thumb thumb thumb Dzwonkówka tarczowata (Entoloma clypeatum (L.) P. Kumm.) – gatunek grzybów z rodziny dzwonkówkowatych (Entolomataceae).

Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Entoloma, Entolomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1753 r. Karol Linneusz, nadając mu nazwę Agaricus clypeatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadał mu w 1871 r. P. Kumm., przenosząc go do rodzaju Entoloma. Synonimów naukowych ma ponad 20. Niektóre z nich:

Nazwę polską nadał Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako wieruszka tarczowata.

Morfologia Kapelusz Średnica 6–12 cm, kształt początkowo półkolisty, później rozpostarty, ze stożkowatym garbkiem. Brzeg początkowo podwinięty, później powyginany. Jest higrofaniczny. Ma barwę od białawej (w stanie suchym) do ciemnobrunatnej w stanie wilgotnym. W suchym stanie ma powierzchnię jedwabisto błyszcząca, w czasie suszy łuskowato pęka. Blaszki Szerokie, przyrośnięte zatokowato do trzonu. U młodych okazów są białe, potem różowe, u starszych owocników brązowoczerwone. Często mają nierówne, faliste ostrza, a przy trzonie są zaokrąglone. Są średnio gęste, mają szerokość do 15 mm, liczba blaszek (L) wynosi 40-80, liczba międzyblaszek 1-7. Trzon Wysokość 8–13 cm, grubość do 1 cm, maczugowaty. Powierzchnia biaława, prążkowana, pokryta długimi szarobrązowymi włókienkami. Miąższ Biały, niezmieniający barwy po uszkodzeniu. Smak łagodny, zapach zjełczały. Cechy mikroskopowe Wysyp zarodników różowy. Zarodniki wielokątne, szeroko elipsoidalne, o rozmiarach (8,5–) 9,0–1 1,5 × (7.5–) 8,0–9,0 (–10,0) μm. Podstawki o rozmiarach (25–) 30–55 × 10–20 μm, 4–zarodnikowe, ze sprzążkami. Cystyd brak. Strzępki w skórce są cylindryczne, mają grubość 2–7 μm, sprzążki mają grubość do 12 μm. Sprzążki występują licznie we wszystkich strzępkach. Strzępki skórki są wewnątrzkomórkowo brązowo pigmentowane.

Gatunki podobne

Jest wiele podobnych gatunków dzwonkówek. Pewne rozpoznanie często możliwe jest tylko poprzez analizę ich zarodników pod mikroskopem. Podobne są m.in.: dzwonkówka wiosenna (Entoloma vernum), mniejsza, nie pachnąca mąką i z małą brodawką na kapeluszu. dzwonkówka kosmatotrzonowa (Entoloma hirtipes). Jest również higrofaniczna, ale ma delikatniejszy, cieńszy kapelusz i trzon, rośnie w lasach mieszanych i liściastych. dzwonkówka szara (Entoloma rhodopolium).

Występowanie i siedlisko Dzwonkówka tarczowata występuje w Ameryce Północnej, Europie oraz w Japonii. W Polsce jest pospolita. W piśmiennictwie naukowym podano wiele jej stanowisk. Nowe stanowiska podaje internetowy atlas grzybów.

Owocniki wytwarza wiosną (od maja do czerwca) oraz późną jesienią (od września do października). Rośnie na ziemi pod drzewami z rodziny różowatych (głóg, jabłoń, śliwa, grusza). Można ją spotkać w ogrodach, parkach, także na pastwiskach, łąkach, przy drogach. Czasami występuje gromadnie.

Znaczenie Grzyb mykoryzowy. Jest grzybem jadalnym, jednak nie zaleca się jego zbierania, gdyż łatwo może być pomylony z podobnymi, ale trującymi gatunkami dzwonkówek.

Przypisy

Kategoria:Dzwonkówkowate Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza