thumb|samizdaty mały|Samizdat ukryty w oprawie książki; widziany w Muzeum Ofiar Ludobójstwa i Walki o Wolność w Wilnie. Samizdat (, od samodiejatielnoje izdatielstwo – wydawnictwo samodzielne) – określenie zwalczanej przez władze tzw. literatury drugiego obiegu, powstającej poza zasięgiem cenzury w ZSRR od końca lat 50. XX w.
Nazwą tą określa się też niekiedy podobne publikacje wydawane w innych krajach bloku wschodniego.
Prawdopodobnie pierwszy raz określenia „samizdat” użył w latach czterdziestych poeta na rozpowszechnianych w formie maszynopisów zbiorach swoich wierszyKatalog niezależnych czasopism i druków zwartych wydawanych w państwach Układu Warszawskiego oraz czasopism białoruskich wydawanych po 1991 roku w zbiorach Biblioteki Naukowej Fundacji Ośrodka KARTA, s. 2–11..
Jednym z pierwszych samizdatowych czasopism był założony w 1959 r. przez dziennikarza Aleksandra Ginzburga almanach poetycki „”.
Od kwietnia 1968 r. wydawana była „Kronika Bieżących Wydarzeń”, w której upowszechniano bieżące informacje na temat działań ruchu dysydenckiego i stosowanych wobec niego przez władze komunistyczne represji. mały|Pomnik Samizdatu w Nowej Hucie, Kraków, Polska. W największym stopniu samizdat rozwijał się w dużych miastach rosyjskiej SRR, takich jak: Moskwa, Leningrad i Nowosybirsk. Ale rozwinął się on również w kilku innych republikach, gdzie akcentowane w nim było znaczenie tradycji narodowych, walki z rusyfikacją kultury i promowaniem języków narodowych.
Na znaczną skalę samizdat rozwinął na Litwie. Najważniejszym niezależnym litewskim pismem była „Kronika Kościoła Katolickiego na Litwie”.
Przypisy
Kategoria:Cenzura Kategoria:Literatura w ZSRR Kategoria:Sowiecka frazeologia