Maca () – dawna jednostka miary objętości, przeważnie rzeczy sypkich. Stosowana była w Królestwie Polskim, głównie na Rusi Czerwonej oraz w Niemczech i Węgrzech około XVI-XVII wieku. Posiadała inną wartość w zależności od regionu występowania.
Występowanie Niemcy Niemiecki wyraz Metze oznacza miarę rzeczy sypkich. Posiadała zróżnicowaną wielkość w zależności od regionu. W Niemczech północnych była niewielka i rzadko używana:
w Prusach: 1/16 szefla (3,4351 litra); w Saksonii: 1/16 szefla drezdeńskiego (6,499 litra); w Brunszwiku: 1/4 jednostki Vierfass oraz 1/16 jednostki Himten (10,9154 litra); w księstwie Gotajskim: 1/11 maldrata (10,9154 litra); w elektorstwie heskim: 1/16 ćwiertni (10,046 litra).
W Niemczech południowych była używana częściej i wynosiła większe wartości niż w Niemczech Północnych.
w Bawarii wynosiła 37,0596 litra. 6 mac tworzyło jeden Schaff; w krajach austriacko-niemieckich wynosiła 61,468 litra. 30 mac tworzyło jeden Muth.
Węgry Miara stosowana była również na Węgrzech: maca peszteńska wynosiła 93,7476 litra, a preszburska 62,4984 litra.
Staropolski system miar Nazwa maca wywodzi się bezpośrednio z niemieckiego wyrazu Metze. Wymieniona jest w staropolskim systemie miar i wynosiła 4 korce, czyli 2 wiertle i dzieliła się na 8 półmiarków, 16 macek lub 32 półmacek. Używana była m.in. w Małopolsce, w systemie bieckim i bocheńskim oraz na Rusi Czerwonej.
Ruś Czerwona Była jedną z czterech stosowanych na Rusi Czerwonej miar objętości. Przypuszcza się, że jej stosowanie było wynikiem oddziaływania wpływów południowoniemieckich, które dotarły tu przez pośrednictwo węgierskie. Wynosiła od 75 do 115 litrów. Na Wołyniu w XVII wieku miała od 80 do 100 kilogramów/litrów.
Jako jedna czwarta korca odpowiadała polskiej ćwiertni. Nazwa ćwiertń nie była jednak używana na Rusi Czerwonej. Poza zbożem maca stosowana była również jako miara masła i miodu.
Lustracja królewszczyzny z XVI wieku wymienia pięć rodzajów mac: leżajską, stryjską, halicką, lwowską, ratneńską.
Przypisy
Kategoria:Jednostki miar objętości Kategoria:Dawne polskie jednostki i układy miar