Franciszek Antoni Marek (ur. 18 grudnia 1930 w Bełku) – polski historyk, pedagog, specjalizujący się w historii literatury i historii oświaty, profesor nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki związany z Uniwersytetem Opolskim.
Życiorys W latach 1945–1947 pracował w przedsiębiorstwie budowlanym w Żorach, a następnie w Hucie Łaziska jako pomocnik murarski. Uczęszczał do katolickiego Gimnazjum i Liceum im. św. Jacka w Katowicach. Maturę zdał w 1949 eksternistycznie przed Kuratorium Okręgu Szkolnego w Katowicach. Następnie pracował jako nauczyciel języka polskiego i równocześnie studiował polonistykę na Uniwersytecie Wrocławskim. Pod kierunkiem profesora Kolbuszewskiego napisał pracę magisterską zatytułowaną Życie literackie na Opolszczyźnie w latach 1763–1850.
W 1955 rozpoczął pracę w opolskiej Wyższej Szkole Pedagogicznej, wykładając historię wychowania. Doktoryzował się, a w 1973 uzyskał stopień doktora habilitowanego na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W 1993 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych.
W 1981 z poparciem działaczy NZS i „Solidarności” wybrany na prorektora WSP. Udzielał wsparcia represjonowanym działaczom NZSMariusz Patelski, Niezależne Zrzeszenie Studentów w Opolu 1980–1990. Zarys działalności na tle lokalnego środowiska akademickiego, wyd. Fundacja im. Mieczysława Dumnickiego, Opole 2010.. Pełnił na uczelni również wiele innych funkcji kierowniczych: wicedyrektora Instytutu Pedagogicznego, prodziekana, a następnie w latach 1990–1995 dziekana Wydziału Filologiczno-Historycznego.
3 kwietnia 1995 został pierwszym wybranym przez kolegium elektorów w wolnych wyborach rektorem, a drugim po Jerzym Pośpiechu w historii nowo powstałego Uniwersytetu Opolskiego. Pokonał wówczas nieznacznie Stanisław Nicieję. Jego kadencja trwała tylko rok ze względu na dopasowanie się opolskiej uczelni do kalendarza wyborczego innych polskich uniwersytetów. W tym czasie udało się powołać do życia Instytut Prawa i Administracji na Wydziale Ekonomicznym UO. W następnych wyborach przegrał ze Stanisławem Nicieją, otrzymując 6 głosów (na 39 możliwych).
Został także wykładowcą Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu, gdzie objął funkcję dziekana Wydziału Pedagogiki.
W 1989 był współzałożycielem Związku Górnośląskiego. W wyborach w tym samym roku ubiegał się o mandat senatorski z województwa opolskiego. W 2013 został członkiem kapituły Śląskiej Nagrody im. Juliusza Ligonia.
Odznaczenia i wyróżnienia W 2011 prezydent Bronisław Komorowski, za wybitne zasługi w pracy naukowo-badawczej, za osiągnięcia w działalności dydaktycznej i społecznej, odznaczył go Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Uhonorowany Nagrodą im. Karola Miarki (1986) oraz Nagrodą im. Wojciecha Korfantego przyznaną przez Związek Górnośląski (2001). W 2024 otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Opolskiego.
Wybrane publikacje Najdawniejsze czasopisma polskie na Śląsku 1789–1854, wyd. PWN, Wrocław 1972. Tragedia górnośląska, wyd. IŚ, Opole 1989. Nieznane sąsiedztwo, wyd. ZG, Opole 1992. Jan Amos Komeński – prekursor uniwersalizmu, wyd. WSP, Opole 1992. Czy Polacy i Niemcy mogą zapomnieć o przeszłości?, wyd. WSP, Opole 1994. Godność, dostojeństwo i posłannictwo uniwersytetu, wyd. UO, Opole 1995. Syn Śląskiej Ziemi, wyd. TMZR, Racibórz 2005. Polscy Ślązacy oskarżają, wyd. AJD, Częstochowa 2006.
Przypisy Stanisław Nicieja, Alma Mater Opoliensis. Księga jubileuszowa w 50. rocznicę Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu i 10. rocznicę powstania Uniwersytetu Opolskiego, wyd. UO, Opole 2004, s. 225. Stanisław Nicieja, Alma Mater Opoliensis. Księga jubileuszowa w 50. rocznicę Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu i 10. rocznicę powstania Uniwersytetu Opolskiego, wyd. UO, Opole 2004, s. 231. Stanisław Nicieja, Alma Mater Opoliensis. Księga jubileuszowa w 50. rocznicę Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu i 10. rocznicę powstania Uniwersytetu Opolskiego, wyd. UO, Opole 2004, s. 232. Stanisław Nicieja, Alma Mater Opoliensis. Księga jubileuszowa w 50. rocznicę Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu i 10. rocznicę powstania Uniwersytetu Opolskiego, wyd. UO, Opole 2004, s. 238.
Bibliografia
Stanisław Nicieja, Alma Mater Opoliensis. Ludzie, fakty, wydarzenia. Księga jubileuszowa w 50. rocznicę Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu i 10. rocznicę powstania Uniwersytetu Opolskiego, wyd. UO, Opole 2004.
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Opolskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Laureaci Nagrody im. Wojciecha Korfantego Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Prorektorzy Uniwersytetu Opolskiego Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Opolskiego Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Historyczno-Pedagogicznego Uniwersytetu Opolskiego