Hanka Bielicka

thumb|Hanka Bielicka i Jan Kurnakowicz w filmie „Jasne łany”, 1947 thumb|Płaskorzeźba na ścianie Kina Praha w Warszawie thumb|Ławeczka Hanki Bielickiej w Łomży autorstwa Michała Selerowskiego thumb|Tablice upamiętniające miejsce zamieszkania Hanki Bielickiej i Antoniego Marianowicza thumb|Mural Hanki Bielickiej w Łomży thumb|Nagrobek Hanki Bielickiej na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Hanka Bielicka, właśc. Anna Weronika Bielicka (ur. w Kononowce k. Połtawy, zm. 9 marca 2006 w Warszawie) – polska aktorka, artystka kabaretowa i romanistka.

Rodzina i edukacja Urodziła się we wsi Kononówka k. Połtawy w Imperium Rosyjskim na terenie dzisiejszej UkrainyKononowka koło Połtawy: nazwa: Konowka nazwa: Kononowka nazwa: Kononowka w czasie ucieczki rodziców – Leokadii z Czerwonków Bielickiej (1886–1971) i Romualda Bielickiego (1880–1946) – przed ofensywą państw centralnych. Jej ojciec był działaczem narodowym, posłem na Sejm II RP z ramienia Związku Ludowo-Narodowego. W 1940 został aresztowany przez NKWD. Wywieziony w głąb ZSRR zginął w niewyjaśnionych okolicznościach na Syberii. Matka po narodzinach córki została garderobianą. Miała starszą o dwa lata siostrę, Marię (1913–1988). Do 1918 mieszkała z rodziną w dworze Jana i Anny Barczewskich, a po I wojnie światowej przeniosła się do Łomży. Tam ukończyła gimnazjum żeńskie im. Marii Konopnickiej.

W młodości grała na fortepianie i śpiewała, poza tym działała w harcerstwie i uczyła się języków obcych: francuskiego i angielskiego. W 1939 ukończyła studia romanistyczne Uniwersytetu Warszawskiego (pisanie pracy magisterskiej przerwał wybuch wojny) oraz Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej w Warszawie.

Kariera artystyczna Wybuch wojny uniemożliwił jej wyjazd do Francji na stypendium. W 1939 nawiązała współpracę z Teatrem na Pohulance w Wilnie, w którym zadebiutowała rolą w Świętoszku Moliera i Zielonych latach Pugeta. W wileńskich teatrach grała przez cały okres wojenny. Poza „Pohulanką”, za namową Ludwika Sempolińskiego, występowała także w kabaretach wystawianych w teatrach: Lutnia, Miniatury i Ksantypa. Po zajęciu Wilna przez Niemcy zatrudniła się jako kelnerka w restauracji „Mażojka”, w której także śpiewała i wygłaszała zabawne monologi, przygrywając sobie na pianinie. Po 1945 była związana z zespołami teatrów: Dramatycznego w Białymstoku (grała m.in. główne role w Ożenku oraz I co z takim robić), Bagatela i Kameralnego w Łodzi oraz Współczesnego (m.in. w Pensji pani Latter) i Syrena w Warszawie (m.in. w Żołnierzu królowej Madagaskaru).

W 1947 okazjonalnie występowała z kabaretem w krakowskim Kabarecie Siedem Kotów, gdzie poznała Bogdana Brzezińskiego, który stworzył dla niej postać Dziuni Pietrusińskiej, kobiety komentującej rzeczywistość sąsiedzką i ogólnospołeczną z pozycji – jak scharakteryzował ją sam autor – „paniusi miejsko-wiejskiej z dość poważnie zmąconym poczuciem własnych korzeni”. Bielicka odgrywała tę rolę na scenie kabaretowej oraz w słuchowisku radiowym Podwieczorku przy mikrofonie, w którym występowała od lutego 1958. Grała także w kabarecie Szpak. W latach 1967–1971 prowadziła w Warszawie kawiarnię Pod Gwiazdami.

Wystąpiła w ponad 20 filmach kinowych i telewizyjnych. Nie powierzano jej jednak ról pierwszoplanowych, głównie z powodu głosu, który – ceniony na estradzie – w filmie często był przeszkodą. Zagrała m.in. w filmach fabularnych: Gangsterzy i filantropi, Zakazane piosenki, Celuloza, Cafe pod Minogą, Małżeństwo z rozsądku, Piekło i niebo i Panu Wołodyjowskim (1969) oraz serialach: Wojna domowa, Palce lizać i Badziewiakowie.

Za pracę artystyczną otrzymała wiele odznaczeń i nagród. W 1977 przeszła na emeryturę, ale kontynuowała występy teatralne, estradowe i telewizyjne. Występowała także za granicą dla Polonii, m.in. w USA, Kanadzie i Australii.

W 2002 nagrała debiutancki album studyjny pt. Kazali mi śpiewaćKazali mi śpiewać – Bielicka Hanna empik.com [dostępny 2011-02-15]. W 1995 wystąpiła w reklamie proszku do prania BIS. W 2005 wzięła udział w reklamie leku na wątrobę Hepatil. Emisja reklamy wywołała kontrowersje. Ostatnią rolą filmową Bielickiej była kreacja ciotki Judyty w filmie Ja wam pokażę! (2006). 1 marca 2006 wzięła udział w nagraniu programu Szymon Majewski Show, w którym żartobliwie powiedziała: Dzisiejszy wieczór będzie pod nazwą: „Bawcie się dzieci, nim babcia odleci. Był to jej ostatni telewizyjny występ.

Charakterystyka estradowa i wizerunek Zdzisław Gozdawa i Wacław Stępień z Teatru Syrena w Warszawie nazwali jej charakterystyczny głos „najpiękniejszą chrypką świata”, która to była skutkiem poważnej infekcji gardła. Dzięki swemu głosowi była łatwo rozpoznawalna nie tylko przez publiczność estrady, ale także przez słuchaczy radiowych.

Wygłaszała monologi z ogromnym temperamentem, witalnością i sympatią dla publiczności, posługiwała się przy tym śmiechem i uśmiechem. W czasie występów używała gwary warszawskiej, nawiązując do przedwojennego stylu życia Warszawy. Preferowała żart obyczajowy, unikając polityki.

Nieodłącznym rekwizytem na scenie i elementem jej stroju był kapelusz, najczęściej staromodny z ogromnym rondem, mimo zmieniającej się mody.

Życie prywatne W lipcu 1940 wyszła za Jerzego Duszyńskiego, z którym rozwiodła się po 20 latach małżeństwa. W latach 50. nawiązała romans z – wówczas żonatym – autorem tekstów i satyrykiem Jerzym Baranowskim. Po rozstaniu z nim podjęła nieudaną próbę samobójczą, następnie zadecydowała o zaniechaniu relacji uczuciowych z mężczyznami. Nie doczekała się potomstwa.

Mieszkała w Łomży przez prawie cały okres dwudziestolecia międzywojennego, a przez całe życie była silnie związana z miastem i jego środowiskiem kulturalnym. W 1968 przeprowadziła się do Warszawy, gdzie mieszkała w domu przy ul. Śniadeckich przez kolejne 37 lat, aż do śmierci.

Była znana z działalności charytatywnej, m.in. wspierała finansowo podopiecznych z domu dziecka w Łomży, Stowarzyszenie Amazonek w Łomży oraz schronisko Na Paluchu w Warszawie.

Śmierć i pogrzeb 9 marca 2006 przed południem przeszła w szpitalu przy ul. Stefana Banacha w Warszawie operację tętniaka aorty, po której o godzinie 16:15 tego samego dnia zmarła. 10 marca polski Sejm uczcił jej pamięć minutą ciszy.

Pogrzeb artystki odbył się 16 marca. Została pochowana w grobowcu rodzinnym Bielickich na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 37-1-1). Zgodnie z życzeniem artystki w ostatniej drodze towarzyszył jej przyjaciel ze Związku Artystów Scen Polskich Zbigniew Korpolewski, który pisał dla Bielickiej satyryczne monologi, a Jerzy Filar zagrał piosenkę „Upływa szybko życie”. Wśród żegnających aktorkę byli też m.in. Krzysztof Kolberger, Emilia Krakowska, Roman Kłosowski i Tadeusz Ross oraz żona ówczesnego prezydenta Polski Maria Kaczyńska.

Filmografia Obsada aktorska 1946: Zakazane piosenki − śpiewaczka uliczna 1946: Dwie godziny − sąsiadka Marty 1947: Jasne łany − Klechna, żona Klechy, siostra Stachy Sarnowej 1947: Ślepy tor − kelnerka Zosia 1950: Dwie brygady − aktorka Sarnecka grająca Karhanową 1951: Pierwsze dni − Plewina 1953: Sprawa do załatwienia − handlarka, pasażerka wagonu sypialnego 1954: Domek z kart − prezeska 1953: Celuloza − Szamotulska, gospodyni Szczęsnego 1954: Autobus odjeżdża 6.20 − Lucyna, kierowniczka hotelu robotniczego 1955: Irena do domu! − Kwiatkowska 1958: Zadzwońcie do mojej żony − Elżbieta Rybińska, szefowa Ireny 1959: Cafe pod Minogą − Apolonia Karaluch, służąca volksdeutscha 1962: Gangsterzy i filantropi − żona Kowalskiego (cz. 2) 1962: Dom bez okien − akrobatka parterowa Korolkiewiczowa 1965: Perły i dukaty − wczasowiczka Hanka 1966: Wojna domowa − masażystka Kowalska (odc. 15) 1966: Piekło i niebo − druga żona Franciszka 1966: Niewiarygodne przygody Marka Piegusa − Pajkertowa, matka Cześka (odc. 5) 1966: Małżeństwo z rozsądku − Burczykowa, matka Joanny 1967: Kiedy miłość była zbrodnią − listonoszka 1969: Pan Wołodyjowski − stolnikowa Makowiecka, siostra Wołodyjowskiego 1999: Palce lizać − ciotka Celina 1999: Badziewiakowie − ciocia (odc. 5) 2000: Sukces − Maria Stafford 2006: Ja wam pokażę! − Hania, ciotka Judyty

Polski dubbing 1951: Alicja w krainie czarów − ptaszek

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (25 listopada 1994) „za wybitne zasługi dla kultury polskiej oraz osiągnięcia w pracy artystycznej”. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1986) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1979) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1974) Złoty Krzyż Zasługi (1954) Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984) Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki - wymieniona jako Bielicka-Duszyńska Hanna. Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (11 października 2005) Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1967) Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1965) Złota Odznaka Honorowa Towarzystwa Polonia (1987) Odznaka „Za zasługi dla województwa łomżyńskiego” (1994)

Nagrody i wyróżnienia Nagroda Prezesa Rady Ministrów z dziedziny twórczości i sztuki estradowej I stopnia za całokształt twórczości aktorskiej w teatrze i na estradzie (1979) Nagroda „Wiktora” – dla osobowości telewizyjnej (1986) Nagroda „Super Wiktora '2000” – za całokształt twórczości (2001) Nagroda „Prometeusza” – za wybitne osiągnięcia estradowe (1994) Nagroda Specjalna „Brylantowa Kolia” przyznana podczas uroczystości „Telekamer 2002” Honorowa Obywatelka Miasta Łomży Warszawianka Roku (1968)Encyklopedia Warszawy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 1994, , s. 929.

Upamiętnienie W 2007 został odsłonięty pomnik w formie ławeczki w Łomży. Od 2007 organizowany jest w Centrum Katolickim im. Jana Pawła II w Łomży coroczny Konkurs Krasomówczy im. Hanki Bielickiej pod hasłem: „Radość spod kapelusza”, którego najważniejszym celem jest szerzenie zamiłowania do języka ojczystego i dbałość o czystość mowy polskiej. 9 listopada to data urodzin Bielickiej, a zarazem data powstania Telewizyjnego Kuriera Warszawskiego. W drugą rocznicę śmierci artystki została odsłonięta pamiątkowa tablica na ścianie domu artystki przy ul. Śniadeckich 18, ufundowana przez redakcję Kuriera. W 2015 r. Poczta Polska wyemitowała zaprojektowany przez Marzannę Dąbrowską upamiętniający Hankę Bielicką znaczek pocztowy o nominale 2,35 zł należący do serii „Ludzie kina i teatru”.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Hanka Bielicka na zdjęciach w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Aktorki teatralne związane z Białymstokiem Kategoria:Aktorki teatralne związane z Łodzią Kategoria:Aktorzy i aktorki Teatru na Pohulance w Wilnie Kategoria:Artyści związani z Łomżą Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Honorowi obywatele Łomży Kategoria:Laureaci Mistrza Mowy Polskiej Kategoria:Laureatki tytułu „Warszawianka Roku” Kategoria:Ludzie Polskiego Radia Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Osobowości telewizyjne związane z Polsatem Kategoria:Osobowości telewizyjne związane z TVN Kategoria:Osobowości telewizyjne związane z TVP Kategoria:Osoby przedstawione na znaczkach pocztowych Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy bieżeńcy Kategoria:Polscy artyści kabaretowi