thumb|200px|Herb Gozdawa Władysława Konstantego Wituskiego Władysław Konstanty Wituski herbu Gozdawa (ur. 1603 w Żgowie, zm. przed 8 lipca 1655 prawdopodobnie w ŻgowieData przypuszczalna, w biografii Wituskiego przytoczony jest dokument, w którym 8 lipca 1655 mówi się o jego sukcesorach.) – polski szlachcic, poseł na Sejm, podróżnik.

Młodość i studia Władysław Konstanty Wituski urodził się w 1603 roku w niewielkiej mazowieckiej miejscowości ŻgówJest to domniemanie Władysława Czaplińskiego, autora jego biografii, na podstawie pisania się Wituskiego „de Znin” (ze Żnina). w rodzinie szlacheckiej. Jego ojcem był Jan Wituski ze Żnina – stolnik gostyniński, a matką Anna z Małachowskich. Nie wiadomo praktycznie nic o jego dzieciństwie poza faktem, że jeszcze przed rokiem 1633 studiowałWspomina o tym dokument królewski z roku 1640 również przytoczony w biografii Władysława Czaplińskiego..

Latem 1633 Władysław udał się do Holandii na studia wojskowe. W tej wyprawie finansowo wspierał go wuj – opat paradyski Tobiasz Małachowski. Władysław K. Wituski przebywał początkowo w Amsterdamie, gdzie pobierał nauki m.in. od historyka Gerarda Vossiusa. Następnie jesienią 1633 osiadł w Lejdzie, gdzie podjął studia nad fortyfikacjami. Równocześnie ze studiami w Lejdzie odbył krótką, turystyczną podróż do Anglii. A w marcu 1634 studiował zagadnienia artyleryjskie w Hadze.

Etap kolonialny right|200px|Fragment wybrzeża Pernambuco Losy Wituskiego między kwietniem 1634 a 15 marca 1635 pozostają w dużej mierze nieznane i da się je odtworzyć jedynie częściowo na podstawie jego listu do wuja Tobiasza Małachowskiego (z 15 marca 1635) oraz z przebiegu wydarzeń, jakie miały wtedy miejsce w HolandiiOdtworzone w jego biografii..

Na przełomie 1633 i 1634 do Holandii powrócił z Brazylii Krzysztof Arciszewski i w nieznanych okolicznościach nawiązał znajomość z Wituskim, który otrzymawszy stopień oficeraPrawdopodobnie w randze porucznika. wziął z Arciszewskim udział w nowej wyprawie wojennej do Brazylii. Flota Arciszewskiego – 4 okręty – dotarła do celu w sierpniu 1634 roku, wpływając do portu w Recife de PernambucoW tamtym okresie ta część Brazylii znalazła się pod panowaniem Holandii.. Oprócz Wituskiego i Arciszewskiego w wyprawie brał udział jeszcze jeden Polak – Zygmunt Schopp (sam Wituski mówił o nim: Ślązak).

W końcówce 1634 Wituski wziął udział w ataku Arciszewskiego (ok. 4000 ludzi) na Paraíbę bronioną przez trzy fortyObecnie: Paraíba to stan w Brazylii; w XVII wieku: portugalskie miasto.. Sam Władysław Wituski w czasie walk o miasto brał udział w oblężeniu (i kapitulacji) fortu Capo Delo, a następnie wraz z Arciszewskim brał udział w pierwszej połowie roku 1635 (marzec-czerwiec) w ataku i zdobyciu Arrayal (Wituski nazywał to miasto Schantzen Royal). Po tym sukcesie Wituski został awansowany na stopień kapitana i objął dowództwo na kompanią piechoty w sile 148 ludzi. W styczniu 1636 Wituski zdał dowództwo nad oddziałem i ok. 1637 powrócił do Rzeczypospolitej.

Kariera polityczna Niebawem po powrocie (przed rokiem 1639), Władysław Wituski pojawił się na dworze króla Władysława IV i otrzymał z jego rąk tytuł dworzanina pokojowego (łac. camerae nostrae familiaris aulicus).

W roku 1639 wszedł w pierwsze poważniejsze interesy finansowe. Najpierw uzyskał od starosty stanisławowskiego Piotra Małachowskiego prawo dziedziczne do trzech wsi w powiecie gostynińskim, a następnie od tegoż starosty oraz od swojego brata MarcjanaMarcjan Wituski herbu Gozdawa był księdzem, doczekał się funkcji sekretarza królewskiego na dworze Władysława IV Wazy. otrzymał zapisy na łączną sumę 8000 złp (odpowiednio 1000 i 7000 złp) na wsi Suchodół.

Poseł na sejm 1639 roku, sejm 1641 roku, sejm 1646 roku, sejm 1647 rokuJan Dzięgielewski, Izba poselska w systemie władzy Rzeczypospolitej w czasach Władysława IV, Warszawa 1992, s. 181..

Rok 1640 przyniósł Wituskiemu dwa ważne wydarzenia: pierwszy urząd ziemski – w lutym (po śmierci Mariana Bykowskiego) król Władysław IV nadał mu wakującą godność chorążego gostynińskiego; jesienią tego roku Władysław ożenił się z Anną Parzniewską, herbu Gąska.

W następnych latach Wituski skupił się głównie na zarządzie swoimi dobrami, powiększając je o kolejne wsie w roku 1643, w wyniku wydania za mąż swojej stryjecznej siostry – Marianny za Stanisława Glinieckiego, herbu Korab.

Przed majem 1648Śmierć króla Władysława IV Wazy. otrzymał jeszcze od króla urząd ekonoma rogozińskiego. W tym samym roku 1648 został dwukrotnie wybrany posłem na sejm: najpierw na konwokacyjny, a następnie na elekcyjny. Tradycję poselską kontynuował rok później, uczestnicząc w sejmie koronacyjnym króla-elekta Jana Kazimierza (będąc posłem został deputatem w sprawie kozackiej) i w sejmie zwyczajnym (otrzymał w nim członkostwo w komisji ds. menniczych).

Dzięki sprawowaniu funkcji posła w ciągu poprzednich dwóch lat, w roku 1650 król Jan Kazimierz przyznał Władysławowi urząd podkomorzego gostynińskiego. W następnych latach Wituski jeszcze dwa razy zostawał posłem (1652pierwszy sejm w 1652 roku, Czapliński błędnie określa go jako posła województwa pruskiego, chodziło prawdopodobnie o któreś z województw Prus Królewskich, Władysław Czapliński, Dwa sejmy w roku 1652, Wrocław 1655, s. 64. i 1653) i w roku 1653 król powierzył mu w arendę (rodzaj dzierżawy) cła wrocławskie na trzy lata.

Jan Kazimierz nie doczekał się już zwrotu arendy przez Wituskiego, gdyż ten zmarł przed 8 lipca 1655 roku, na krótko przed agresją szwedzką.

Rodzina Z żoną Anną z Parzniewskich doczekał się co najmniej trójki dzieciJest to przypuszczenie Władysława Czaplińskiego na podstawie dokumentu wystawionego po śmierci Władysława Konstantego, w którym mowa o trzech jego sukcesorach.: Pawła Jana Wincentego.

Zobacz też Krzysztof Arciszewski Transport i podróże w czasach I Rzeczypospolitej wojna holendersko-portugalska o Brazylię

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Władysław Czapliński, Władysław Konstanty Wituski żołnierz kolonialny w XVII wieku, Gdańsk 1938 (Nadbitka z tomu XI „Roczników Gdańskich” za rok 1937).

Kategoria:Chorążowie gostynińscy Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej Kategoria:Holenderscy wojskowi Kategoria:Podkomorzowie gostynińscy Kategoria:Polacy – wojskowi armii obcych (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy podróżnicy i odkrywcy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1639 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1641 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1646 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1647 Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1648 Kategoria:Posłowie na sejm elekcyjny 1648 Kategoria:Posłowie na sejm koronacyjny 1649 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1652 Kategoria:Urodzeni w 1603 Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Władysław Kategoria:Zmarli w 1655