasny, a sam brzuch biały. Dziób długi, wygięty ku dołowi. Nogi oraz dziób czarne. N. p. alboaxillaris ma jaśniejsze i niemal pozbawione prążkowania spodnie strony skrzydeł. N. p. variegatus i N. p. hudsonicus mają brązowe spodnie strony skrzydeł. Ponadto N. p. hudsonicus ma bardziej cielisty ton upierzenia, a kuper brązowy. Wymiary średnie długość ciała ok. 40–48 cmrozpiętość skrzydeł ok. 70–90 cmmasa ciała ok. 230–600 g

Ekologia i zachowanie Biotop Torfowiska i bagna w strefie tundry i lasotundry. Podczas przelotów zatrzymuje się zazwyczaj na łąkach. Zimuje zazwyczaj na morskich wybrzeżach. thumb|left|160px|Jajo z kolekcji muzealnej Gniazdo Na ziemi, z reguły w otwartym terenie. Jaja W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w maju–czerwcu 4 jaja. Wysiadywanie Jaja wysiadywane są od zniesienia pierwszego jaja przez okres 22–28 dni przez obydwoje rodziców, jednak częściej na jajach siedzi samica. Pisklęta Pisklętami zajmują się oboje rodzice. Pożywienie Na terenach lęgowych i postojowych w trakcie migracji jego dieta składa się z owadów i larw, pająków, wijów, dżdżownic, ślimaków, a także materiału roślinnego – nasion, liści i jagód. Na zimowiskach zjada skorupiaki (np. kraby), mięczaki, wieloszczety, a czasami także ryby, gady i młode ptaki.

Status zagrożenia i ochrona Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje kulika mniejszego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, według szacunków organizacji Wetlands International z 2023 roku, zawiera się w przedziale 1 800 000 – 2 650 000 osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy.

W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowejRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ()..

Zobacz też ptaki Polski

Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:

Linki zewnętrzne

Kategoria:Bekasowate Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Ptaki Arktyki Kategoria:Ptaki Australii Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Madagaskaru Kategoria:Ptaki Oceanii Kategoria:Awifauna Polski Kategoria:Fauna Grenlandii Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza