thumb|Bitwa pod Gaugamelą (Arbelą) thumb|Bitwa pod Poitiers thumb|right|Oblężenie Orleanu thumb|right|Hiszpańska Armada thumb|right|Bitwa pod Połtawą Przełomowe bitwy w historii świata – umowna lista bitew, które zaważyły na losie ludzkości. Można zatem zaliczyć do niej dane starcie, jeśli możliwy odwrotny jego przebieg dokonałby gruntownego przewrotu w dziejach świata. Listę 15 przełomowych bitew stworzył Edward Shepherd Creasy w książce o takim tytule w 1851 roku, a o kolejne uzupełniali ją dalsi autorzy, m.in. o trzy bitwy uzupełnił ją brytyjski polityk, dyplomata i pisarz, Edgar Vincent D’Abernon. Można dodać do niej także walki z okresu II wojny światowej.
Zdaniem D’Abernona, 18. przełomową bitwą była Bitwa Warszawska, podczas której polskie wojska zatrzymały ofensywę Armii Czerwonej i zmusiły ją do odwrotu. Dzięki zwycięstwu Polaków rewolucja komunistyczna nie rozprzestrzeniła się na południową i zachodnią Europę.
Wyliczenia przełomowych bitew w historii świata są subiektywne i zależą w dużej mierze od poglądów i stanu wiedzy historycznej poszczególnych autorów. Oryginalna lista Creasy’ego prezentuje typowy dla brytyjskiej epoki wiktoriańskiej eurocentryczny, a zwłaszcza anglocentryczny punkt widzenia, ze szczególnym uwzględnieniem bitew z czasów nowszych dla piszącego. Lista Creasy’ego stanowiła punkt wyjścia dla wielu innych autorów, publikujących dalsze zestawienia.
Przełomowe bitwy Podane przez Edwarda Shepherda Creasy’ego mały|Bitwa pod Valmymały|Bitwa pod Waterloo Według książki Edwarda Sheparda Creasy’ego The Fifteen Decisive Battles of the World: from Marathon to Waterloo (z ang. Piętnaście przełomowych bitew świata: od Maratonu do Waterloo) opublikowanej w 1851 roku.
L.p. Bitwa Data Zwycięzca Pokonany znaczenie 1 Bitwa pod Maratonem 490 p.n.e. Ateny, Plateje Persja zatrzymanie ekspansji Persów na Grecję 2. Wyprawa sycylijska 413 p.n.e. Syrakuzy Ateny udaremnienie ekspansji Aten na Sycylię 3. Bitwa pod Gaugamelą 331 p.n.e. Macedonia Persja upadek imperium Achemenidówpowstanie Imperium Aleksandra Wielkiego 4. Bitwa nad Metaurusem 207 p.n.e. Republika rzymska Kartagina początek rzymskiej hegemonii na Morzu Śródziemnym 5. Bitwa w Lesie Teutoburskim 9 września 9 n.e. Cheruskowie (Germanie) Cesarstwo rzymskie zatrzymanie ekspansji Rzymu w Germanii 6. Bitwa na Polach Katalaunijskich 20 czerwca 451 Cesarstwo zachodniorzymskieWizygoci HunowieOstrogoci zatrzymanie ekspansji Hunów 7. Bitwa pod Poitiers 25 października 732 FrankowieArabowie zatrzymanie ekspansji Kalifatu Arabskiego na Europę 8. Bitwa pod Hastings 14 października 1066 Normanowie Anglosasi Normanowie rządzą Anglią 9. Oblężenie Orleanu 12 października 1428 – 8 maja 1429 25x25px Francja Koniec ekspansji Anglikówprzełom w wojnie stuletniej10. Klęska Wielkiej Armady 8 sierpnia 1588 zakwestionowanie hegemonii hiszpańskiej na morzachpierwszy krok na drodze do budowy Imperium Brytyjskiego 11. Bitwa pod Blenheim 13 sierpnia 1704 Wielka Koalicja: Anglia,15px Austria, 25px Francja,20px Bawaria zatrzymanie ekspansji Francji Ludwika XIV 12. Bitwa pod Połtawą 8 lipca 1709 punkt zwrotny w III wojnie północnej: koniec potęgi szwedzkiej a Rosja przejmuje inicjatywę strategiczną 13. Bitwa pod Saratogą 17 września – 8 października 1777 USA potwierdzają swoją niepodległość w wojnie z Wielką Brytanią 14. Bitwa pod Valmy 20 września 1792 Francja 25px Austria-Habsburgowie obrona rewolucyjnej Francji przed monarchiami interweniującymi 15. Bitwa pod Waterloo 18 czerwca 1815 25px Królestwo Hanoweru Francja koniec panowania cesarza Napoleona Bonaparte
Dodane przez Edgara Vincentego D’AbernonaEdgar Vincent D’Abernon "Osiemnasta decydująca bitwa w dziejach świata – pod Warszawą 1920 r.", PWN Warszawa 1990, L.p. Bitwa Data 1 strona – zwycięzca 2 strona – pokonany znaczenie 16. Bitwa pod Sedanem 1 września 1870 Francja koniec panowania Napoleona III i Cesarstwa Francuskiegopowstanie II Rzeszy Niemieckiej 17. I bitwa nad Marną 5–9 września 1914 obrona Paryża i zatrzymanie ekspansji niemieckiej w I wojnie światowej18. Bitwa Warszawska 12–25 sierpnia 1920 zatrzymanie ekspansji bolszewickiej w Europie przez Polskę na 21 lat → Traktat ryski
Dodane przez Josepha Mitchella W 1964 amerykański historyk Joseph B. Mitchell opublikował książkę Twenty Decisive Battles of the World (z ang. Dwadzieścia decydujących bitew świata) z pięcioma dodatkami do listy Creasy’ego:
L.p. Bitwa Data 1 strona – zwycięzca 2 strona – pokonany znaczenie 16. kampania na Missisipi luty 1862 – lipiec 1863 przełom w wojnie secesyjnej → początek upadku Stanów Południowych 17. Bitwa pod Sadową 3 lipca 1866 22px|border Saksonia koniec dominacji Austrii w Związku Niemieckim → powstanie Związku Północnoniemieckiego pod hegemonią Prus 18. I bitwa nad Marną 5–9 września 1914 obrona Paryża, zatrzymanie ekspansji niemieckiej w I wojnie światowej (także na liście d’Abernona) 19. bitwa pod Midway 4–7 czerwca 1942 koniec ekspansji japońskiej na Oceanie Spokojnym → USA przejmuje inicjatywę w II wojnie światowej na Pacyfiku 20. Bitwa stalingradzka 23 sierpnia 1942 – 2 lutego 1943 definitywne zatrzymanie ekspansji niemieckiej → inicjatywę w II wojnie światowej przejmuje ZSRR
Zobacz też Konflikty zbrojne w historii Polski Wojna światowa
Przypisy
Linki zewnętrzne Fifteen Decisive Battles of the World according to Edward Shepherd Creasy
Kategoria:Bitwy Kategoria:Listy związane z historią