thumb|Lucky Luke thumb|René Goscinny i Morris (Amsterdam, 1971) Lucky Luke – francuskojęzyczna seria komiksowa stworzona przez belgijskiego rysownika i scenarzystę Morrisa. Przez wiele lat twórcą scenariuszy do serii był francuski pisarz René Goscinny. Tytułowym bohaterem serii jest Lucky Luke – kowboj, najszybszy rewolwerowiec na Dzikim Zachodzie i najgorszy koszmar braci Daltonów – gangsterów. Zawsze, gdy planują oni jakieś przestępstwo, dzielny Luke staje im na drodze. W jego przygodach towarzyszą mu inteligentny koń Jolly Jumper i zwariowany pies Bzik.
Oryginalne wydania Pierwszy komiks o Luckym Luke’u ukazał się w 1946 w tygodniku "Spirou". Większość opowieści o kowboju ukazywała się najpierw w odcinkach w prasie, a następnie w formie albumowej. Oryginalnymi wydawcami tej liczącej ponad 80 tomów serii są francuskie oficyny: Dupuis (1949–1967), Dargaud (1968–1988), Lucky Productions (1989–1998) i Lucky Comics (od 1999). Ponadto na fali popularności komiksu powstały dwie serie poboczne: Rantanplan (pol. Bzik, 1987–2011) i Les Aventures de Kid Lucky d’après Morris (pol. Kid Lucky, od 2011).
Wydania w Polsce W Polsce komiks zadebiutował w 1962 w harcerskiej gazecie „Na przełaj”. Po raz pierwszy w formie pełnego albumu Lucky Luke ukazał się po polsku w 1991 nakładem wydawnictwa Key Tex. Od 1992 wyłącznym wydawcą serii na rynku polskim jest Egmont Polska, publikujący ją zarówno w formacie pojedynczych tomów, jak i tomików zbiorczych w pomniejszonym formacie. W 2016 wydawnictwo Egmont Polska wznowiło Lucky Luke’a, publikując w kolejnych latach wszystkie tomy. W 2021 rozpoczęło też wydawanie serii pobocznej Kid Lucky jako kolejne tomy serii głównej Lucky Luke (od tomu 75.).
Tomy TomTytuł i rok I wydania polskiegoTytuł i rok I wydania oryginalnegoRysunki – scenariusz1Kopalnia złota Dicka Diggera (2018)La mine d’or de Dick Digger (1946/47)Morris2Rodeo (2020)Rodéo (1948)3Arizona (2022)Arizona (1949)4Pod niebem Zachodu (2021)Sous le ciel de l’Ouest (1949/50)5Lucky Luke kontra Pat Poker (2021)Lucky Luke contre Pat Poker (1951/52)6Wyjęci spod prawa (2023)Hors-la-loi (1951/52)7Eliksir doktora Doxeya (2023)L’élixir du docteur Doxey (1952/53)8Phil Defer (2023)Lucky Luke et Phil Defer (1954)9Szyny na prerii (2009)Des Rails sur la Prairie (1955/56)Morris – René Goscinny10Uwaga na Niebieskie Stopy (2018)Alerte aux Pieds-Bleus (1956)Morris11Lucky Luke kontra Joss Jamon (2009)Lucky Luke contre Joss Jamon (1956/57)Morris – René Goscinny12Kuzyni Daltonów (2009)Les Cousins Dalton (1957)13Sędzia (2010)Le juge (1957/58)14Na podbój Oklahomy (2010)Ruée sur l’Oklahoma (1958)15Ucieczka Daltonów (2010)L’évasion des Dalton (1958/59)16W górę Missisipi (2011)En remontant le Mississippi (1959)17Na tropie Daltonów (2011)Sur la piste des Dalton (1960)18W cieniu wież wiertniczych (2011)À l’ombre des derricks (1960)19Rywale z Painful Gulch (2012)Les rivaux de Painful Gulch (1961)20Billy Kid (2007)Billy the Kid (1961)21Góry Czarne (2012)Les collines noires (1961/62)22Daltonowie i zamieć (2012)Les Dalton dans le blizzard (1962)23Daltonowie wciąż uciekają (2013)Les Dalton courent toujours (1962)24Karawana (2008)La Caravane (1962/63)25Miasto duchów (2013)La ville fantôme (1963)26Daltonowie odkupują winy (2013)Les Dalton se rachètent (1963/64)27Dwudziesty pułk kawalerii (2014)Le vingtième de cavalerie (1964)28Eskorta (2014)L’escorte (1964/65)29Zasieki na prerii (2014)Des barbelés sur la prairie (1965)30Calamity Jane (2015)Calamity Jane (1965/66)31Tortilla dla Daltonów (2002)Tortillas pour les Dalton (1966)32Dyliżans (1992)La diligence (1967)33Żółtodziób (1992 jako Wrażliwa stopa)Le pied-tendre (1967/68)34Dalton City (2001)Dalton City (1968)35Jesse James (1992)Jesse James (1969)36Cyrk Western (1992)Western Circus (1969/70)37Kanion Apaczów (2001)Canyon Apache (1970/71)38Mama Dalton (2000)Ma Dalton (1971)39Łowca nagród (2016)Chasseur de primes (1972)40Wielki książę (2004)Le Grand Duc (1973)41Spadek dla Bzika (2006)L’héritage de Ran-Tan-Plan (1973)42Siedem opowieści o Lucky Luke’u (2015)7 histoires complètes (1974)43Biały jeździec (2005)Le cavalier blanc (1975)44Daltonowie na kuracji (1999)La guérison des Dalton (1975)45Cesarz Smith (2004)L’empereur Smith (1976)46Śpiewający drut (2000)Le fil qui chante (1977)47Skarb Daltonów (2016)Le magot des Dalton (1980)Morris – Vicq48Jednoręki bandyta (2016)Le bandit manchot (1981)Morris – Bob de Groot49Sarah Bernhardt (2016)Sarah Bernhardt (1982)Morris – Xavier Fauche, Jean Léturgie50Sznur wisielca i inne historie (2015)La corde du pendu (1982)Morris – Bob de Groot, Dom Domi, René Goscinny, Lodewijk, Vicq51Daisy Town (1999)Daisy Town (1983)Morris – René Goscinny52Fingers (2017)Fingers (1983)Morris – Lo Hartog Van Banda53Daily Star (2017)Le Daily Star (1983)Morris – Xavier Fauche, Jean Léturgie54Narzeczona Lucky Luke’a (2000)La fiancée de Lucky Luke (1985)Morris – Guy Vidal55Ballada o Daltonach i inne opowieści (2017)La ballade des Dalton et autres histoires (1986)Morris – René Goscinny, Greg, Morris56Przeklęte ranczo (2017)Le ranch maudit (1986)Morris – Xavier Fauche, Jean Léturgie, Claude Guylouis57Nitrogliceryna (2017)Nitroglycérine (1987)Morris – Lo Hartog Van Banda58Alibi (2018)L’alibi (1987)Morris – Claude Guylouis59Pony Express (2018)Le Pony Express (1988)Morris – Xavier Fauche, Jean Léturgie60Daltonowie tracą pamięć (1991)L’amnésie des Dalton (1991)61Polowanie na duchy (2018)Chasse aux fantômes (1992)Morris – Lo Hartog Van Banda62Daltonowie na ślubie (2018)Les Dalton à la noce (1993)Morris – Xavier Fauche, Jean Léturgie63Most na Missisipi (2010)Le pont sur le Mississippi (1994)64Belle Starr (2021)Belle Starr (1995)Morris – Xavier Fauche65Klondike (2020)Le Klondike (1996)Morris – Jean Léturgie, Yann66Corral OK (2021)O.K. Corral (1997)Morris – Éric Adam, Xavier Fauche67Marcel Dalton (2022)Marcel Dalton (1998)Morris – Bob de Groot68Prorok (2020)Le prophète (2000)Morris – Patrick Nordmann69Artysta malarz (2020)L’artiste-peintre (2001)Morris – Bob de Groot70Legenda Zachodu (2020)La légende de l’ouest (2002)Morris – Patrick Nordmann71Piękna prowincja (2019)La belle province (2004)Achdé – Laurent Gerra72Pętla na szyi (2019)La corde au cou (2006)73Człowiek z Waszyngtonu (2019)L’homme de Washington (2008)74Lucky Luke kontra Pinkerton (2022)Lucky Luke contre Pinkerton (2010)Achdé – Daniel Pennac, Tonino Benacquista75Kid Lucky 1: Uczeń kowboja (2021)Kid Lucky 1: L'apprenti du cow-boy (2011)Achdé76Samotny jeździec (2021)Cavalier Seul (2012)Achdé – Daniel Pennac, Tonino Benacquista77Kid Lucky 2: Niebezpieczne lasso (2022)Kid Lucky 2: Lasso périlleux (2013)Achdé78Wujaszkowie Dalton (2017)Les Tontons Dalton (2014)Achdé – Laurent Gerra, Jacques Pessis79Kid Lucky 3: Statua squaw (2022)Kid Lucky 3: Statue Squaw (2015)Achdé80Ziemia obiecana (2017)La terre promise (2016)Achdé – Jul81Kid Lucky 4: Podążaj za strzałą (2023)Kid Lucky 4: Suivez la flèche (2017)Achdé82Kowboj w Paryżu (2019)Un cow-boy à Paris (2018)Achdé – Jul83Kid Lucky 5: Kid i inne dzieciaki (2024)Kid Lucky 5: Kid ou double (2019)Achdé84Kowboj w bawełnie (2025)Un cow-boy dans le coton (2020)Achdé – Jul85Arka Bzika (2025)L’Arche de Rantanplan (2022)86Kowboj pod presją (2026)Un cow-boy sous pression (2024)87Saint Lucky Luke (2026)Tomy specjalne –Kid Lucky (2026)Kid Lucky (1995)Morris, Pearce – Jean Léturgie –Oklahoma Jim (2026)Oklahoma Jim (1997)Morris, Pearce – Jean Léturgie, Pearce –Człowiek, który zabił Lucky Luke’a (2018)L’Homme qui tua Lucky Luke (2016)Matthieu Bonhomme–Jolly Jumper się nie odzywa (2026)Jolly Jumper ne répond plus (2017)Guillaume Bouzard–Lucky Luke na siodełku (2022)Lucky Luke sattelt um (2019)Mawil–Wanted Lucky Luke (2022)Wanted Lucky Luke (2021)Matthieu Bonhomme–Choco-Boys (2025)Zarter Schmelz (2021)Ralf König–Les Indomptés (2023)Blutch–Dakota 1880 (2027)Dakota 1880 (2025)Brüno – Apollo–Długa wyprawa Lucky Luke'a (2027)La longue marche de Lucky Luke (2026)Matthieu Bonhomme
Adaptacje filmowe i serialowe W 1971, wobec zainteresowania ze strony Amerykanów, powstał pierwszy film animowany o Luckym Luke’u. W kolejnych latach powstały liczne adaptacje telewizyjne i kinowe serii komiksowej:
Filmy Dzielny szeryf Lucky Luke (Lucky Luke) / Lucky Luke: Miasteczko Daisy (Daisy Town) – film animowany z 1971 (La Ballade des Dalton) – film animowany z 1978 (Les Dalton en cavale) – film animowany z 1983 Dzielny szeryf Lucky Luke (Lucky Luke) – film aktorski z 1991 Lucky Luke (Les Dalton) – film aktorski z 2004 Lucky Luke na Dzikim Zachodzie (Tous à l’Ouest: Une aventure de Lucky Luke) – film animowany z 2007 (Lucky Luke) – film aktorski z 2009
Seriale telewizyjne Lucky Luke (Lucky Luke) – serial animowany z lat 1984–1992 Lucky Luke (Lucky Luke) – serial aktorski z 1993 Nowe przygody Lucky Luke’a (Les Nouvelles Aventures de Lucky Luke) – serial animowany z 2001
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna francuska strona poświęcona Lucky'emu Luke’owi
Kategoria:Belgijskie komiksy Kategoria:Francuskie komiksy Kategoria:Komiksy humorystyczne Kategoria:Komiksy przygodowe Kategoria:Komiksy z gatunku western Kategoria:Komiksy zekranizowane