Styl charakteru (ujęcie psychoanalityczno-rozwojowe) – zespół zachowań opartych na wewnętrznych, głęboko zakodowanych w procesie rozwoju psychoseksualnego zdaniach skryptowych będących efektem fiksacji. Stephen M. Johnson wyróżnił kilka stylów charakteru, odpowiadających w przybliżeniu nazewniczo zaburzeniom osobowości, jednak niestanowiących kategorii chorobowej ani nawet neurotycznej (nerwicowej).
Można wyróżnić następujące okresy rozwoju i odpowiadające im charaktery (po średniku odpowiednie fazy według klasycznej psychoanalizy):
okres przywiązania - więzi: charakter schizoidalny (bezpieczeństwo); zobacz też: faza autyzmu, osobowość schizoidalna; charakter oralny (potrzeby); zobacz: faza oralna; okres rozwoju self – inni: charakter symbiotyczny (granice self); charakter narcystyczny (poczucie własnej wartości, zobacz też: narcyzm); charakter masochistyczny (wolność); zobacz: faza analna, charakter analny; okres rozwoju self w systemie: charakter edypalny (miłość – seks); zobacz: faza falliczna.
Osoby, które nie rozwiązały konstruktywnie konfliktów poszczególnych faz rozwoju, kodują w psychice i w budowie ciała pewne samoograniczające skrypty myślowe. W efekcie w dorosłym życiu kierują się pewnymi schematami myślowymi i emocjonalnym (pojedynczymi lub kilkoma jednocześnie), które poprzez podświadomość wpływają na zachowania, nie dezorganizując jednak funkcjonowania, jak dzieje się to w przypadku nerwicy. Pewne cechy osobowości odnajdywane są także w budowie ciała tych osób.
Koncepcja stylów charakteru opiera się na psychologii psychoanalityczno-rozwojowej.
Kontinuum strukturalno-rozwojowe a diagnoza DSM-IV styl charakteru ..... nerwica (charakteru) ..... zaburzenie osobowości (charakteru)
schizoidalnemu odpowiadają zaburzenia schizoidalne, schizotypowe, psychozy funkcjonalne i nerwica unikowa; oralnemu odpowiada osobowość zależna; symbiotycznemu odpowiadają osobowość borderline i osobowość zależna; narcystycznemu odpowiada osobowość narcystyczna; masochistycznemu odpowiada samoniszcząca (brak w DSM-IV); edypalnemu odpowiadają zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, osobowość histrioniczna i mieszana.
Zobacz też charakter charakterologia osobowość psychologia psychoanalityczno-rozwojowa teoria psychoanalizy
Kategoria:Psychologia osobowości Kategoria:Psychoanaliza Kategoria:Psychologia różnic indywidualnych