Święta
Imieniny obchodzą: Alodiusz, Amalia, Bernardyn, Eksuperiusz, Jan, Laurencjusz, Marek, Myślibor, Myślibora, Salomon, Sylwin, Sylwina, Tymon, Wacław, Wacława, Więcesław, Więcesława i Wawrzyniec. Czechy: Święto Państwowości Czeskiej Dzień św. Wacława, patrona Czech Międzynarodowe: Światowy Dzień Wścieklizny Międzynarodowy Dzień Powszechnego Dostępu do InformacjiUNESCO, International Day for Universal Access to Information[online], UNESCO [dostęp 2025-09-21] (ang.) (ustanowione przez UNESCO 17 listopada 2015 roku proklamacją 38 C/70) Tajwan – Dzień Nauczyciela i Urzędnika – (dzień urodzin Konfucjusza) Wspomnienia i święta w Kościele katolickim na brewiarz.katolik.pl. obchodzą: bł. Bernardyn z Feltre (prezbiter) św. Eustochium (Julia) św. Faust z Riez (biskup) św. Magdalena z Nagasaki (męczennica) św. Saloniusz (Salomon) z Genewy (biskup) św. Szymon de Rojas (zakonnik) św. Wacław Czeski
Wydarzenia w Polsce
1440 – Król Władysław III Warneńczyk nadał prawo magdeburskie Ratnu (obecnie Ukraina). 1457 – Wojna trzynastoletnia: w nocy z 27 na 28 września wojska krzyżackie wkroczyły do Malborka i rozpoczęły oblężenie zamku. 1461 – W kaplicy Trójcy Świętej katedry wawelskiej odbył się pogrzeb królowej Zofii Holszańskiej. 1466 – Wojna trzynastoletnia: wojska polskie zdobyły Chojnice. 1591 – Włoski podróżnik Jan Bernard Bonifacio, w zamian za dożywocie w Domu Profesorów, przekazał Gdańskowi swój księgozbiór uratowany ze statku zatopionego 25 sierpnia. 1618 – Nierozstrzygnięta polsko-tatarska bitwa pod Oryninem. 1633 – W Stargardzie otwarto protestancką szkołę średnią Collegium Groeningianum. 1651 – Zawarto ugodę polsko-kozacką w Białej Cerkwi, kończącą powstanie Chmielnickiego. 1794 – Insurekcja kościuszkowska: rozpoczęła się bitwa pod Łabiszynem. 1849 – Łukasz Baraniecki został mianowany arcybiskupem metropolitą lwowskim. 1853 – We Wrocławiu założono spółkę Schlesische AG für Bergbau und Zinkhüttenbetrieb (w skrócie: Schlesag) zajmującą się wydobywaniem rud i węgla oraz wytapianiem i przetwarzaniem rud. 1865 – W Teatrze Wielkim w Warszawie odbyła się prapremiera opery Straszny dwór z muzyką Stanisława Moniuszki i librettem Jana Chęcińskiego, po której doszło do wielkiej manifestacji patriotycznej. 1878 – W Krakowie pokazano publicznie obraz Bitwa pod Grunwaldem pędzla Jana Matejki. 1893 – W Krakowie ukazało się pierwsze wydanie dziennika „Głos Narodu”. 1901 – Otwarto Teatr Wielki w Łodzi. 1902 – W Sanoku odsłonięto pomnik Tadeusza Kościuszki. 1919 – W Poznaniu z inicjatywy czasopisma lotniczego Polska Flota Napowietrzna odbyły się pierwsze w wolnej Polsce zawody i pokazy lotnicze z udziałem kilku tysięcy widzów. 1920 – Wojna polsko-bolszewicka: stoczono bitwę pod Krwawym Borem. 1929 – Zainaugurowało działalność Państwowe Konserwatorium Muzyczne w Katowicach. 1933 – W obawie przed represjami wyjechali do Czechosłowacji czołowi działacze Stronnictwa Ludowego: Wincenty Witos, Władysław Kiernik i Kazimierz Bagiński. 1939 – Kampania wrześniowa: Skapitulowała Warszawa. III Rzesza i ZSRR dokonały, wbrew prawu międzynarodowemu, wytyczenia granicy niemiecko-sowieckiej na okupowanym wojskowo terytorium Polski. Rozpoczęła się bitwa pod Szackiem. Rozpoczęły się niemieckie masowe egzekucje Polaków i Żydów w Tryszczynie koło Bydgoszczy. Ukraińscy bojówkarze zamordowali w Mokranach na Polesiu 2 polskich oficerów i 16 podoficerów. Zbrodnia w Zakroczymiu dokonana przez Niemców po kapitulacji Twierdzy Modlin na 500 polskich jeńcach i 100 cywilach. 1943 – Armia Krajowa zniszczyła pociąg między stacjami Piaseczno i Zalesie Górne. 1944 – 59. dzień powstania warszawskiego: od tego dnia punktami oporu powstańczego były Żoliborz i Śródmieście. 1946 – 21 osób zginęło, a ponad 40 odniosło obrażenia w katastrofie kolejowej, do której doszło na stacji Łódź Kaliska. 1947 – Stanisław Grzelak wygrał 6. Tour de Pologne. 1953: Po aresztowaniu prymasa Stefana Wyszyńskiego przewodnictwo w Konferencji Episkopatu Polski przejął, na żądanie władz Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, biskup łódzki Michał Klepacz. Koło Tarnobrzega odkryto złoża siarki. 1958 – W katedrze wawelskiej Karol Wojtyła otrzymał sakrę biskupią z rąk arcybiskupa Eugeniusza Baziaka. 1978 – Arcybiskup metropolita krakowski kardynał Karol Wojtyła dokonał otwarcia dzisiejszego Muzeum Katedralnego im. Jana Pawła II na Wawelu. 1990 – Wystartowało Radio Zet (jako Radio Gazeta) – druga po RMF FM komercyjna stacja radiowa w Polsce. 1991 – Sejm RP przyjął ustawy: o lasach i o Urzędzie Kontroli Skarbowej. 1999 – Utworzono Stobrawski Park Krajobrazowy. 2001 – Premiera filmu Cześć Tereska w reżyserii Roberta Glińskiego. 2023 – Na terenie Cytadeli Warszawskiej otwarto nową siedzibę Muzeum Historii Polski.
Wydarzenia na świecie
thumb|Alexander Fleming – odkrywca penicyliny G
480 p.n.e. – II wojna perska: flota grecka pod dowództwem Temistoklesa pokonała Persów w bitwie pod Salaminą. 48 p.n.e. – Gnejusz Pompejusz został zamordowany z polecenia władcy Egiptu Ptolemeusza XIII. 351 – Cesarz rzymski Konstancjusz II pokonał Magnencjusza w bitwie pod Mursją. 365 – Podczas rozruchów w Konstantynopolu uzurpator Prokopiusz ogłosił się cesarzem rzymskim. 935 – (lub 929) Książę Czech Wacław I Święty został zamordowany w mieście Stará Boleslav na polecenie swego młodszego brata Bolesława I Srogiego, który zajął jego miejsce. 995 – Przemyślidzi i Wrszowcy dokonali rzezi czeskiego rodu Sławnikowiców, z którego wywodził się św. Wojciech. 1066 – Wilhelm I Zdobywca wraz ze swą armią wylądował w Anglii. Rozpoczęła się inwazja Normanów. 1106 – Król Anglii Henryk I Beauclerc pokonał księcia Normandii Roberta II Krótkoudego w bitwie pod Tinchebray. 1198 – Zwycięstwo wojsk angielskich nad francuskimi w bitwie pod Gisors. 1238 – Rekonkwista: król Aragonii Jakub I Zdobywca wyzwolił Walencję spod panowania arabskiego. 1302 – Mamelucy zdobyli wyspę Arwad u wybrzeży Syrii, ostatnią twierdzę templariuszy w Ziemi Świętej. 1322 – Zwycięstwo wojsk bawarskich nad austriackimi w bitwie pod Mühldorfem. 1362 – W okresie tzw. niewoli awiniońskiej wybrano na papieża francuskiego benedyktyna Guillaume de Grimoarda, który przyjął imię Urban V. 1394 – Dokonano wyboru antypapieża Benedykta XIII. 1421 – Przyszły król Niemiec, Węgier i Chorwacji Albrecht Habsburg poślubił Elżbietę Luksemburską. 1448 – Chrystian I Oldenburg został koronowany na króla Danii. 1538 – I wojna austriacko-turecka: zwycięstwo Turków w bitwie morskiej pod Prewezą. 1542 – Juan Rodríguez Cabrillo jako pierwszy Europejczyk dotarł do Kalifornii. 1624 – Car Rosj Michał I Romanow poślubił Marię Dołgoruką. 1705 – 121 osób zginęło w pożarze schroniska dla pielgrzymów na Svatým Kopečku w czeskim Ołomuńcu. 1708 – Wojna o sukcesję hiszpańską: zwycięstwo wojsk angielsko-austriacko-holenderskich nad francuskimi w bitwie pod Wijendaal. 1748 – Cyryl V został patriarchą Konstantynopola. 1781 – Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych: wojska amerykańskie i francuskie rozpoczęły oblężenie Yorktown w Wirginii. 1823 – Kardynał Annibale Sermattei della Genga został wybrany na papieża i przyjął imię Leon XII. 1842 – Papież Grzegorz XIV erygował diecezję San Salvador. 1846 – Przyszły książę Monako Karol III Grimaldi ożenił się w Brukseli z Antoinette de Merode. 1864 – W Londynie została utworzona I Międzynarodówka. 1867 – Toronto zostało stolicą kanadyjskiej prowincji Ontario. 1870 – Wojna francusko-pruska: kapitulacja Strasburga. 1876 – Kanadyjski astronom James Craig Watson odkrył planetoidę (168) Sibylla. 1893: W Paragwaju została założona utopijna osada australijskich socjalistów – Nowa Australia. Założono portugalski klub sportowy FC Porto. 1895 – W Grave w Holandii założono zgromadzenie zakonne Misjonarze Świętej Rodziny. 1901: King Camp Gillette założył w Bostonie firmę Gillette. Wojna filipińsko-amerykańska: zwycięstwo wojsk filipińskich w bitwie pod Balangigą na wyspie Samar. 1917 – Przyjęto flagę Tajlandii. 1918: Émile Reuter został premierem Luksemburga. Wojna domowa w Rosji: dowódca południowo-uralskiego zgrupowania partyzanckiego Wasilij Blücher został odznaczony jako pierwszy Orderem Czerwonego Sztandaru. 1919: Obywatele Luksemburga opowiedzieli się w referendum za pozostawieniem monarchii. Wybuchły dwudniowe krwawe zamieszki rasowe w Omaha w stanie Nebraska. Założono Uniwersytet Łotwy w Rydze. 1921 – Niemiecki astronom Karl Wilhelm Reinmuth odkrył planetoidę (958) Asplinda. 1923 Zakończenie powstania w Bułgarii Etiopia wstąpiła do Ligi Narodów. 1926 – Podpisano litewsko-radziecki pakt o nieagresji, potwierdzający traktat pokojowy z 1920 roku. 1928 – Szkocki bakteriolog i lekarz Alexander Fleming odkrył pierwszy antybiotyk – penicylinę. 1931 – W Pradze otwarto ogród zoologiczny. 1934: 11 osób zginęło, a 19 zostało rannych w zderzeniu dwóch pociągów pasażerskich w Winwick w zachodniej Anglii. Ekwador wstąpił do Ligi Narodów. 1936: Gen. Francisco Franco został dowódcą sił nacjonalistycznych w Hiszpanii. Per Albin Hansson został po raz drugi premierem Szwecji. 1938: W Monachium rozpoczęło się zorganizowane z inicjatywy Benito Mussoliniego spotkanie kanclerza III Rzeszy oraz premierów Włoch, Wielkiej Brytanii i Francji w sprawie rozwiązania kwestii czechosłowackiej. W ramach tzw. operacji polskiej na mocy decyzji trójki miejscowego urzędu NKWD rozstrzelano w Żytomierzu w Ukraińskiej SRR 100 Polaków. 1939 – II wojna światowa: ZSRR i III Rzesza zawarły w Moskwie traktat o granicach i przyjaźni. 1941: Adolf Hitler ustanowił odznaczenie Krzyż Niemiecki. Zakończyła się trwająca od 24 września operacja specjalna NKWD, mająca na celu zniszczenie okupowanego przez Niemców centrum Kijowa. Tysiące cywilów i setki niemieckich żołnierzy zginęło (władze sowieckie nigdy nie ujawniły liczby ofiar), a 50 000 mieszkańców pozostało bez dachu nad głową. Pożary spowodowane wybuchami zostały ugaszone przez niemieckie straże pożarne dopiero dwa tygodnie później. 1943 – Niemiecki dyplomata Georg Ferdinand Duckwitz powiadomił Duńczyków o planowanej przez Niemców deportacji duńskich Żydów, co umożliwiło ich ewakuację do neutralnej Szwecji. 1944 – Armia Czerwona wyzwoliła obóz koncentracyjny Klooga w Estonii. 1950 – Indonezja została członkiem ONZ. 1951: Amerykański astronom Seth Barnes Nicholson odkrył Ananke, jeden z księżyców Jowisza. Premiera amerykańskiego filmu science fiction Dzień, w którym zatrzymała się Ziemia w reżyserii Robert Wiseʼa. 1952 – Dokonano oblotu francuskiego samolotu myśliwsko-bombowego Dassault MD 454 Mystère IV. 1954 – Rozgłośnia Polska Radia Wolna Europa rozpoczęła nadawanie cyklu audycji z udziałem ppłka MBP Józefa Światły, który zbiegł w grudniu poprzedniego roku do Berlina Zachodniego. 1955: Dokonano oblotu hiszpańskiego samolotu pasażerskiego i transportowego CASA C-207. Premiera amerykańskiego filmu noir Pocałunek mordercy w reżyserii Stanleya Kubricka. 1958 – Francuzi przyjęli w referendum nową konstytucję – początek V Republiki. 1960: ChRL i Kuba nawiązały stosunki dyplomatyczne. Mali i Senegal zostały członkami ONZ. 1961 – Syryjscy oficerowie sprzeciwiający się unii z Egiptem dokonali zamachu stanu i rozwiązali federację znaną jako Zjednoczona Republika Arabska. 1962 – W Brisbane w stanie Queensland w Australii spłonęła zajezdnia wraz z 65 tramwajami. 1965 – W wyniku erupcji wulkanu Taal na filipińskiej wyspie Luzon zginęło kilkaset osób. 1968: 58 osób zginęło w katastrofie samolotu Douglas C-54 Skymaster należącego do Pan African Airlines w Port Harcourt w Nigerii. Zlikwidowano ostatnią linię Bornholmskich Kolei Żelaznych. 1969: SPD Willy’ego Brandta odniosła zwycięstwo w wyborach do Bundestagu w RFN. W stanie Wiktoria w Australii spadł meteoryt Murchison. 1971: Komunistyczne władze zgodziły się na wyjazd z kraju arcybiskupa Ostrzyhomia i prymasa Węgier kardynała Józsefa Mindszenty’ego, przebywającego od 1956 roku w amerykańskiej ambasadzie w Budapeszcie.