Język dungański (Хуэйзў йүян) – język należący do mandaryńskiej grupy języków chińskich, którym posługują się Dunganie zamieszkujący Kirgistan i Kazachstan. Według danych z 2009 r. posługuje się nim nieco ponad 108 tys. osób.
Jest bliski północno-zachodnim dialektom mandaryńskim, przy czym jego użytkownicy mają odrębną tożsamość etniczną. Jest zapisywany cyrylicą.
System fonologiczny Ogólna struktura fonetyczna języka dungańskiego nie różni się zbytnio od systemu języka mandaryńskiego, zwłaszcza dialektów z prowincji Gansu i Shaanxi, skąd wywodzą się przodkowie Dunganów. Posiada dwie odmiany, wersja standardowa posiada trzy tony, w drugiej odmianie występują cztery tony, podobnie jak w mandaryńskim.
Spółgłoski +NieaspirowaneAspirowaneCyrylicaŁacińskiePinyinIPACyrylicaŁacińskiePinyinIPAбвbпppдddтttзzzцccҗz̧zhчçchjqгggкkk +NosoweSzczelinoweCyrylicaŁacińskiePinyinIPACyrylicaŁacińskiePinyinIPAмmmфffнnnсssшşshщxңņngхxh Dźwięczne etcCyrylicaŁacińskiePinyinIPAвvwлllрr–жƶrйjy
Samogłoski CyrylicaŁacińskiePinyinIPACyrylicaŁacińskiePinyinIPACyrylicaŁacińskiePinyinIPACyrylicaŁacińskiePinyinIPAыƅiиiiўwuүyü, uаaaяjaia (ya)()уаuauaәəeеjeie (ye)()уәuәuoүәyәüe, ueэeê, aiуэueue, uaiоoo, aoёjoiao (yao)()уэйwjuiыйƅjeiуйviweiуuouюju, jyiu (you)()анananянjanian (yan)()уанuanuanүанyanüan, uanонonangёнjoniang (yang)()уонuonuangынƅneng, enинining, inунwnongүнyniong, unэрәƣer
Słownictwo Dungański zachowuje pewien poziom wzajemnej zrozumiałości z dialektami mandaryńskimi; jego słownictwo ma głównie pochodzenie chińskie, choć nawarstwiły się zapożyczenia z innych języków. Źródłami zapożyczeń są języki arabski i perski, język rosyjski (który użyczył dungańskiemu również pewnych wyrazów międzynarodowych), a w ograniczonym zakresie także języki turkijskie Azji Centralnej. Podstawowy zasób leksykalny języka dungańskiego jest zbliżony do dialektów z prowincji Gansu i Shaanxi; dodatkową grupę słownictwa tworzą archaiczne chińskie słowa z czasów dynastii Qing. Zapożyczenia i kalki z języka rosyjskiego doszły w XX w. Dunganom nie są znane chińskie neologizmy powstałe w XX w.
System pisma Do końca lat 20. XX w. Dunganie posługiwali się pismem arabskim, po zakazie używania tego pisma przez władze ZSRR – pismem łacińskim, zaś od 1953 roku – cyrylicą. +Współczesny alfabet dungański, IPA i transkrypcja w alfabecie łacińskim Cyrylica А/а Б/б В/в Г/г Д/д Е/е Ё/ё Ж/ж Җ/җ З/з И/и Й/й К/к Л/л Nazwa a бэ вэ гэ дэ e ё жэ җe зэ и ий кa эль IPA a, ɑ p v k d iɛ iɔ ʐ tʂ, tɕ ts i, ei j kʰ l Łacińskie a b v g d (y)e yo zh, rzh zh z i (y)u, (y)i k l Cyrylica М/м Н/н Ң/ң Ә/ә О/о П/п Р/р С/с Т/т У/у Ў/ў Ү/ү Ф/ф Х/х Nazwa эм эн ың ә o пэ эр эc тэ у ў ү эф xa IPA m n ɳ ɤ ɔ pʰ ɚ, r s tʰ ɤu, u u y f x Łacińskie m n ng eh o p r s t u wu (y)u f kh Cyrylica Ц/ц Ч/ч Ш/ш Щ/щ Ъ/ъ Ы/ы Ь/ь Э/э Ю/ю Я/я Nazwa цэ чэ шa щa нин xo ы ван xo э ю йa IPA tsʰ tʂʰ, tɕʰ ʂ ɕ * ɪ, ɭɘ * ɛ iɤu ia, iɑ Łacińskie ts ch sh shch, hs `` `i ` e(i) yu ya
Litery Ъ oraz Ь używane są tylko w zapożyczeniach z języka rosyjskiego
Spółgłoski: PinyinPalladiuszDungańskiPinyinPalladiuszDungańskiPinyinPalladiuszDungańskiPinyinPalladiuszDungańskibббpппmммfффdддtттnнн / лlллgггkккhххjцз(ь)җ(ь)qц(ь)ч(ь)xс(ь)щ(ь)zцззcццsссzhчжҗchччshшш / с / фrжж
Przypisy
Linki zewnętrzne
Język dungański Kategoria:Języki Kirgistanu Kategoria:Języki Turkmenistanu Kategoria:Języki zagrożone w Kazachstanie