Powiat kazimierski – powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Kazimierza Wielka.
Według danych z 31 grudnia 2021 roku powiat zamieszkiwało 33 205 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwało 33 890 osób.
Podział administracyjny W skład powiatu wchodzą: gminy miejsko-wiejskie: Kazimierza Wielka, Opatowiec, Skalbmierz gminy wiejskie: Bejsce, Czarnocin miasta: Kazimierza Wielka, Opatowiec, Skalbmierz
GminaLudnośćPowierzchnia24px Kazimierza Wielka(w tym miasto) 16 395(5575) 139,86 km²(5,33 km²)24px Skalbmierz(w tym miasto) 6772(1310) 85,94 km²(7,13 km²)24px Opatowiec(w tym miasto) 3458 (329) 68,58 km² (5,47 km²)24px Bejsce 4195 57,48 km²24px Czarnocin 4008 70,32 km²Razem 34 828 422,18 km²
Powiat kazimierski graniczy z dwoma powiatami województwa świętokrzyskiego: pińczowskim i buskim oraz z czterema powiatami województwa małopolskiego: dąbrowskim, tarnowskim, proszowickim i miechowskim.
Liczba ludności i powierzchnia gmin wg stanu na 31 grudnia 2010
Historia Powiat kazimierski został powołany dnia 1 stycznia 1956 roku w województwie kieleckim, czyli 15 miesięcy po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat kazimierski złożyły się 2 miasta, 1 osiedle i 29 gromad, które wyłączono z powiatu pińczowskiego w tymże województwie.: miasta Działoszyce i Skalbmierz osiedle Kazimierza Wielka gromady Bejsce, Boszczynek, Czarnocin, Czyżowice, Dobiesławice, Donatkowice, Donosy, Drożejowice, Dzierążnia, Dziekanowice, Gabułtów, Głuchów, Jakubowice, Kobylniki, Koszyce, Krzczonów, Książnice, Michałowice, Opatowiec, Pełczyska, Piotrkowice, Przemyków, Sieradzice, Sokolina, Stradlice, Tempoczów, Topola, Wielgus i Zięblice
1 lipca 1956 roku do powiatu kazimierskiego przyłączono gromadę Chwalibogowice, którą wyłączono z powiatu buskiego..
Na uwagę zasługuje fakt, iż w momencie utworzenia powiatu kazimierskiego jego stolica była osiedlemOd 13 listopada 1954 – .; prawa miejskie Kazimierza Wielka otrzymała dopiero 1 stycznia 1959 roku.; tego dnia z wyłączono też z powiatu kazimierskiego gromadę Pełczyska i włączono ją z powrotem do powiatu pińczowskiego..
1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla, a w ich miejsce reaktywowano gminy.. Powiat kazimierski podzielono na 3 miasta i 8 gminPolska – Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974.: miasta Działoszyce, Kazimierza Wielka i Skalbmierz gminy Bejsce, Czarnocin, Działoszyce, Kazimierza Wielka, Koszyce, Opatowiec, Skalbmierz i Wielgus
Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku całe terytorium zniesionego powiatu kazimierskiego weszło w skład nowego (mniejszego) województwa kieleckiego..
1 lipca 1976 roku zniesiono gminę Wielgus a jej obszar przyłączono do gminy Kazimierza Wielka.. Tego samego dnia do gminy Działoszyce przyłączono główną część znoszonej gminy Stępocice. 1 stycznia 1984 roku z gminy Działoszyce wyłączono sołectwo Węchadłów i włączono je do gminy Michałów.. 1 stycznia 1992 roku jednoimienne miasta i gminy wiejskie Działoszyce, Kazimierza Wielka i Skalbmierz połączono we wspólne gminy miejsko-wiejskie.. 1 stycznia 1994 roku z gminy Bejsce wyłączono wieś Jankowice i włączono ją do gminy Koszyce..
Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku w nowym województwie świętokrzyskim przywrócono powiat kazimierski.. W porównaniu z obszarem z 1975 roku został on zmniejszony o gminę Działoszyce (która znalazła się w powiecie pińczowskim w tymże województwie) i gminę Koszyce (która zmieniła przynależność wojewódzką przez przyłączenie do powiatu proszowickiego w województwie małopolskim). Gmina Wielgus nie została reaktywowana.
W porównaniu z obszarem z 1956 roku miasto Działoszyce oraz obszar dawnych gromad Dzierążnia, Dziekanowice, Jakubowice i Pełczyska leżą obecnie na terenie powiatu pińczowskiego a obszar dawnych gromad Koszyce, Książnice i Przemyków są obecnie w powiecie proszowickim w województwie małopolskim – pozostałe są ponownie w powiecie kazimierskim.
Demografia
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców powiatu kazimierskiego w 2014 roku
Wspólnoty wyznaniowe W 1283 roku opat tyniecki Tomasz założył w Opatowcu klasztor dominikanów. W Kazimierzy Małej w XV w. Długosz wymieniał istnienie kościoła pw. Wniebowzięcia NMP. Kościół drewniany został zbudowany w 1698 roku. W XV w. powstała parafia małoszowska, z drewnianym kościołem. W 1500 roku w Opatowcu, przy kościele parafialnym, biskup krakowski Fryderyk założył bractwo literackie, skupiające mężczyzn umiejących czytać. W połowie XVI w. w Rogowie jej właściciele – Szafrańcowie oddali go pod zastaw Włochowi Prosperowi Provanie. Był on gorliwym wyznawcą kalwinizmu, a później poglądów Fausta Socyna. Wspólnie z Szafrańcami Provana przekształcił miejscowy kościół parafialny w zbór braci polskich. W 1562 roku w Rogowie odbył się zjazd przywódców ruchu unitariańskiego. W 1836 roku został wystawiony kolejny kościół drewniany w Kazimierzy Małej, który został później przeniesiony do miejscowości Topola, a na jego miejscu stanął wzniesiony w latach 1958–1973 obecny, murowany kościół. W Jakuszowicach mieści się Sala Królestwa zboru Świadków Jehowy.
Przypisy
kazimierski