Psychologia psychoanalityczno-rozwojowa – nurt psychologii teoretycznej i klinicznej, wywodzący się z klasycznej psychoanalizy Zygmunta Freuda, rozwijany w oparciu o współczesne badania nad rozwojem psychicznym jednostki – zwłaszcza w kontekście wczesnodziecięcych relacji interpersonalnych i struktur osobowości. Jest to integracyjna szkoła psychologiczna, która łączy elementy psychologii dynamicznej, psychologii rozwojowej oraz wybrane koncepcje psychoterapeutyczne (np. bioenergetyka).
Główne założenia Psychologia psychoanalityczno-rozwojowa zakłada, że kluczowe znaczenie dla rozwoju osobowości mają wczesne relacje z opiekunami, głównie w pierwszych trzech latach życia. Kładzie nacisk na znaczenie afektu, więzi emocjonalnej i struktur psychicznych, które powstają w wyniku interakcji z otoczeniem. Zaburzenia w tych relacjach prowadzą do patologii strukturalnych, których skutki ujawniają się w dorosłości, np. w postaci zaburzeń osobowości.
Nurty składowe Psychologia psychoanalityczno-rozwojowa integruje dorobek wielu szkół i myślicieli, w tym:
Psychologia ego – rozwinięta m.in. przez Annę Freud i Heinza Hartmanna; bada mechanizmy obronne ego i jego zdolność do adaptacji. Psychologia relacji z obiektem – reprezentowana przez Melanie Klein, Margaret Mahler, Ottona Kernberga, Donalda Winnicotta i W. D. Fairbairna; podkreśla znaczenie wewnętrznych reprezentacji osób (obiektów) dla kształtowania się osobowości. Psychologia self – zapoczątkowana przez Heinza Kohuta, rozwijana przez Jamesa E. Gedo i Arnolda Goldberga; skupia się na rozwoju poczucia spójnej tożsamości i znaczeniu empatycznego otoczenia. Analiza charakteru oraz podejścia biodynamiczne – inspirowane pracami Wilhelma Reicha i Alexandra Lowena, kontynuowane m.in. przez Davida Shapiro i Michaela Horowitza; badają związek pomiędzy strukturą ciała, napięciem mięśniowym a procesami emocjonalnymi.
Zastosowania kliniczne Psychologia psychoanalityczno-rozwojowa znajduje zastosowanie w psychoterapii psychodynamicznej, szczególnie w pracy z pacjentami z zaburzeniami osobowości, traumą wczesnodziecięcą oraz problemami tożsamościowymi. Terapie oparte na tym nurcie są często długoterminowe i koncentrują się na rekonstrukcji wczesnych doświadczeń w relacji terapeutycznej.
Przedstawiciele Wśród ważnych postaci tej tradycji wymienia się m.in. Stephen M. Johnson, Nancy McWilliams, Otto Kernberg, Heinz Kohut, Margaret Mahler, Donald Winnicott.
Zobacz też Psychoterapia psychodynamiczna Charakterologia Osobowość (psychoanaliza) Styl charakteru Stephen M. Johnson
Przypisy Freud, A. (1992). The Ego and the Mechanisms of Defence. Karnac Books. Kernberg, O. (1984). Severe Personality Disorders. Yale University Press. Kohut, H. (1977). The Restoration of the Self. University of Chicago Press. Lowen, A. (1975). Bioenergetics. Coward, McCann & Geoghegan.
Kategoria:Psychologia psychoanalityczno-rozwojowa