Chwalebne kamienie – pomnik w okolicach fortu VII w Toruniu, powstał w roku 1915 w celu zachowania w pamięci zagrożenia miasta w okresie I wojny światowej.
Pomnik ma formę 3,5-metrowej kolumny z granitowych kostek z 2,5 metrowej wysokości „czapą” z betonu. Na niej znajduje się napis w języku niemieckim Steine Rühmen czyli kamienie głoszące chwałę. 50-centymetrowe litery zaczynały się i kończyły wizerunkiem Krzyża Żelaznego i były pokryte żółtą farbą. Pomnik uzupełniony został dwoma murkami, a na ich obu końcach umieszczone zostały znicze na ogień. Całość dopełniały dwie zagłębione i obwiedzione kamieniami polnymi grządki kwiatowe.
Pomnik powstał z inicjatywy gen. von Ditfurtha – zastępcy komendanta Twierdzy ToruńW artykule jest nieścisłość: generał Gustaf von Dickhuth-Harrach był gubernatorem toruńskiej twierdzy, a w momencie budowy i odsłonięcia pomnika był już dowódcą polowym na froncie wschodnim - najpierw dowódcą korpusu a następnie 87 Dywizji Piechoty (87. Infanterie-Division). Por. http://prussianmachine.com/aka/dickhuth.htm oraz https://de.wikipedia.org/wiki/Gustaf_von_Dickhuth-Harrach. Wykonawcami pomnika byli żołnierze rezerwy 1 Kompanii 5 Pułku PiechotyByć może wkradła się tu druga nieścisłość: w armii Cesarstwa Niemieckiego nie było pułku piechoty o numerze 5. Były Pułk Piechoty Gwardii i Pułk Grenadierów - ale oba stacjonowały poza Toruniem, i chociaż w pierwszej fazie wojny walczyły na froncie wschodnim, to w drugiej połowie 1915 roku były już na froncie zachodnim.. Pomnik został zbudowany najprawdopodobniej w październiku-listopadzie 1915 a uroczyste odsłonięcie odbyło się 18 grudnia tegoż roku. „Pomnik ten zbudowany z mówiących kamieni – „Steine rühmen” – mówi napis – uwiecznić ma na stulecia, jeśli nie na tysiąclecia, czas wojny światowej, która raz także otoczyła mury Torunia”.
Wzniesienie pomnika można rozumieć jako podziękowanie za wojenne zwycięstwo dla wszystkich walczących żołnierzy niemieckich, którzy ochronili miasto od wojennych zniszczeń, a także dla bezpośrednich obrońców twierdzy toruńskiej w trudnych dniach sierpniowych 1914 roku. Przemawiający pod pomnikiem burmistrz Torunia Willy Stachowitz powiedział: „Niech te kamienie mówią i głoszą w następnych stuleciach chwałę: że czas był kiedyś ciężki i trudny, ale to był także czas wielkości, w którym nasz naród stał tak pewnie, jak teraz ten pomnik z granitu i cementu”.
Do momentu rozwiązania zagadki powstania pomnika w 2015 roku, był on jedną większych zagadek związanych z historią Torunia. Krążyło wiele hipotez dotyczących jego powstania, większość w formie legend miejskich. Wśród nich było: upamiętnienie budowniczych Twierdzy Toruń, upamiętnienie jeńców francuskich budujących twierdzę, upamiętnienie toruńskiego pilota, jaki zginął w tym miejscu w katastrofie swojego samolotu i był prywatną fundacją jego ojca.
Zobacz też Pomniki w Toruniu
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Pomniki w Toruniu Kategoria:Twierdza Toruń Kategoria:Pomniki w Polsce odsłonięte w latach 1910–1919