Święta
Imieniny obchodzą: Bogdał, Bogdan, Bogodał, Brajan, Daniel, Donat, Eulalia, Grzegorz, Hermogenes, Judyta, Julia, Loreta, Maria, Maur, Melchiades, Menas, Nikoleta, Polidor, Switun, Unierad i Unirad. Międzynarodowe Dzień Praw Człowieka (święto państwowe w: Gwinei Równikowej, Namibii, Kambodży, Kiribati, Turks i Caicos) Międzynarodowy Dzień Praw Zwierząt (w dzień ratyfikacji przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1948 roku Powszechnej deklaracji praw człowieka; uchwalony 21 września 1977 roku w Londynie przez Międzynarodową Federację Praw Zwierzęcia) Polska – Dzień Odlewnika (święto branżowe) Wspomnienia i święta w Kościele katolickim na brewiarz.katolik.pl. obchodzą: Najświętsza Maryja Panna Loretańska (zob. litania loretańska) św. Eulalia z Méridy (męczennica) bł. Adolf Kolping (prezbiter) św. Deusdedit z Canterbury (biskup) św. Grzegorz III (papież) św. Julia z Meridy bł. Marcin od św. Mikołaja (męczennik) bł. Marek Antoni Durando (prezbiter) bł. Melchior od św. Augustyna (męczennik) św. Milcjades (papież)
Wydarzenia w Polsce
1261 – Książę Bolesław V Wstydliwy potwierdził nadanie Mieszka Starego z roku 1145 dla klasztoru cystersów w Lądzie. 1279 – W krypcie kościoła franciszkanów w Krakowie został pochowany książę Bolesław V Wstydliwy. 1589 – Anna Jagiellonka nadała Kobryniowi prawo magdeburskie oraz pieczęć i herb miejski. 1671 – Sułtan Imperium Osmańskiego Mehmed IV wypowiedział wojnę Polsce. 1789 – Na posiedzeniu Sejmu odczytano list króla Prus Fryderyka Wilhelma II, w którym obiecywał on zawarcie sojuszu z Rzecząpospolitą pod warunkiem przeprowadzenia reform ustrojowych i wzmocnienia władzy wykonawczej w państwie. 1796 – Nowy car Paweł I ogłosił amnestię dla uczestników insurekcji kościuszkowskiej przebywających na zesłaniu w Rosji. 1806 – Przebywający w Poznaniu Napoleon Bonaparte przyjął delegację Elektoratu Hanoweru. 1811 – W Szczecinie spłonął doszczętnie kościół św. Mikołaja, używany przez okupacyjne wojska francuskie jako magazyn paszy dla koni. 1812 – Inwazja Napoleona na Rosję: wojska rosyjskie ponownie zajęły Wilno. 1830 – Powstanie listopadowe: Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki i Jan Nepomucen Jezierski zostali wydelegowani przez dyktatora gen. Józefa Chłopickiego do Sankt Petersburga na rozmowy z carem Mikołajem I, które miały doprowadzić do polubownego zakończenia konfliktu. 1874 – We wsi Kłoda Mała koło Białej Podlaskiej, w proteście przeciw szykanom związanym z narzuceniem wyznania prawosławnego, dokonała samospalenia rodzina Koniuszewskich – rodzice z dwójką małych dzieci. Józef Koniuszewski za odmowę porzucenia grekokatolicyzmu miał zostać pobity, obciążony podatkami i zamknięty w areszcie. Desperacką decyzję podjął na wieść o przymusowym chrzcie córki w cerkwi prawosławnej. 1875 – Otwarto jednotorową linię kolejową Poznań-Kluczbork. 1898 – Otwarto Palmiarnię Legnicką. 1920 – Utworzono diecezję łódzką. 1926 – Powołano Radę Finansową. 1939 – NKWD aresztowało we Lwowie w dniach 9 i 10 grudnia około 2 tysięcy oficerów Wojska Polskiego, których osadzono w poklasztornym więzieniu przy ul. Kazimierzowskiej (tzw. Brygidkach), a następnie wywieziono w głąb ZSRR. 1942 – We wsi Wola Przybysławska (powiat lubelski) Niemcy zamordowali 16–19 Polaków i 2 Żydów. 1956: Rada Państwa wydała dekret przywracający Katowicom i województwu katowickiemu pierwotne nazwy. Została powołana tzw. komisja Mazura, która miała zbadać przypadki łamania prawa w naczelnych organach ścigania i wymiaru sprawiedliwości do 1956 roku. 1959 – Sejm PRL przyjął ustawę o Służbie Więziennej. 1966 – Ukazał się debiutancki album zespołu Czerwone Gitary To właśnie my. 1972 – Premiera filmu Trzeba zabić tę miłość w reżyserii Janusza Morgensterna. 1977 – Dokonano oblotu szybowca SZD-48 Jantar Standard 2. 1980 – Powstał Instytut Nauk Ekonomicznych PAN. 1982 – Podczas meczu Górnik Wałbrzych-Pogoń Szczecin Mieczysław Młynarski ustanowił rekord rzuconych punktów (90) polskiej ekstraklasy koszykarskiej. 1989: Premiera filmu telewizyjnego Dekalog I w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego. Zdemontowano pomnik Włodzimierza Lenina w Nowej Hucie. 1993 – Instytut Informatyki Uniwersytetu Wrocławskiego powołał organizowaną corocznie olimpiadę informatyczną dla uczniów szkół średnich i gimnazjów. 2004 – Po wieloletniej przebudowie otwarto zmodernizowany gmach Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina. 2007 – Wystartowała Biełsat TV. 2011 – Leszek Miller został ponownie wybrany na przewodniczącego SLD. 2023: Rozpoczęła się przebudowa katowickiego węzła kolejowego w ramach budowy kolei aglomeracyjnej, a funkcjonująca dotychczas stacja kolejowa Będzin została zlikwidowana dla ruchu pasażerskiego. Uruchomiono połączenia pasażerskie S9 relacji Częstochowa – Tarnowskie Góry obsługiwane przez Koleje Śląskie tym samym przywracając połączenia pasażerskie na linii kolejowej nr 182.
Wydarzenia na świecie thumb|Marcin Luter pali bullę Exsurge Domine (1520)
741 – Zachariasz został papieżem. 1041 – Michał V Kalafates został cesarzem bizantyńskim. 1260 – Zwycięstwo Ajjubidów nad Mongołami w I bitwie pod Himsem. 1508: Antoni II Dobry został księciem Lotaryngii. Wojny włoskie: z inicjatywy papieża Juliusza II powstała antywenecka Liga z Cambrai. 1520 – Na przedmieściach Wittenbergii Marcin Luter spalił publicznie papieskie księgi prawnicze wraz z wydaną przez papieża Leona X bullą Exsurge Domine, zawierającą potępienie i wzywającą do odwołania jego nauk. Czynem tym Luter zrywał ostatecznie z Kościołem katolickim, konsekwencją czego było ekskomunikowanie go przez papieża 3 stycznia następnego roku. 1541 – Wykonano wyroki śmierci na Francisie Derehamie i Thomasie Culpeperze, kochankach (byłym i aktualnym) Katarzyny Howard, piątej żony króla Anglii Henryka VIII Tudora. 1642 – Założono klasztor pijarów w Podolińcu na Słowacji. 1652 – I wojna angielsko-holenderska: zwycięstwo floty holenderskiej pod dowództwem admirała Maartena Trompa w bitwie pod Dungeness. 1684 – W Royal Society została odczytana przez Edmonda Halleya, odwołująca się do praw Keplera, praca Isaaca Newtona De Motu Corporum o pojęciu grawitacji i jej wpływie na orbity planet. Praca ta obejmowała początki praw ruchu, które zostały szerzej omówione w Principiach. 1688 – Chwalebna rewolucja: dzień przed obaleniem króla Anglii i Szkocji Jakuba II Stuarta jego żona Maria z Modeny uciekła z półrocznym synem Jakubem do Francji. 1698 – Car Rosji Piotr I Wielki ustanowił Order Świętego Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania. 1710 – Wojna o sukcesję hiszpańską: wojska francusko-hiszpańskie pokonały Austriaków w bitwie pod Villaviciosą. 1716 – W Lipsku powstało stowarzyszenie studentów „Sorabija” (jako Stowarzyszenie Łużyckich Kaznodziejów). 1726 – Agnieszka z Montepulciano została kanonizowana przez papieża Benedykta XIII. 1768 – W Londynie odbyło się zebranie założycielskie Royal Academy of Arts. 1802 – W Paryżu rozpoczęła obrady Konstytuanta Szwajcarska zwana Consultą, mająca uchwalić nową konstytucję Republiki Helweckiej. 1807 – Napoleon Bonaparte przyłączył Królestwo Etrurii ze stolicą we Florencji do Cesarstwa Francuskiego. 1809 – W Jönköping podpisano traktat pokojowy kończący wojnę duńsko-szwedzką. 1817 – Missisipi jako 20. stan dołączyło do Unii. 1821 – W Santiago otwarto Cmentarz Generalny, będący chilijską nekropolią narodową. 1825 – Wybuchła wojna brazylijsko-argentyńska. 1831 – W Paryżu założono Towarzystwo Litewskie i Ziem Ruskich. 1832 – W Gruzji aresztowano grupę młodych szlachciców, którzy zainspirowani rosyjskim powstaniem dekabrystów i polskim powstaniem listopadowym zorganizowali spisek mający na celu wyzwolenie kraju spod okupacji rosyjskiej. 1834 – W Wielkiej Brytanii powstał pierwszy rząd Roberta Peela. 1848: Ludwik Napoleon Bonaparte wygrał wybory prezydenckie we Francji. Założono Muzeum Miejskie w Lipsku, przemianowane później na Muzeum Sztuk Pięknych. 1856 – Wojna brytyjsko-perska: brytyjsko-hinduski szwadron morski pod dowództwem komodora Younga, po krótkim bombardowaniu, wysadził desant, który opanował wyspę Kharg oraz port Buszehr. 1859: Wojna domowa w Wenezueli: zwycięstwo Federalistów nad wojskami rządowymi w bitwie pod Santa Inés. Założono Uniwersytet Ateneum Manilski. 1861 – Wojna secesyjna: Kentucky jako 12. stan przystąpiło do Skonfederowanych Stanów Ameryki. 1865 – Leopold II Koburg został królem Belgów. 1868 – W Londynie uruchomiono pierwszą na świecie uliczną sygnalizację świetlną. 1869: Amerykanin George Hull przyznał się w prasie do zorganizowania oszustwa naukowego, polegającego na odkopaniu skamieniałych rzekomych szczątków człowieka o wzroście 3 m (tzw. „Giganta z Cardiff”). Wyoming (wówczas terytorium) przyznało prawa wyborcze kobietom. 1870 – Wojna francusko-pruska: zwycięstwo wojsk pruskich w bitwie pod Beaugency. 1877 – X wojna rosyjsko-turecka: po 5 miesiącach oblężenia wojska rosyjsko-rumuńskie zdobyły Plewen. 1879: Austriacki astronom Johann Palisa odkrył planetoidę Isolda. Zmierzono najniższą temperaturę w historii Paryża (–23,9 °C). 1880 – Petko Karawełow został premierem Bułgarii. 1889 – Amerykanin George Stafford Parker opatentował swoje pierwsze wieczne pióro. 1890 – Zakończono budowę nieistniejącego już pierwszego nowojorskiego drapacza chmur New York World Building. 1895 – W Petersburgu odbyła się premiera opery Noc wigilijna Nikołaja Rimskiego-Korsakowa. 1896 – W Paryżu odbyła się premiera sztuki Ubu Król, czyli Polacy Alfreda Jarry’ego. 1898 – W Paryżu zawarto pokój kończący wojnę amerykańsko-hiszpańską. 1899: II wojna burska: zwycięstwo wojsk brytyjskich w bitwie pod Stormbergiem. Sobhuza II został królem Suazi. 1901 – Wręczono po raz pierwszy Nagrody Nobla. 1902: Na Tasmanii kobiety uzyskały prawa wyborcze. W Egipcie otwarto Tamę Asuańską. 1903 – Maria Skłodowska-Curie, Pierre Curie i Henri Becquerel odebrali Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. 1905 – Henryk Sienkiewicz odebrał literacką Nagrodę Nobla. 1910 – W nowojorskiej Metropolitan Opera odbyła się premiera opery Dziewczyna ze Złotego Zachodu z muzyką Giacomo Pucciniego i librettem Guelfo Civininiego i Carlo Zangariniego. 1911 – Maria Skłodowska-Curie odebrała Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii. 1918 – Bolszewicy zajęli opuszczony przez Niemców Mińsk. 1921 – José María Orellana został prezydentem Gwatemali. 1923 – Podpisano turecko-albański traktat o przyjaźni. 1924: Adolf Hitler został przedterminowo zwolniony z więzienia. W imieniu Władysława Reymonta odebrano literacką Nagrodę Nobla. 1928: Joseph Ward został po raz drugi premierem Nowej Zelandii. Wilhelm Miklas został prezydentem Austrii. 1931: Niceto Alcalá-Zamora został wybrany przez parlament na pierwszego prezydenta II Republiki Hiszpańskiej. Uruchomiono kombinat hutniczy w Magnitogorsku. 1932 – Tajlandia została monarchią konstytucyjną. 1936 – Król Wielkiej Brytanii Edward VIII Windsor zrzekł się tronu z powodu planowanego zawarcia małżeństwa z amerykańską rozwódką Wallis Simpson. 1937 – W Miami otwarto Orange Bowl Stadium. 1941 – Wojna na Pacyfiku: pod Kuantanem doszło do pierwszego w czasie wojny starcia brytyjsko-japońskiego. 1942 – Rząd RP na uchodźstwie w przesłał pierwszy oficjalny raport o holokauście (tzw. notę Raczyńskiego) do ministrów zagranicznych 26 państw, sygnatariuszy Deklaracji Narodów Zjednoczonych, sporządzony na podstawie dokumentów przywiezionych do Londynu przez kuriera Jana Karskiego w postaci mikrofilmów (materiały przygotowane przez Referat Spraw Żydowskich Komendy Głównej AK i potwierdzone jego świadectwem) oraz tzw. raportów Karskiego, sporządzonych przez niego w latach 1940–1942. 1944 – W Moskwie zawarto sojusz radziecko-francuski. 1945 – Alcide De Gasperi został premierem Włoch. 1948: István Dobi został premierem Węgier. ONZ uchwaliła Powszechną Deklarację Praw Człowieka. Otwarto Port lotniczy Meigs Field w Chicago. 1949: