Rokselana złocista, rokselana (Rhinopithecus roxellana) – gatunek ssaka naczelnego z podrodziny gerez (Colobinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae).
Nazewnictwo zwyczajowe W polskiej literaturze zoologicznej gatunek R. roxellana był oznaczany nazwą „rokselana”. W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi nadano nazwę „rokselana złocista”, rezerwując nazwę „rokselana” dla rodzaju tych małp.
Zasięg występowania Rokselana złocista występuje w Chińskiej Republice Ludowej zamieszkując w zależności od podgatunku: R. roxellana roxellana – rokselana złocista – zachodnio-środkowa Chińska Republika Ludowa (południowe Gansu, południowe Shaanxi i zachodni Syczuan). R. roxellana hubeiensis – rokselana długoogonowa – zachodnio-środkowa Chińska Republika Ludowa (Shennongjia w zachodnim Hubei i północno-wschodni Syczuan). R. roxellana qinlingensis – rokselana złotowłosa – zachodnio-środkowa Chińska Republika Ludowa (góry Qin Ling w południowym Shaanxi).
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1870 roku francuski zoolog Alphonso Milne-Edwards nadając mu nazwę Semnopithecus roxellana. Holotyp pochodził z pobliża Moupin (30°26’N, 102°50’E), w Syczuanie, w Chinach.
Podgatunki R. roxellana różnią się między sobą głównie długością ogona, ale także budową szkieletu i szerokością łuku zębowego. Genetycznie nie dzielą się na wzajemne monofiletyczne klady. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają trzy podgatunki.
Etymologia Rhinopithecus: rhis, ῥινος rhinos „nos”; πιθηκος pithēkos „małpa”. roxellana: Roksolana (około 1505–1558), żona Sulejmana Wspaniałego, Rusinka, według jej współczesnych była damą o złotych włosach i zadartym nosie, cechach wspólnych dla rokselany. hubeiensis: Hubei, Chińska Republika Ludowa. qinlingensis: góry Qin Ling, Syczuan, Chińska Republika Ludowa.
Morfologia thumb|left|Rokselany złociste w zoo w Szanghaju Długość ciała (bez ogona) samic 47–74 cm, samców 56–83 cm, długość ogona samic 51–92 cm, samców 61–104 cm; masa ciała samic 6–10 kg [sporadycznie do 20 kg), samców 15–19 kg (sporadycznie do 39 kg). Zwierzę zabarwione jest na brunatno-czerwono, gdy chodzi o grzbietową stronę ciała, brzuszna zaś przybiera odcienie żółci i złota. Twarz jest niebieskawa. Oprócz twarzy ciało tego ssaka pokrywa gruba okrywa włosowa, przy czym długość włosów może dochodzić nawet do kilkunastu cm.
Ekologia Siedlisko tego stworzenia to lasy, zarówno rododendronowe, szpilkowe, jak i bambus.
Pokarm roślinny, w tym owoce, liście i pędy.
Po 180-dniowej ciąży matka wydaje na świat pojedynczego noworodka.
Status zagrożenia Status zagrożenia według IUCN dla poszczególnych gatunków przedstawia poniższa tabelka: Nazwa łacińskaStatus zagrożenia R. r. hubeiensis VU R. r. qinlingensis NT R. r. roxellana EN
Przypisy Nazwy polskie za:
Kategoria:Koczkodanowate Kategoria:Ssaki Azji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1870 roku Kategoria:Fauna endemiczna Chińskiej Republiki Ludowej