Biała księga kształcenia i doskonalenia obejmuje analizy bieżącego stanu oświaty oraz kierunki i propozycje jej dalszego rozwoju. Powstała z koncepcji Komisji Europejskiej (Komisja Europejska) i była skutkiem dyskusji o potrzebie znaczących zmian w polityce edukacyjnej krajów europejskich. Zapoczątkowana była w 1996 roku, Europejskim Roku Kształcenia Ustawicznego, a uczestniczyli w niej ważni uczestnicy życia publicznego, a także ministrowie zajmujący się sprawami społecznymi i edukacją.
Biała księga i jej twórcy Biała księga kształcenia i doskonalenia obejmuje analizy bieżącego stanu oświaty oraz kierunki i propozycje jej dalszego rozwoju. Powstała z koncepcji Komisji Europejskiej i była skutkiem dyskusji o potrzebie znaczących zmian w polityce edukacyjnej krajów europejskich. Zapoczątkowana była w 1996 roku, Europejskim Roku Kształcenia Ustawicznego, a uczestniczyli w niej ważni uczestnicy życia publicznego, a także ministrowie zajmujący się sprawami społecznymi i edukacją.
Biała księga powstała z inicjatywy: komisarza do spraw badań naukowych, wychowania i kształcenia – Edith Cresson, komisarza do spraw zatrudnienia i spraw społecznych – pana Padraiga Flynna w porozumieniu z komisarzem do spraw przemysłu, informacji i techniki telekomunikacji – Martinem Bangemannem (Martin Bangemann).
29 listopada 1995 roku nastąpiło uchwalenie Białej Księgi przez Komisję Europejską, a jej pełny tytuł brzmi: Nauczanie i uczenie się. Na drodze do uczącego się społeczeństwa. Podstawowym celem jest zachęcanie do zdobywania umiejętności i wiadomości podczas ciągłego uczenia się i nauczania, by stworzyć uczące się społeczeństwo. Zaś fundamentem tej wizji jest idea uczenia się przez całe życie, co ułatwi ludziom życie w tak szybko zmieniającym się świecie, a edukacja permanentna ma być warunkiem postępu społecznego.
Czynniki przemian Czynniki przemian przyczyniające się do przeobrażeń społeczeństw:
rozwój społeczeństwa informacyjnego – aktualnie technologie informacji zmieniły charakter pracy i organizację produkcji, wszystko ulega zmianom. Od przedsiębiorstw wymaga się większej giętkości i decentralizacji, także wymagania dla pracownika uległy modyfikacji. Społeczeństwo informacyjne przyczynia się do zmiany sposobu nauczania, gdzie ważną rolę odgrywa wzajemne oddziaływanie nauczyciela i uczącego się. proces globalizacji (globalizacja) – to swobodny przepływ kapitałów, dóbr i usług, co w przyszłości spowoduje powstanie rynku globalnego, a firmy będą otwarte i solidarne wobec siebie. przemiany cywilizacji naukowo – technicznej – rozwój i upowszechnianie wiedzy naukowej oraz produkcji technicznej, co prowadzi do potrzeby łączenia wysokiej specjalizacji z kreatywnością i twórczością. Jednocześnie może to spowodować poczucie strachu i zagrożenia u współczesnego człowieka.
Podstawowe cele Aby móc przekształcić społeczeństwa, muszą spełnione być dwa warunki, które autorzy Białej Księgi traktują jako dwa podstawowe cele. A są to: umożliwienie każdemu człowiekowi zdobycie i rozwój kultury ogólnej – otaczająca nas rzeczywistość bardzo szybko ulega wszelkim przemianom, a człowiek zasypywany jest mnóstwem nowych informacji. Dlatego należy skupić się na pozytywnych skutkach, jakie przynosi szeroka wiedza., która powinna być z zakresu treści ogólnohumanistycznych, z wiedzy literackiej, filozoficznej, teoretycznej, czy praktycznej. Pozwoli to człowiekowi dobrze funkcjonować w otaczającym świecie i umiejętnie podejmować decyzje. Uchroni go zaś przed manipulacją. rozwój przydatności do zatrudnienia i zdolność do aktywności ekonomicznej – w okresie globalizacji i pojawianiu się nowych technologii, człowiek posiadać ma wiedzę, która będzie połączeniem podstaw, wiedzy technicznej oraz umiejętności społecznych, która pozwoli mu żyć w zaistniałej sytuacji. Dlatego ważnym, jest, by rozwijać u człowieka umiejętności podstawowe i kształcić techniki samodzielnego uczenia się oraz powinno dbać się o rozwój umiejętności technicznych, które potrzebne są przy zmianie pracy. Nabywane są one podczas kształcenia ogólnego oraz doskonalenia zawodowego, a także podczas pracy. Natomiast zdolności społeczne związane są z umiejętnością współpracy, pracy w grupie i kreatywności, które nabywa się w praktyce zawodowej. Jest kilka sposobów na rozwój przydatności do zatrudnienia i zdolność do aktywności ekonomicznej: droga tradycyjna – ukończenie studiów i uzyskanie dyplomu – jest to sposób najbardziej znaczący, jeśli chodzi o zatrudnienie. Dyplomy określają kompetencje, co według autorów Białej Księgi świadczy o sztywności rynku pracy i czasami o przecenianiu dyplomu. droga nowoczesna – jest to innowacyjny sposób „wejścia w sieć współpracy, kształcenia i doskonalenia”; ważny jest tu dostęp do kształcenia i doskonalenia, a każdy powinien być informowany o istniejących ofertach kształcenia w określonych zawodach. Istotne jest, by państwa Unii Europejskiej (Unia Europejska) wzajemnie uznawały zdobytą wiedzę.
Autorzy Białej Księgi akcentują, że obecny system kształcenia musi ulec przemianie, a struktury instytucji kształcenia powinny przystosować się do spełniania potrzeb edukacyjnych różnych grup społecznych. Trzeba wiec zwiększyć elastyczność, zapewnić większą autonomię osób i instytucji. Tak więc należy zainwestować w edukację, by podnieść poziom kształcenia, a odbywać się to ma poprzez nakłanianie do zdobywania nowych kwalifikacji i umiejętności w ciągu całego życia. W przemianach tych, ważną rolę odgrywa szkoła, w której to właśnie rozpoczyna się edukacja.
Priorytetowe cele Komisji Europejskiej i ich realizacja Priorytetowe cele Komisji Europejskiej, których realizacja ma doprowadzić do powstania społeczeństwa uczącego się:
1. Zachęcanie do zdobywania nowej wiedzy - należy rozwijać wszelkie formy owej zachęty, gdyż każdy powinien posiadać dostęp do form edukacji, która odpowiadałaby jego potrzebom. Należy też zwiększyć mobilność studentów, by uznawać ich osiągnięcia, zdobyte podczas studiów, a także znieść przeszkody i bariery. By zrealizować ten cel zakłada się: Wspieranie współpracy europejskiej chcącej rozbić duże dyscypliny wiedzy na bloki Budowa europejskiej sieci centrów kształcenia zawodowego Określenie najlepszej formy akredytacji wiedzy Określenie wzorów osobowych kart kompetencji
2. Zbliżenie szkoły i przedsiębiorstwa – poprzez znoszenie barier pomiędzy nimi. Także przyczynić się do tego rozwój systemu praktyk oraz zachęcanie do kształcenia ustawicznego. Realizacja ma się odbyć przez: tworzenie i współpraca sieci ośrodków kursów i praktyk w krajach europejskich promocja mobilności kursantów stworzenie europejskiej karty kursów
3. Walka ze zjawiskiem marginalizacji – może odbywać się poprzez zwiększenie liczby staży edukacyjnych lub organizowanie akcji zatrudniania miejscowego. Autorzy Białej Księgi zaś proponują szkoły drugiej szansy, które powinny znajdować się w „trudnych dzielnicach”, ale należy przy tym uważać, by to nie doprowadziło do segregacji, dlatego w szkołach tych powinni pracować najlepsi nauczyciele, by rozwinąć u młodzieży motywację, kształtować umiejętności uczenia się oraz rozwijać kompetencje społeczne. Ochotnicza służba młodzieżowa zaproponowana także przez autorów Białej Księgi miałaby stwarzać możliwości odbywania stażu przez osoby młode w celu rozwijania działalności pożytecznych dla wspólnego dobra. By postulaty te zrealizować, należy:
gromadzić fundusze europejskie dla wsparcia środków narodowych i regionalnych zwiększać dotacje na konsultacje i partnerstwo z instytucjami gospodarczymi, by zwiększyć możliwość zatrudnienia stosować metody nauczania z wykorzystaniem technik informacyjnych i multimediów promocja działań animacyjnych w celu powiązania rodziny ze szkołą
4. Opanowanie trzech języków Wspólnoty – ważne jest, by nie tylko potrafić się tymi językami posługiwać, ale też by przez to potrafić dostosować się do nowych środowisk, w innych kulturach. Nauka języków pomaga osiągnąć powodzenia w szkole. Unia Europejska stworzyła już programy rozwijające naukę języków obcych: LINGUA, SOCRATES, LEONARDO. By zrealizować te postulaty należy:
używanie jednego języka Wspólnoty przez uczniów szkół podstawowych, zaś dwóch języków w szkołach ponadpodstawowych uczestnictwo nauczycieli z krajów Unii Europejskiej stosowanie nowoczesnych metod nauczania, by samodzielnie uczyć się języków obcych umożliwianie i promocja kontaktów pomiędzy młodzieżą z różnych państw
5. Równorzędność inwestycji materialnych i edukacyjnych – priorytetem jest to skonsolidowanie poziomów finansowania, a odbywać ma się to poprzez:
promocja postrzegania kształcenia jako inwestycji zachęta do inwestowania w kształcenie
Zobacz też Raport Faure’a Raport Delorsa Edukacja. Jest w niej ukryty skarb Edukacja dorosłych
Bibliografia Góralska R., Biała Księga Komisji Europejskiej: Nauczanie i uczenie się. Na drodze do uczącego się społeczeństwa, w: Kruszewski Z., Modernizacja edukacji i projekty międzynarodowe, wyd. NOVUM, Płock 2008. Komisja Europejska, Nauczanie i uczenie się. Na drodze do uczącego się społeczeństwa, tłum. K. Pachniak, R. Piotrowski, wyd. Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP, Warszawa 1997. Matlakiewicz A., Edukacja ustawiczna w ujęciu brytyjskim, Biblioteka Edukacji Dorosłych, t. 36, wyd. ITEE, Radom 2007. Półturzycki J., Edukacja Dorosłych za granicą, Biblioteka Edukacji Dorosłych, t. 15, wyd. Adam Marszałek, Toruń 1998. Solarczyk H., Edukacja ustawiczna w Niemczech w kontekście międzynarodowym, wyd. UMK, Toruń 2001.
Linki zewnętrzne White paper on education and training, COM(95) 590 final
Kategoria:Polityka Unii Europejskiej