Port morski Szczecin

Port morski Szczecin – handlowy port morski i rzeczny w woj. zachodniopomorskim w Szczecinie, usytuowany nad Odrą i kanałami osiedla Międzyodrze-Wyspa Pucka, w Dolinie Dolnej Odry.

Port obsługuje transporty ładunków drobnicowych – w tym kontenery, wyroby hutnicze i ładunki wielkogabarytowe, jak i ładunków masowych – suchych i płynnych. Razem z portem w Świnoujściu tworzy największy kompleks portowy na południowym Bałtyku położony u ujścia Odry. Oba porty oferują także usługi przeładunkowo-składowe dla towarów rolno-spożywczych. Obroty ładunkowe zespołu portowego Szczecin-Świnoujście w 2015 r. wynosiły 23 174,4 tys. ton.

W polskim prawodawstwie porty morskie w Szczecinie i Świnoujściu są portami o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowejArt. 2 pkt 3 Ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich. ().

Porty morskie w Szczecinie i Świnoujściu leżą na najkrótszej trasie przebiegającej ze Skandynawii do Europy Środkowej i Południowej, mają status portów bazowych sieci TEN-T i stanowią integralne ogniwa międzynarodowego korytarza transportowego Bałtyk–Adriatyk (tzw. Korytarz Szczeciński oś Szczecin-Świnoujście–Poznań–Wrocław–Ostrawa). Od strony lądu porty w Szczecinie i Świnoujściu skomunikowane są infrastrukturą transportu drogowego (DK 3/S3, A6), kolejowego (CE 59, E59) oraz wodnego – śródlądowego (E30).

Położenie Port morski Szczecin jest położony w zachodniej części woj. zachodniopomorskiego, w środkowej części Szczecina, w dzielnicy Śródmieście.

Znajduje się w odległości ok. 37 Mm (68 km) na południe od Zatoki Pomorskiej i ok. 6 Mm (11 km) od Zalewu Szczecińskiegowedług Geoportal.gov.pl, od stacji nautycznej (ujście Odry do Roztoki Odrzańskiej) do południowego cypla Wyspy Żurawiej – liczone torem wodnym (nie w linii prostej).

Port morski Szczecin jest usytuowany nad Odrą i kanałami osiedla Międzyodrze-Wyspa Pucka. Położony jest w zachodniej części Pobrzeża Szczecińskiego, w północnej części Doliny Dolnej Odry na Międzyodrzu. W skład portu wchodzą akweny będące odgałęzieniami Odry i kanałami: Przekop Mieleński, Kanał Grabowski, Duńczyca, Kanał Wrocławski, Parnica, Kanał Dębicki oraz jezioro Dąbie.

Odcinek Odry pomiędzy Zalewem Szczecińskim a wodami portu morskiego Szczecin ma status morskich wód wewnętrznychUstawa z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej. (), a granice portu morskiego zostały określone przez Ministra Żeglugi w 1957 rokuRozporządzenie Ministra Żeglugi z dnia 4 lutego 1957 r. w sprawie ustalenia granicy terytorialnej morskiego portu handlowego w Szczecinie. ().

Podejście do portu od północy odbywa się torem wodnym Świnoujście–Szczecin, a wejście na obszar portu następuje po minięciu Wyspy Żurawiej, leżącej na północ od wyspy Dębina.

Granice portu stanowią: od północy (Kanał Skolwiński) – teren portu rozciąga się ok. 6 mil wzdłuż brzegów rzeki Odry do Trasy Zamkowej; od południa – Parnica i baseny na południowym końcu Przekopu Mieleńskiego na Zaleskich Łęgach; od wschodu – od nabrzeża Regalica na Regalicy, wschodni brzeg Przekopu Mieleńskiego i rzeki Odry na północ do końca wyspy Dębiny.

Eksploatowane tereny portowe obejmują zachodni brzeg rzeki Odry od Wyspy Żurawiej do Śródmieścia oraz odgałęzienia rzeki: Parnicę i Duńczycę.

Działalność thumb|Stocznia Szczecińska Nowa Port morski w Szczecinie jest największym portem rzecznym w zlewni Odry, do której należą takie duże rzeki jak Warta, Noteć czy Nysa Łużycka. Według ustawy o obszarach morskich, port morski w Szczecinie należy do portów o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowejUstawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich. ().

Połączenie portu w Szczecinie z Morzem Bałtyckim poprzez tor wodny i port morski Świnoujście, a także położenie geograficzne obu portów spowodowały, że są one ze sobą związane gospodarczo tworząc zespół portów. Porty te są zarządzane przez spółkę akcyjną użyteczności publicznej – Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście.

Zespół portów morskich Szczecin i Świnoujście stanowi najbliższe duże zaplecze gospodarki morskiej dla obszaru zachodniej i południowo-zachodniej Polski, które skupia istotne obszary przemysłowe kraju, takie jak: Górnośląski Okręg Przemysłowy, aglomeracja wrocławska i aglomeracja poznańska. Duże znaczenie dla portu w Szczecinie ma także położenie blisko Niemiec, a przede wszystkim Berlina, odległego o 140 km od Szczecina. Ponadto od wielu lat porty morskie Szczecin i Świnoujście są dla Czech i Słowacji portami tranzytowymi o największym znaczeniu.

+ Obroty ładunkowe portu Szczecin (2015) Grupy ładunków Obroty [tys. ton] % Drobnica 11 264,6 49% Węgiel i koks 3 119,8 13% Zboże 1 743,9 16% Rudy 1 851,9 7% Ropa i przetwory naftowe 1 738,9 7% Drewno 14,3 0,6% Inne masowe 3 451,0 14% Razem (Σ) 23 174,4Przeładunki kontenerów TEU (20')87 784,0

Port obsługuje wycieczkowce rzeczne, a także pełnomorskie. Do portu zawijają regularnie towarowe linie żeglugowe z Danii, Estonii, Finlandii, Holandii, Irlandii, Litwy, Łotwy, Niemiec, Norwegii, Rosji, Wielkiej Brytanii. Port obsługuje armatorów z całego świata, a jest portem macierzystym dwóch dużych: Polskiej Żeglugi Morskiej i Euroafrica.

Największym przedsiębiorstwem produkcyjnym w porcie była Stocznia Szczecińska Nowa, która w 2005 roku zatrudniała ok. 5300 pracowników własnych oraz ok. 1500 pracowników firm podwykonawczych.

W 2009 r. w porcie działało 8 chłodni składowych, które specjalizowały się głównie w składowaniu ryby mrożonej. Dwie spośród nich znajdują się na obszarze portu, tj. Chłodnia Szczecińska oraz Centrum Logistyczne „Gryf”. Oferują one powierzchnię z możliwością składowania łącznie do 23,5 tys. ton towarów.

Ruch graniczny w porcie jest obsługiwany przez morskie przejście graniczne Szczecin.

Warunki nawigacyjne thumb|Kapitanat Portu Szczecin Statki pełnomorskie płynące do portu Szczecin przepływają najpierw przez port morski Świnoujście, a następnie wykorzystują łączący oba porty tor wodny Świnoujście–Szczecin. Tor przechodzi przez cieśninę Świnę, Kanał Piastowski, Zalew Szczeciński i północny odcinek rzeki Odry.

Długość całkowita statków wchodzących i wychodzących z portu Szczecin nie może przekraczać 215 m, a szerokość całkowita 31 m. Zanurzenie statków wchodzących i wychodzących z portu nie może przekraczać 9,15 m przy długości całkowitej do 160 m(§56. Przepisy portowe) Zarządzenie Nr 3 Dyrektora Urzędu Morskiego w Szczecinie z dnia 26 lipca 2013 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2013 r., poz. 2932). .

Nie występują tu pływy, a obszar portu jest wolny od zalodzenia zwykle przez cały rok. Tylko przedłużające się i silne mrozy mogą skutkować tworzeniem się lodu, lecz wtedy kanały i baseny portowe są udrażniane przez lodołamacze.

Ruchem statków nadzoruje i kieruje Kapitanat Portu Szczecin, a infrastrukturą portową administruje Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście SA. Za utrzymanie urządzeń nawigacyjnych toru wodnego Świnoujście–Szczecin i zespołu portowego odpowiada Urząd Morski w Szczecinie (Baza Oznakowania Nawigacyjnego).

W porcie morskim Szczecin działa system kontroli ruchu statków VTS. Z systemu mają obowiązek korzystać jednostki znajdujące się lub zamierzające wpłynąć na obszar VTS Szczecin, których długość statku lub zespołu holowniczego (bądź pchanego) wynosi więcej niż 20 m, a także statki z ładunkiem niebezpiecznym i statki przewożące pasażerów w celu zarobkowym(§24. Przepisy portowe) Zarządzenie Nr 3 Dyrektora Urzędu Morskiego w Szczecinie z dnia 26 lipca 2013 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2013 r., poz. 2932).

Infrastruktura portowa thumb|Dźwigi portowe

Całkowita długość nabrzeży w porcie Szczecin wynosi 23 380 m, z czego 19 833 m nadawały się do eksploatacji. Łączna długość nabrzeży o głębokości powyżej 10,9 m nadających się do eksploatacji wynosiła 1374 m. Całkowita długość nabrzeży przeładunkowych nadających się do eksploatacji wynosiła 14 596 m.

Port morski Szczecin ma 103 nazwane nabrzeżaMapa portu w Szczecinie Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej w Gdyni: Huty, Cementowe, Fosforowe, Południowe, Fosforowe Dalby, Snop, Bunkrowe, Huk, Żeglugowy Basen, Hydrograficzne, BTP, BON, Mak, Jachtowy Basen, Golęcińskie, Oko, Oko Basen, Cal, Drab II, Młyński Basen, Drab III, Warsztatowy Basen, Warsztatowe, Promowy Basen, Wulkan, Drzetowskie Północne, Drzetowskie Południowe, Odra Stare, Odra Nowe, Wrocławskie, Warszawskie, Radomskie, Kieleckie, Gdyńskie, Gdańskie, Przydekowe, Kaszubskie, Łańcuchowe, Mazowieckie, Wyposażeniowe, Gnieźnieńskie, Krakowskie, Arsenał, Kapitanatu, Pasażerskie, Bulwar Chrobrego, Wieleckie, Starówka, Bułgarskie, Tureckie, Rosyjskie, Kubańskie, Jugosłowiańskie, Albańskie, Greckie, Egipskie, Rumuńskie, Węgierskie, Polskie, Angielskie, Belgijskie, Holenderskie, Luksemburskie, Zbożowe, Niemieckie, Słowackie, Czeskie, Spółdzielcze, Fińskie, Ciche, PRCiP, Przemysłowe, Farblak, Remontowe, PRO, Nowe, Elektrowni, CPN-3, Parnickie, Naftowe, CPN-1, Sosnowieckie, Kokschemii, Opolskie, Dolnośląskie, Noteckie, Gorzowskie, Drawskie, Górnośląskie, Poznańskie, Toruńskie, Bydgoskie, Rybnickie, Wałbrzyskie, Czołowe, Pirs, Bytomskie, Południowe, Gliwickie, Chorzowskie, Katowickie, Zabrzańskie, Dąbrowieckie.

Infrastruktura przeładunkowa W głównym ciągu komunikacyjnym rejonu przeładunków drobnicy konwencjonalnej znajduje się Zachodniopomorskie Centrum Logistyczne, które obejmuje powierzchnię 20 ha. Dochodzą do niego tory kolejowe i drogi dojazdowe. W jego obrębie istnieje parking dla 40 samochodów ciężarowych. Na terenie centrum operatorzy logistyczni budują magazyny niskiego i wysokiego składowania, chłodnie, punkty obsługi taboru, zaplecze usługowe dla klientów.

Terminale przeładunkowe thumb|Elewator zbożowy „Ewa”

Na terenie portu znajdują się bazy specjalistyczne:

Szczeciński terminal węglowy posiada wywrotnicę wagonową o zdolności przeładunkowej 1000 ton/h, żurawie o udźwigu do 16 ton, powierzchnię z możliwością składowania 200 tys. ton. Terminal, którego główną część stanowi uruchomiony w listopadzie 1951 taśmowiec, składa się z wywrotnicy wagonów, systemu taśmociągów, usytuowanej na pirsie wieży załadowczej (z dwoma ramionami załadowczymi) oraz z placu składowego. Od 2017 r. taśmowiec nie jest już eksploatowany.

Na obszarze portu istnieje największy na polskim wybrzeżu elewator zbożowy „Ewa”, o pojemności 75 tys. m³, w którym odbywają się przeładunek, składowanie, ważenie, suszenie zboża oraz kontrola fitosanitarna. Oprócz elewatora „Ewa” na terenie portu funkcjonują 3 inne elewatory, których łączna pojemność wynosi 70 tys. NRT.

Dla obsługi ruchu kontenerowego roczna zdolność przeładunkowa terminalu wynosi 200 000 TEU.

Wolny obszar celny

Port morski Szczecin posiada wolny obszar celny, w którym możliwe jest prowadzenie działalności handlowej i przemysłowej, oraz przetwarzanie lub uszlachetnianie towarów importowanych. Istnienie takiego obszaru pozwala na składowanie tu towarów spoza Unii Europejskiej bez ponoszenia cła i opłat importowych.

Szczeciński wolny obszar celny zlokalizowany jest w drobnicowym rejonie portu morskiego Szczecin, we wschodniej części Łasztowni. Obszar ten obejmuje tereny o powierzchni 11,47 haRozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 maja 2015 r. w sprawie zmiany obszaru wolnego obszaru celnego w Szczecinie ().

Na obszarze jest pięć nabrzeży (Rosyjskie, Kubańskie, Jugosłowiańskie, Albańskie, Greckie) o łącznej długości 1377 m, przy których mogą cumować statki o maksymalnym zanurzeniu 7,7 m i nośności 10 000 DWT. Na obszarze wolnego obszaru celnego znajdują się także otwarte place składowe o łącznej powierzchni 60 tys. m² oraz dwa magazyny wielokondygnacyjne o łącznej powierzchni 22 tys. m². Składowane są tam głównie: bloki granitowe, ziarno kakaowe i aluminium.

Transport lądowy thumb|Trasa Zamkowa nad Odrą oraz nabrzeże Wieleckie