thumb|Oficjalna akademia w Teatrze Polskim z okazji trzeciej rocznicy powstania w getcie warszawskim. Marek Ferdynand Arczyński siedzi drugi od prawej, obok m.in. Władysław Bartoszewski i Adolf Berman MarekUrodził się jako Ferdynand Arczyński, jednak po wojnie używał swego okupacyjnego pseudonimu „Marek”, zob. Marek Ferdynand Arczyński, „Kurier Polski”, nr 41 z 22 lutego 1979, s. 2. Ferdynand Arczyński, ps. Janek, Marek, Łukowski (ur. 8 grudnia 1900 w Krakowie, zm. 16 lutego 1979 w Warszawie) – polski działacz społeczny i polityczny, dziennikarz, skarbnik Rady Pomocy Żydom przy Delegaturze Rządu na Kraj „Żegota” (1942–1945), poseł do Krajowej Rady Narodowej i na Sejm Ustawodawczy (1945–1952). Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.
Życiorys Urodził się w Krakowie w robotniczej rodzinie jako syn Franciszka i Antoniny. W 1921 uczestniczył w III powstaniu śląskim. W dwudziestoleciu międzywojennym pracował w kolejnictwie. W 1938 znalazł się w Komitecie Zaolziańskim Korpusu Ochotniczego Ziemi Krakowskiej.
W czasie II wojny światowej był prezesem zarządu okręgowego Stronnictwa Demokratycznego w województwie krakowskim oraz redaktorem „Dziennika Polskiego”. W 1943 związał się ze Stronnictwem Polskiej Demokracji, którego został sekretarzem generalnym. Był jednym z inicjatorów powołania do życia Rady Pomocy Żydom przy Delegaturze Rządu na Kraj „Żegota”. Należał do jej prezydium oraz pełnił obowiązki skarbnika (od grudnia 1942 do stycznia 1945). Stał na czele Referatu Legalizacyjnego Rady, jaki miał za zadanie wytwarzać fikcyjne dokumenty dla ukrywających się Żydów.
Po wojnie sprawował funkcję wicesekretarza generalnego CK SD, był również kierownikiem propagandy i wydawnictw CK. W 1945 został powołany w skład Krajowej Rady Narodowej. Dwa lata później znalazł się wśród posłów Sejmu Ustawodawczego. Zaangażował się w propagandę na rzecz tzw. referendum z 1946. W latach 1946–1947 pełnił obowiązki sekretarza generalnego Bloku Stronnictw Demokratycznych. Po 1950 pracował jako dziennikarz. Był członkiem honorowym PTTK, sekretarzem generalnym Ligi do Walki z Rasizmem oraz prezesem zarządu okręgowego Związku Powstańców Śląskich w Krakowie. Pełnił funkcję zastępcy redaktora naczelnego pism „Turysta” i „Światowid”„Kurier Polski”, nr 42 z 23 lutego 1979, str. 2 (nekrolog). Został usunięty z władz SD, a w 1958 zawieszony w prawach członka partii za współorganizowanie opozycyjnej wewnątrz niej tzw. grupy odnowyInformacje w BIP IPN.
Pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera 15B-4-7)Wyszukiwarka grobów w Warszawie.
Ordery i odznaczenia Order Krzyża Grunwaldu III klasy (11 lipca 1946) („za działalność konspiracyjną w czasie okupacji na terenie całego kraju”) – jako Ferdynand Arczyński. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Śląski Krzyż Powstańczy Medal za Warszawę 1939–1945 (17 stycznia 1946) („w pierwszą rocznicę wyzwolenia Warszawy zasłużonym w walce o wyzwolenie i odbudowę Stolicy (...)”) – jako Arczyński pseud. „Marek”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (12 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 12 stycznia 1955 r. nr 0/105 – na wniosek Zarządu Głównego Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej „Prasa”. Odznaka „Zasłużony Działacz Turystyki” Sprawiedliwy wśród Narodów ŚwiataInformacje na stronie yadvashem.org
Przypisy
Bibliografia Henryk Wosiński, Stronnictwo Demokratyczne w Polsce Ludowej. Cz. 3: Udział Stronnictwa w pracach parlamentu PRL w latach 1944–1968 (red. Wiktoria Beczek), Warszawa 1969. Teresa Prekerowa, Konspiracyjna Rada Pomocy Żydom w Warszawie, 1942–1945, Warszawa 1982. W czterdziestą rocznicę powstania Krajowej Rady Narodowej: materiały i dokumenty, Kancelaria Sejmu, Warszawa 1984. Michał Grynberg, Księga sprawiedliwych, Warszawa 1993. Antoni Czubiński, Stronnictwo Demokratyczne (1937–1989): zarys dziejów, Poznań 1998. (oprac. Andrzej Krzysztof Kunert), „Żegota” Rada Pomocy Żydom 1942–1945: wybór dokumentów /poprzedzony wywiadem Andrzeja Friszke z Władysławem Bartoszewskim/, Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Warszawa 2002. Maciej Rosolak, Ludzie, których warto zapamiętać, rp.pl z 16 września 2008.
Kategoria:Członkowie konspiracyjnego Stronnictwa Demokratycznego Kategoria:Członkowie Rady Pomocy Żydom Kategoria:Honorowi członkowie Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani z polską prasą podziemną 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Turystyki” Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Śląskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Politycy Stronnictwa Polskiej Demokracji Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata Kategoria:Posłowie do Krajowej Rady Narodowej Kategoria:Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1947–1952) Kategoria:Sekretarze Centralnego Komitetu SD (1944–1989) Kategoria:Uczestnicy III powstania śląskiego Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Zmarli w 1979