Henryk Rapacewicz (ur. 10 listopada 1926 w Mołodecznie, zm. 8 maja 1991 we Wrocławiu) – polski dowódca wojskowy, generał dywizji Wojska Polskiego, członek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (1981–1983). Poseł na Sejm PRL VIII kadencji.
Życiorys Urodził się w rodzinie robotniczej jako syn Józefa i Weroniki z Będzińskich.
W latach 1942–1944 pracował na stacji kolejowej Mołodeczno. W grudniu 1944 został powołany do ludowego Wojska Polskiego i skierowany do 4. Zapasowego Pułku Piechoty. Po przeszkoleniu skierowany został na front do 2. Pułku Piechoty. Brał udział w walkach o wyzwolenie Warszawy oraz o przełamanie Wału Pomorskiego. 18 marca 1945 został kontuzjowany pod Wolinem. Po wyleczeniu skierowany do Oficerskiej Szkoły Piechoty nr 2, którą ukończył we wrześniu 1945 jako chorąży. Następnie dowódca plutonu strzeleckiego w 55. Pułku Piechoty w Braniewie. W marcu 1947 skierowany na kurs dowódców kompanii w Centrum Wyszkolenia Piechoty, który ukończył w listopadzie 1948. W czasie referendum w 1946 był kierownikiem Grupy Ochronno-Propagandowej działającej na terenie województwa gdańskiego. Od 1948 był kierownikiem wychowania fizycznego Centrum Wyszkolenia Piechoty, a od 1949 wykładowcą wyszkolenia strzeleckiego.
W listopadzie 1950 skierowany na studia do Wojskowej Akademii Wojsk Pancernych im. Józefa Stalina w Związku Radzieckim, które ukończył 30 stycznia 1955. W trakcie studiów był sekretarzem egzekutywy Podstawowej Organizacji Partyjnej PZPR przy Akademii im. Stalina. Po powrocie do Polski został szefem sztabu 2. Sudeckiego Pułku Czołgów w Opolu. W latach 1955–1965 pełnił odpowiedzialne funkcje w wojskach pancernych w Pomorskim Okręgu Wojskowym i Śląskim Okręgu Wojskowym, kolejno jako szef wydziału operacyjnego 19 Dywizji Pancernej w Gubinie (1957–1962) oraz szef sztabu 20. Dywizji Pancernej w Szczecinku (1962–1965).
Od grudnia 1965 do sierpnia 1968 dowodził 5. Saską Dywizją Pancerną w Gubinie. Od sierpnia 1968 szef Służby Czołgowo-Samochodowej Ministerstwa Obrony Narodowej. 9 października 1968 na mocy uchwały Rady Państwa awansowany do stopnia generała brygady. Nominację generalską wręczył mu 12 października 1968 w Belwederze przewodniczący Rady Państwa PRL, marszałek Polski Marian Spychalski. W latach 1973–1975 był szefem Inspekcji Sił Zbrojnych. 1 października 1974 mianowany na stopień generała dywizji; nominację wręczył mu w Belwederze przewodniczący Rady Państwa PRL prof. Henryk Jabłoński w obecności I sekretarza Komitetu Centralnego PZPR Edwarda Gierka. Od 15 listopada 1975 do 17 października 1984 był dowódcą Śląskiego Okręgu Wojskowego. 10 października 1977 w czasie powrotu samochodem do Wrocławia ze Słońska z uroczystości nadania szkole imienia marsz. Konstantego Rokossowskiego uległ wraz ze swoim zastępcą gen. bryg. Marianem Zielińskim poważnemu wypadkowi w Wilczkowie, gdzie (w niepodanych do wiadomości publicznej okolicznościach) na miejscu zginął Marian Zieliński. Z tego powodu w okresie od 13 października 1977 do 26 lutego 1978 obowiązki dowódcy ŚOW pełnił gen. dyw. Zbigniew Ohanowicz. W latach 1981–1983 Henryk Rapacewicz był członkiem Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego.
Od 1946 był członkiem Polskiej Partii Robotniczej, następnie od 1948 Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, delegat na VII i VIII Zjazd PZPR. Od 1979 członek Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację.
W lipcu 1985 przeszedł w stan spoczynku. Pozostał we Wrocławiu, prowadząc m.in. hodowlę psów rasowych.
Od 1953 był żonaty z Teresą Rapacewicz z domu Mikitą (1929–2007), nauczycielką. Miał dwie córkiWyszukiwarka grobów we Wrocławiu [dostęp 2023-11-12]..
Zmarł nagle 8 maja 1991 we Wrocławiu, pochowany 10 maja na cmentarzu Osobowickim (pole 79-Aleja Zasłużonych-258)Zarząd Cmentarzy Komunalnych we Wrocławiu - wyszukiwarka grobów [dostęp 2026-09-30].. W pogrzebie udział wzięli m.in.: Główny Kwatermistrz WP gen. dyw. Jan Kuriata oraz dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego gen. dyw. Tadeusz Wilecki. W imieniu żołnierzy WP zmarłego pożegnali: przedstawiciel Główny Inspektor Techniki WP gen. dyw. Tadeusz Kuśmierski oraz dowódca garnizonu Wrocław gen. bryg. Antoni Skibiński.
Awanse W trakcie wieloletniej służby w ludowym Wojsku Polskim otrzymywał awanse na kolejne stopnie wojskoweJanusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990 t. III: M–S, Toruń 2010, s. 275–278.: chorąży – 1945 podporucznik – 1946 porucznik – 1947 kapitan – 1949 major – 1953 podpułkownik – 1958 pułkownik – 1962 generał brygady – 9 października 1968 generał dywizji – 1 października 1974
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy (1978) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1984) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1970) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1963) Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Walecznych Medal „Za udział w walkach w obronie władzy ludowej” (1984) Srebrny Krzyż Zasługi Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974) Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984) Medal za Warszawę 1939–1945 Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” (1955) Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” (1951) Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955) Medal „Za udział w walkach o Berlin” (1969) Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1973) Srebrny Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju” (1968) Brązowy Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju” (1966) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1975)Wzorem patriotycznego wychowania bohaterowie 1 i 2 Armii, „Żołnierz Wolności”, nr 124, 26 maja 1975, s. 5. Złoty Medal „Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej” (1980) Złote Odznaczenie im. Janka Krasickiego (1977) Złota Odznaka „Za zasługi w ochronie porządku publicznego” (1978) Srebrna Odznaka „Za zasługi w ochronie porządku publicznego” (1977) Brązowa Odznaka „Za zasługi w ochronie porządku publicznego” (1976) Srebrna Odznaka „Za zasługi w obronie granic PRL” Odznaka Honorowa Polskiego Czerwonego Krzyża II stopnia (1966) Odznaka „Zasłużony Działacz LOK” (1970)„Żołnierz Wolności”, nr 247, 20 października 1970, s. 2. Złota Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1977)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 3, 27 lutego 1978, s. 4. Odznaka „Budowniczy Huty Katowice” (1978) Medal „Prokuratura Śląskiego Okręgu Wojskowego” (1978) Medal wybity z okazji XXXV lecia LWP „Harcerze Żołnierzom” (1978) Medal „Za umacnianie braterstwa broni” (Bułgaria, 1980) Medal „Za umacnianie Przyjaźni Sił Zbrojnych” III stopnia (Czechosłowacja, 1970) Medal „Za umacnianie Przyjaźni Sił Zbrojnych” I stopnia (Czechosłowacja, 1980) Order Czerwonego Sztandaru (Związek Radziecki) Order Wojny Ojczyźnianej II klasy (Związek Radziecki) Medal jubileuszowy „60 lat Sił Zbrojnych ZSRR” (Związek Radziecki) Medal jubileuszowy „Dwudziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (Związek Radziecki) Medal jubileuszowy „Trzydziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (Związek Radziecki) Medal jubileuszowy „Czterdziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (Związek Radziecki) Złoty Medal Braterstwa Broni Węgierskiej Armii Ludowej (Węgry, 1980) Order Wzorowej Służby Węgierskiej Armii Ludowej (Węgry) Wpis do Honorowej Księgi Czynów Żołnierskich (październik 1984) Źródło:Zespół odznaczeń i medali pamiątkowych po Generale Dywizji Henryku Rapacewiczu, desa.art.pl [dostęp 2023-11-12]..
Przypisy
Bibliografia
Z dziejów Śląskiego Okręgu Wojskowego, Wyd. Wrocław 1988. Pomorski Okręg Wojskowy 1945–1987, Wyd. Bydgoszcz 1989. Leszek Grot, Tadeusz Konecki, Edward Nalepa, Pokojowe dzieje Wojska Polskiego, Wyd. Warszawa 1992. Janusz Królikowski, Generałowie i Admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2010, tom III, s. 275–278. „Wojsko Ludowe”, nr 12/1984, s. 10. „Żołnierz Wolności”, 12 października 1978, s. 2. „Żołnierz Wolności”, 3 lipca 1985, s. 2. „Polska Zbrojna”, 14 maja 1991, s. 5. 5 Dywizja Piechoty, Wyd. Ajaks, Pruszków 1997.
Kategoria:Absolwenci Wojskowej Akademii Wojsk Pancernych im. R. Malinowskiego Kategoria:Członkowie WRON Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Delegaci na zjazdy PZPR Kategoria:Dowódcy 5 Saskiej Dywizji Pancernej Kategoria:Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego Kategoria:Generałowie dywizji ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Ludzie związani z Mołodecznem Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Medalem „Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej” Kategoria:Odznaczeni Medalem za Odrę, Nysę, Bałtyk Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za udział w walkach o Berlin” Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za udział w walkach w obronie władzy ludowej” Kategoria:Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni odznaczeniem im. Janka Krasickiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Polskiego Czerwonego Krzyża II stopnia Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Za zasługi w obronie granic PRL” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Za zasługi w ochronie porządku publicznego” Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Zasłużony Działacz LOK” Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej II klasy Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu Kategoria:Polacy odznaczeni bułgarskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni czechosłowackimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej Kategoria:Polacy odznaczeni węgierskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Posłowie z okręgu Wrocław (PRL) Kategoria:Sekretarze POP PZPR Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Wojskowi związani z Wrocławiem Kategoria:Wyróżnieni wpisem do Honorowej Księgi Czynów Żołnierskich (1972–1989) Kategoria:Zmarli w 1991 Kategoria:Żołnierze ludowego Wojska Polskiego – uczestnicy walk na froncie wschodnim