Święta
Imieniny obchodzą: Agrypin, Agryppa, Antyd, Damian, Elżbieta, Filomen, Hipacy, Jan, Józef, Jukund, Klementyn, Kosma, Laurenty, Lewin, Mikołaj, Montan, Serapion, Stefan, Ścibor, Ścibora, Świecław, Teodot, Wawrzyniec i Wszerad Indie – Dzień Dziecka (urodziny Jawaharlala Nehru) Jordania – Dzień Pamięci Króla Husajna Międzynarodowe – Światowy Dzień Cukrzycy (ustanowiony przez Międzynarodową Federację Diabetologiczną w 1991 we wspomnienie św. Hipacego, patrona cukrzycy i w 2006 przez Zgromadzenie Ogólne ONZ) Polska – Ogólnopolski Dzień Seniora (na arenie międzynarodowej obchodzony 1 października) Wspomnienia i święta w Kościele katolickim na brewiarz.katolik.pl. obchodzą: św. Alberyk z Utrechtu (biskup) św. Hipacy z Paflagonii (biskup) bł. Jan Liccio (biskup) św. Józef Pignatelli (wspomnienie również 15 i 28 listopada) bł. Maria Luiza Merkert (założycielka Elżbietanek) św. Mikołaj Tavelić (męczennik) św. Wawrzyniec z Dublina (biskup)
Wydarzenia w Polsce
1425 – W Brześciu Litewskim książęta mazowieccy Siemowit V i Kazimierz II potwierdzili, w imieniu swego ojca Siemowita IV, zależność lenną Mazowsza wobec króla Władysława II Jagiełły. 1534 – Uchwalono Artykuły sejmiku w Środzie – najstarsze instrukcje poselskie wystawione w języku polskim. 1575 – Obok szubienicy na wrocławskim rynku ustawiono tzw. „budę wariatów”, będącą ośmioboczną klatką wykutą z żelaza i przykrytą miedzianym hełmem, w której zamykano wszystkich, którzy zakłócali ciszę nocną, pijaków i ulicznice. 1632 – Nowy król Władysław IV Waza podpisał Pacta conventa. 1806 – Gen. Jan Henryk Dąbrowski rozpoczął nabór do Armii Księstwa Warszawskiego. 1850 – Powstała Izba Przemysłowo-Handlowa w Krakowie (jako Izba Handlowa i Przemysłowa). 1856 – W Poznaniu uruchomiono gazownię miejską. 1896 – W Teatrze Miejskim w Krakowie odbył się drugi na ziemiach polskich pokaz filmowy z wykorzystaniem aparatury braci Lumière. Pierwszy miał miejsce 18 lipca w Warszawie na aparaturze edisonowskiej. 1918 – Rada Regencyjna samorozwiązała się i przekazała pełnię władzy Naczelnemu Dowódcy WP Józefowi Piłsudskiemu; Królestwo Polskie stało się Republiką Polską, zaczątkiem II Rzeczypospolitej 1926 – Odsłonięto pomnik Fryderyka Chopina w warszawskich Łazienkach Królewskich. 1941 – Niemcy rozstrzelali około 9 tys. Żydów z getta w Słonimiu (dzisiejsza Białoruś). 1943 – Gestapo aresztowało czołowych działaczy PPR: Małgorzatę Fornalską i Pawła Findera. 1946 – Odkryto Jaskinię nad Źródłem w Dolinie Będkowskiej na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. 1953 – Dokonano oblotu szybowca SZD-12 Mucha 100. 1961 – Założono Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu. 1969 – Premiera 1. odcinka serialu telewizyjnego Przygody pana Michała w reżyserii Pawła Komorowskiego. 1973 – Założono Muzeum Przyrodnicze w Toruniu. 1982: Do Gdańska powrócił zwolniony z internowania Lech Wałęsa. Spłonął drewniany kościół św. Wawrzyńca w Bytomiu. 1987 – Założono Unię Polityki Realnej. 1990 – W Warszawie podpisano traktat polsko-niemiecki potwierdzający granicę na Odrze i Nysie Łużyckiej. 1995 – Podpisano umowę o powołaniu spółki Daewoo-FSO. 2003 – W ramach targów Eroticon w Warszawie dziennikarka i aktorka pornograficzna Paulina Kaczanow odbyła kolejno 759 stosunków seksualnych z mężczyznami, co organizatorzy uznali za nowy „seksualny rekord świata”. 2007 – Sejm RP przyjął uchwałę w sprawie ustanowienia dnia 13 kwietnia Dniem Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. 2013 – W wyniku eksplozji i pożaru gazociągu w Jankowie Przygodzkim w województwie wielkopolskim zginęły 2 osoby, a 13 zostało rannych.
Wydarzenia na świecie
1305 – W Lyonie, w obecności króla Francji Filipa IV Pięknego, odbyła się koronacja papieska Klemensa V. 1475 – W Landshut bawarski następca tronu książę Jerzy Bogaty poślubił królewnę polską i księżniczkę litewską Jadwigę Jagiellonkę. W nawiązaniu do ich wystawnego wesela od 1903 roku organizowany jest festiwal Wesele w Landshut. 1493 – Krzysztof Kolumb wylądował na Saint Croix w archipelagu Wysp Dziewiczych. 1494 – Inwazja hiszpańska na Wyspy Kanaryjskie: zwycięstwo wojsk kastylijskich nad Guanczami w bitwie pod Aguere. 1501 – Odbył się ślub Artura Tudora, najstarszego syna króla Anglii Henryka VII z Katarzyną Aragońską, córką Ferdynanda II Aragońskiego i Izabeli I Kastylijskiej. 1533 – Hiszpański podbój Peru: zwycięstwo Hiszpanów w bitwie o Cuzco. 1550 – Papież Juliusz III wydał bullę reaktywującą obrady Soboru trydenckiego. 1585 – Maurycy Orański został stadhouderem Niderlandów. 1633 – Wojna trzydziestoletnia: wojska szwedzkie zdobyły niemiecką Ratyzbonę. 1643 – Go-Kōmyō został cesarzem Japonii. 1659 – Wojna duńsko-szwedzka: zwycięstwo wojsk koalicji antyszwedzkiej w bitwie pod Nyborgiem. 1666 – W w Londynie przeprowadzono pierwszą udaną transfuzję krwi (między psami). 1680 – Niemiecki astronom Gottfried Kirch odkrył kometę C/1680 V1 (Wielką Kometę z roku 1680). 1698 – Na grupie skał Eddystone Rocks u wybrzeży Kornwalii uruchomiono latarnię morską. 1770 – James Bruce dotarł do źródła Nilu Błękitnego. 1784 – Założono miasto As-Sulajmanijja w Iraku. 1793 – Powstanie w Wandei: zwycięstwo wojsk rewolucyjnych w bitwie pod Granville. 1801 – Napoleon Bonaparte dokonał pierwszej reorganizacji Gwardii Cesarskiej. 1812 – Inwazja Napoleona na Rosję: zwycięstwo wojsk rosyjskich w bitwie pod Smolanami. 1818 – W Wenecji odbyła się premiera opery Enrico di Borgogna Gaetana Donizettiego. 1820 – Zakończyło się 13-dniowe głosowanie powszechne w wyborach prezydenckich w USA, w których zwyciężył ubiegający się o reelekcję James Monroe. 1850 – Papież Pius IX utworzył Gwardię Palatyńską. 1863 – Zwodowano żaglowiec „Star of India”. 1871 – Na Węgrzech powstał rząd Menyhérta Lónyaya. 1881: Léon Gambetta został premierem Francji. W Waszyngtonie rozpoczął się proces Charlesa J. Guiteau, zabójcy prezydenta USA Jamesa Garfielda. 1885 – Wybuchła wojna serbsko-bułgarska. 1888 – Zainaugurował działalność Instytut Pasteura w Paryżu. 1889 – Amerykańska dziennikarka Nellie Bly, zainspirowana powieścią Juliusza Verne’a W osiemdziesiąt dni dookoła świata, wyruszyła śladami Phileasa Fogga. 1891 – Na ulice Koszyc wyjechał pierwszy tramwaj konny. 1897 – Niemiecka piechota morska zajęła bez walki rejon zatoki Jiaozhou w chińskiej prowincji Szantung, który kilka miesięcy później chiński rząd pod przymusem wydzierżawił Niemcom na 99 lat. 1898 – Tomás Regalado został prezydentem Salwadoru. 1900: Oddano do użytku most kolejowo-drogowy Linzer Eisenbahnbrücke na Dunaju w austriackim Linzu. Sąd w czeskim Písku skazał na karę śmierci (zamienioną później na karę dożywocie) upośledzonego umysłowo włóczęgę pochodzenia żydowskiego Leopolda Hilsnera, oskarżonego o dokonanie mordu rytualnego na 19-letniej czeskiej katoliczce. 1901 – Austriacki patolog i immunolog Karl Landsteiner odkrył grupy krwi: A, B i 0. 1905 – Grigorij Rasputin został przedstawiony na dworze carskim. 1908: Albert Einstein przedstawił teorię kwantów. W Wiedniu odbyła się premiera operetki Bohaterowie z muzyką Oscara Strausa. 1910 – Amerykański pilot Eugene Ely po raz pierwszy wystartował samolotem z pokładu okrętu. 1912 – Wszedł do służby brytyjski krążownik liniowy HMS „Princess Royal”. 1913: Ukazał się pierwszy tom cyklu powieściowego W poszukiwaniu straconego czasu Marcela Prousta. Założono kolumbijski klub piłkarski Independiente Medellín. 1916 – W Australii powstał drugi gabinet Billy’ego Hughesa. 1918: Proklamowanie Dyrektoriatu na Ukrainie. Czechosłowacja została proklamowana republiką. Pierwszym prezydentem został Tomáš Masaryk. 1919 – Gen. mjr Stanisław Bułak-Bałachowicz złożył wniosek o przyznanie obywatelstwa białoruskiego i przyjęcie jego oddziału do armii Białoruskiej Republiki Ludowej. 1921 – Została założona Komunistyczna Partia Hiszpanii (PCE). 1922: BBC rozpoczęła nadawanie programu radiowego. Kyösti Kallio został premierem Finlandii. 1925: W Australii utworzono drugi gabinet Stanleya Bruce’a. W Czechosłowacji powstała Legia Ukraińskich Nacjonalistów. 1926 – Adolfo Díaz został po raz drugi prezydentem Nikaragui. 1930 – Premier Japonii Osachi Hamaguchi został postrzelony na dworcu kolejowym w Tokio przez japońskiego ultranacjonalistę. 1933 – Ion Duca został premierem Rumunii. 1934 – W Londynie odbył się towarzyski mecz piłkarski pomiędzy reprezentacjami Anglii i Włoch (3:2), z powodu brutalnej gry nazwany „bitwą o Highbury”. 1935 – Dokonano oblotu kanadyjskiego samolotu transportowego Noorduyn Norseman. 1939 – Australijski pies pasterski o imieniu Bluey został uśpiony w wieku 29 lat, 6 miesięcy i 12 dni, co jest najstarszym udokumentowanym wiekiem psa domowego. 1940: Bitwa o Anglię: ciężkie bombardowanie Coventry. Wojna grecko-włoska: rozpoczęła się ofensywa wojsk greckich, która wyparła Włochów do Albanii. 1941: Kampania śródziemnomorska: po storpedowaniu poprzedniego dnia przez niemiecki okręt podwodny zatonął brytyjski lotniskowiec HMS „Ark Royal”. Premiera thrillera Podejrzenie w reżyserii Alfreda Hitchcocka. 1942 – Kampania śródziemnomorska: niemiecki okręt podwodny został zatopiony bombami głębinowymi przez brytyjskie samoloty, w wyniku czego zginęła cała, 46-osobowa załoga; u wybrzeży Tunezji brytyjski okręt podwodny storpedował i zatopił włoski statek transportowy z alianckimi jeńcami wojennemi, w wyniku czego zginęło 787 z 944 osób na pokazie. 1943 – Bitwa o Atlantyk: niszczyciel USS „William D. Porter” wystrzelił omyłkowo torpedę w kierunku konwojowanego pancernika USS „Iowa”, na którego pokładzie znajdował się w tym czasie prezydent Franklin Delano Roosevelt, sekretarz stanu Cordell Hull, dowódca amerykańskiej marynarki wojennej admirał Ernest King i inni najwyżsi przedstawiciele sił zbrojnych, zmierzający na konferencje w Kairze i Teheranie. Dzięki sygnalizacji alarmowej znajdująca się w chwili strzału w odległości ok. 5500 metrów od niszczyciela „Iowa” zdołała wykonać zwrot na sterburtę, co pozwoliło jej na uniknięcie trafienia. 1944: Albańska Armia Narodowo-Wyzwoleńcza wyzwoliła Durrës. W Pradze założono kolaboracyjny Komitet Wyzwolenia Narodów Rosji. 1946 – 52 górników zginęło w wyniku eksplozji w kopalni węgla kamiennego „Kohinoor I” w miejscowości Lom w północno-zachodnich Czechach. 1950 – Holon w Izraelu uzyskał prawa miejskie. 1952 – Szwedka May Louise Flodin zdobyła w Londynie tytuł Miss World. 1953 – Przyjęto flagę NATO. 1954 – Prezydent Egiptu Muhammad Nadżib został odsunięty od władzy przez premiera Gamala Abdela Nasera. 1957 – Około stu bossów mafijnych spotkało się na konferencji w Apalachin w stanie Nowy Jork. 1960 – 118 osób zginęło, a 110 zostało rannych w wyniku zderzenia dwóch pociągów pasażerskich pod Pardubicami w Czechach. 1961: Diosdado Macapagal wygrał wybory prezydenckie na Filipinach, pokonując ubiegającego się o reelekcję Carlosa P. Garcię. W RFN powstał czwarty rząd Konrada Adenauera. 1962 – Władze Etiopii zniosły autonomię Erytrei i nadały jej status prowincji. 1963 – U południowego wybrzeża Islandii wyłoniła się wyspa wulkaniczna Surtsey. 1968 – Australijka Penelope Plummer zdobyła w Londynie tytuł Miss World. 1970 – 75 osób zginęło w katastrofie lotu Southern Airways 932 w Huntington w stanie Wirginia Zachodnia. 1971 – Szenuda III został intronizowany na 117. patriarchę Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego. 1973: Otwarto Most Kanmon łączący japońskie wyspy Honsiu i Kiusiu. Rozpoczął się strajk studentów Politechniki Ateńskiej w proteście przeciwko rządzącej krajem tzw. juncie czarnych pułkowników. Po 3 dniach został krwawo stłumiony przez wojsko. 1975 – Hiszpania wycofała się z Sahary Zachodniej. 1980: Premiera filmu Wściekły Byk w reżyserii Martina Scorsese. Premier Gwinei Bissau João Bernardo Vieira obalił w bezkrwawym zamachu prezydenta Luísa Cabrala i zajął jego miejsce. 1990: Po 70 latach pieśń Pochwalony bądź, niebiański dawco błogosławieństw została ponownie hymnem narodowym Gruzji.