thumb|Sztuka wojenna Sun Zi Sun Zi (ur. 544 p.n.e., zm. 496 p.n.e.) – jeden z największych starożytnych myślicieli Dalekiego Wschodu, autor Sztuki wojennej Sun Zi (), najstarszego na świecie podręcznika sztuki wojennej. Uważa się go również za jednego z pierwszych realistów w teorii stosunków międzynarodowych, a jego książka jest współcześnie traktowana jak podręcznik prakseologii i reinterpretowana w odniesieniu do innych dziedzin, które wymagają stosowania strategii, jak m.in. zarządzanie przedsiębiorstwem.
Znane są również, zwłaszcza na Wschodzie i w Chinach, interpretacje jego dzieła odnoszące się do dziedzin życia pozornie niezwiązanych z działaniami strategicznymi, jak stosunki międzyludzkie, sport, kariera czy marketing, którą to dziedzinę traktuje się w obecnych czasach coraz częściej jak pole bitwy i opisuje za pomocą terminów wojskowych.
Faktycznie nazywał się Sun Wu (), ale w chińskiej tradycji – podobnie jak wielu innych szanowanych autorów – nazywa się go Sun Zi, czyli „Mistrz Sun”. Znany jest również pod imieniem dworskim Chang Qing ( ).
Życie Jedynym źródłem informacji o życiu Sun Zi jest biogram zamieszczony w Zapiskach historyka Sima Qiana z II w. p.n.e. Według Sima, Sun Zi był generałem w służbie króla Helü w królestwie Wu w VI w. p.n.e., a więc w czasach innego wielkiego chińskiego myśliciela – Konfucjusza, jednak biografia ta nie jest zgodna z innymi źródłami z tej epoki, a zarówno forma jak i zawartość Sztuki wojennej sugerują, że książka została spisana dopiero między 400 p.n.e. a 320 p.n.e.
Sztuka wojenna sama zawiera parę wskazówek pomagających w sprecyzowaniu pewnych szczegółów z życia teoretyka, np. rydwany bojowe opisane przez Sun Zi były używane w stosunkowo krótkim okresie pod koniec IV w. p.n.e. i w związku z tym na ten okres jest datowana przynajmniej część książki.
Istnieje znana opowieść ilustrująca charakter i sposób myślenia Sun Zi:
Sztuka wojenna Niektórzy naukowcy sugerują, że praca Suna jest anonimowa, a on sam nie istniał jako postać historyczna. Uważał tak m.in. Herbert Giles, który przetłumaczył księgę w 1910. Uważa się, że francuskie wydanie pracy Sun Zi z 1782 czytał Napoleon Bonaparte..
W 1972 odkryto w miejscowości Linyi w prowincji Szantung zestaw tekstów wyrytych na bambusie, datowanych na lata pomiędzy 134 p.n.e. i 118 p.n.e., co potwierdziło autentyczność Sztuki wojennej i wyklucza teorie, że treść księgi została spisana znacznie później. Z tego materiału dodano do księgi kilka nieznanych dotąd rozdziałów.
Zobacz też Sun Bin – autor Sztuki wojennej Sun Bina
Przypisy
Linki zewnętrzne Więcej o Sun Zi Sunzi , Routledge Encyclopedia of Philosophy, rep.routledge.com [dostęp 2023-05-13].
Kategoria:Chińczycy Okresu Wiosen i Jesieni Kategoria:Chińscy wojskowi Kategoria:Teoretycy wojskowości Kategoria:Urodzeni w VI wieku p.n.e. Kategoria:Zmarli w V wieku p.n.e.