right|400px Uskok – struktura tektoniczna powstała w wyniku rozerwania mas skalnych i przemieszczenia ich wzdłuż powstałej powierzchni (lub wąskiej strefy zniszczenia), zwanej powierzchnią uskoku (lub strefą uskokową). Uskokom mogą towarzyszyć inne struktury tektoniczne (przyuskokowe podgięcia warstw, fałdy, fleksury).
Z uskokami związane jest powstawanie zrębów i zapadlisk (np. rowów tektonicznych).
Podział skrzydeł uskoku Skrzydło zrzucone – masy skalne przemieszczone wzdłuż powierzchni uskoku w dół Skrzydło wiszące – masy skalne przemieszczone w górę Skrzydło spągowe – skrzydło znajdujące się pod powierzchnią uskokową Skrzydło stropowe – skrzydło znajdujące się nad powierzchnią uskokową
Podział uskoków thumb|160px|Uskoki Auskok przesuwczy (o pionowej powierzchni uskokowej)Buskok normalnyCuskok odwrócony Ze względu na działające naprężenia: uskoki normalne (powstałe na skutek rozciągania skorupy ziemskiej) uskoki odwrócone (naprężenia ściskające) uskoki przesuwcze (naprężenia ścinające) prawoskrętne lewoskrętne
Ze względu na nachylenie i kierunek przemieszczenia: uskoki zrzutowe – przesunięcie w płaszczyźnie pionowej normalne odwrócone uskoki przesuwcze – przesunięcie w płaszczyźnie poziomej normalnoprzesuwcze inwersyjnoprzesuwcze uskoki progowe – przesunięcie w powierzchni pionowej uskoki rotacyjne – wielkość przemieszczenia może się zmieniać wzdłuż biegu powierzchni uskokowej nożycowe zawiasowe nasunięcia – uskoki o powierzchniach nachylonych pod bardzo małym kątem, w których masy skalne są przemieszczone na znaczną odległość
Ze względu na nachylenie powierzchni uskokowej: uskoki poziome: kąt upadu (α) = 0° uskoki połogie: 0°< α < 45° uskoki strome: 45° < α < 90° uskoki pionowe: α = 90°
Ze względu na stosunek uskoków do regionalnej rozciągłości struktur: uskoki podłużne – równoległe do struktur uskoki poprzeczne – przecinające struktury pod kątem prostym uskoki diagonalne – skośne względem struktur
Ze względu na stosunek wieku powierzchni uskokowej do wieku przemieszczenia: Uskoki pierwotne Uskoki wtórne (odmłodzone)
Uskoki transformujące: przecinające grzbiety śródoceaniczne, odkryte w połowie XX w. w związku z badaniami dna oceanicznego (przede wszystkim stref spreadingu).
Uskoki w Polsce Uskok kłodnicki Uskok środkowej Odry Sudecki uskok brzeżny Nasunięcie ramzowskie Uskok roztoczański
Zobacz też
sieć regmatyczna strefa Teisseyre’a-Tornquista
Bibliografia