thumb|250px|Dom Sztuki w Bregencji thumb|250px|Termy w Vals thumb|250px|Kaplica Świętego Benedykta w Sumvtig thumb|250px|Muzeum w Kolonii
Peter Zumthor (ur. 26 kwietnia 1943 w Bazylei) – szwajcarski architekt nagrodzony w 2009 Nagrodą Pritzkera, nagrodą im. Miesa van der Rohe czy Royal Gold Medal w 2013.
Życiorys
Wczesne życie i edukacja Zumthor urodził się w Bazylei, jako syn stolarza. W 1958 rozpoczął pracę stolarza w zakładzie swojego ojca. W 1963 zaczął uczyć się w swoim rodzinnym mieście w Szkole Sztuki Użytkowej (Kunstgewerbeschule).
Studiował w Pratt Institute w Nowym Jorku w latach 60. W 1968 zaczął pracę w Dziale Ochrony Zabytków w kantonie Graubünden.
Kariera i wyróżnienia W 1979 r. otworzył własną pracownię architektoniczną w Haldenstein. W 1988 był profesorem wizytującym w Southern California Institute of Architecture w Los Angeles. Od tego czasu był profesorem wizytującym także na m.in. Uniwersytecie Technicznym w Monachium czy Uniwersytecie Harvarda.
W 1998 r. Zumthor otrzymał Nagrodę Architektoniczną Carlsberga oraz Nagrodę im. Miesa van der Rohe. W 2006 otrzymał Thomas Jefferson Medal in Architecture przyznawany przez Uniwersytet Wirginii. Dwa lata później otrzymał nagrodę Praemium Imperiale, a w 2009 został wyróżniony Nagrodą Pritzkera. W 2013 otrzymał Royal Gold Medal przyznawany dla architektów przez Royal Institute of British Architects.
Styl Jego budynki odkrywają namacalną i zmysłową jakość przestrzeni i materiałów zachowując minimalistyczne podejście. Zumthor od wczesnych projektów praktykuje szacunek dla miejsca, w którym tworzy i materiałów, z których buduje. Część jego prac to połączenie w jednym projekcie tradycji i nowoczesności, jak chociażby kaplica św. Benedykta w mieście Sumvtig, w projekcie której zawarł wiele drewnianych elementów nawiązujących do tradycji regionu, jednocześnie narzucając nowoczesną surowość przestrzeni przepełnioną naturalnym światłem.
Przeważnie jego budynki reprezentują tendencję minimalistyczną. W każdym swoim projekcie architekt skupia się na istocie detalu. Bardzo ważną rolę w jego budynkach ma światło, które to nadaje charakteru przestrzeniom.
Literatura „Thinking Architecture”
W tej książce Peter Zumthor wyraża swoją motywację do projektowania budynków, które przemawiają do naszych uczuć i świadomości na wiele różnych sposobów i które posiadają potężną i niewątpliwą prezencję i osobowość. Tę książkę ilustrują kolorowe fotografie Laury Padgett nowego domu i pracowni Zumthora w Haldenstein (wydanie polskie: Myślenie architekturą, tłum. Artur Kożuch, 2010, Wydawnictwo Karakter)
„Atmospheres”
„Atmospheres” są poezją o architekturze oraz oknem do osobistego źródła inspiracji Zumthora. W dziewięciu krótkich, ilustrowanych rozdziałach uporządkowanych jako proces samoobserwacji, Peter Zumthor opisuje co miał na myśli tworząc atmosferę w zaprojektowanych przez siebie domach.
„Peter Zumthor Therme Vals”
Ta książka jest studium tego pojedynczego budynku, uwypuklona przez własne, oryginalne szkice architekta i plany jego projektu oraz uderzające fotografie konstrukcji Hélene Binet.
„Seeing Zumthor”
„Seeing Zumthor” reprezentuje unikalną współpracę pomiędzy Zumthorem i szwajcarskim fotografem Hansem Danuserem, zawierający zdjęcia Danusera budynków zaprojektowanych przez Zumthora.
Wybrane dzieła 1983 Szkoła Podstawowa w Churwalden, Gryzonia, Szwajcaria. 1983 Dom Räth, Haldenstein, Gryzonia, Szwajcaria. 1986 Atelier Zumthora, Haldenstein, Gryzonia, Szwajcaria. 1986 Ogrodzenie dla rzymskich wykopalisk archeologicznych, Chur, Gryzonia, Szwajcaria. 1988 Kaplica Świętego Benedykta, Sumvitg, Gryzonia, Szwajcaria. 1990 Museum Sztuki Chur, Gryzonia, Szwajcaria. 1993 Dom dla osób starszych, Masans, Chur, Gryzonia, Szwajcaria. 1994 Gugalun House Dom Truog, Versam, Gryzonia, Szwajcaria. 1996 Osiedle w Spittelhof, Biel-Benken, w Bazylei, Szwajcaria. 1996 Kościół Serca Jezusowego w Monachium, Niemcy. 1996 Łaźnie w Vals, Gryzonia, Szwajcaria. 1997 Dom Sztuki w Bregencji, Vorarlberg, Austria. 1997 Topografia Terroru, Międzynarodowa Wystawa i Centrum Dokumentacji, Berlin, Niemcy, częściowo zbudowane, porzucone, wyburzone w 2004. 1997 Libańskie Centrum Ruchu i Tańca w Londynie, Wielka Brytania. 1997 Willa nad jeziorem Zuryskim w Küsnacht, Szwajcaria. 1997 Lekka Forma Zespołu Zumtobela, Zurych, Szwajcaria. 1999 Rezydencja Cloud Rock na pustkowiu Moab. 1998–1999 Krajobraz Poetycki w Bad Salzuflen, Niemcy 1999–2002 Hotel Górski Tschlin Graubünden, Szwajcaria 2000 Pawilon Szwajcarii EXPO 2000, Hanower, Niemcy. 2000– Dom Annalisa w Leis, Gryzonia, Szwajcaria. 2001– Rozbudowa Pensjonatu Briol 2001- Barbian-Dreikirchen, Południowy Tirol, Szwajcaria. 2001–2004 Budynek Apartamentowy Harjunkulma Jyväskylä, Finlandia. 2001– Galeria I Ching Nowego Jorku, NY, USA. 2001– Letnia Restauracja wyspa Ufnau Jezioro Zuryskie, Szwajcaria. 2000– Centrum Sztuki Dia Nowego Jorku, NY, USA. 2002 Dom Luzi w Jenaz, Gryzonia, Szwajcaria. 2002– Przebudowa Fabryki w Leiden, Holandia. 2003 Galeria Sztuki za domem Giesa, Berlin, Niemcy. 2003– Muzeum Kopalni Cynku Almannajuvet Sauda, Norwegia. 2003– Centrum Nauki i Parku Krajobrazowego Risch, Zug, Szwajcaria. 2004 Winiarnia Pingus, Hiszpania. 2005 Valbuena del Duero, Hiszpania. 2005 Prywatny Dom Zumthora Haldenstein, Szwajcaria. 2005 Hotel w Termach w Vals, Renowacja i rozbudowa Vals, Szwajcaria 2006 Projekt eleganckiego życia dla miasta Lucerny, Lucerna, Szwajcaria 2007 Kaplica braci Klaus Mechernich, Niemcy. 2007 Muzeum Diecezjalne Sztuki Kolumba Kolonia (Köln), Niemcy. 2007 Miejsce Pamięci poświęcone palonym czarownicom w Finnmark, Vardø, Norwegia
Wystawy 1988 Galeria Architektury, Lucerna, Szwajcaria 1989 Graz, Linz, Innsbruck, Bolzano 1990 Federalny Instytut Technologiczny, Lozanna, Szwajcaria. 1991 group exhibition, „Tabula Rasa, 25 Künstler im Stadtraum von Biel”, Biel/Bienne, Szwajcaria. 1994 group exhibition, „Construction Intention Detail”, Uniwersytet Austin, Austin Texas, 1994 Izba i Stowarzyszenie Węgierskich Architektów, Budapeszt, Węgry. 1995 „Light Construction”, grupowa wystawa, Museum of Modern Art, Nowy Jork, USA. 1995 Galeria Zachodnia Aedes, Berlin, Niemcy. 1996 School of Architecture, Architectural Association, Londyn, Wielka Brytania. 1996 Galeria Dessa, Lublana, Słowenia. 1996 Architekturmuseum Schwaben, Augsburg, Niemcy. 1996 „Emerging Voices”, grupowa wystawa, VI Międzynarodowa Wystawa Architektury, Biennale, Wenecja Włochy. 1996 Forum Architektury, Zurych, Szwajcaria. 1997 Galeria Architektury Lucerna, Szwajcaria. 1998 „The Architecture of Peter Zumthor in Photographs by Hélène Binet”, wystawa przenośna, Muzeum Sztuki Bündner, Chur, Szwajcaria. 1999 „Peter Zumthor – Zdjęcia Hélène Binet”, Muzeum Architektury, Sztokholm, Szwecja. 2001 „Peter Zumthor – wystawa studia” w kościele diecezjalnym Diöz Kolumba w Kolonii, Niemcy. 2002 „Next”, grupowa wystawa, VIII Międzynarodowa Wystawa Architektury, Biennale, Wenecja Włochy.
Nagrody 1987 Wystawa najlepszych budowli kantonu Gryzonii, Szwajcaria. 1989 Medal Heinricha Tessenowa, Politechnika w Hanowerze, Niemcy. 1991 Gulam, Europejska Nagroda Wiid-Glue. 1992 Międzynarodowa Nagroda Architektoniczna dla Nowych Budowli w Alpach, Gryzonia, Szwajcaria. 1993 Najlepszy Budynek 1993 '10 dla '10, Gryzonia, Szwajcaria. 1994 Wystawa najlepszych budowli kantonu Gryzonii, Szwajcaria. 1995 Międzynarodowa Nagroda dla Architektury z Kamienia, Fiera di Verona, Włochy. 1995 Międzynarodowa Nagroda Architektoniczna dla Nowych Budowli w Alpach, Gryzonia, Szwajcaria. 1996 Nagroda Ericha Schellinga z Architektury, Niemcy. 1998 Nagroda Architektoniczna Carlsberga. 2006 Spirit of Nature Wood Architecture Award. 2006 Medal z Architektury Thomasa Jeffersona, Uniwersytet w Wirginii. 2008 Praemium Imperiale, Nagroda Stowarzyszenia Sztuki Japońskiej 2009 Nagroda Pritzkera
Filmy Pritzker-Preis für Peter Zumthor. Reportaż, Niemcy, 2009, Produkcja: ZDF, Premiera: 22 maja 2009, online-Video, 5:49 Min.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kunsthaus Bregenz „Slideshow: The Pritzker Prize Winner,” Sarah Williams Goldhagen, The New Republic, 16 April 2009 Peter Zumthor Projects Strona Uniwersytetu w Mendriso
Kategoria:Szwajcarscy architekci Kategoria:Laureaci Nagrody Pritzkera Kategoria:Laureaci Praemium Imperiale Kategoria:Ludzie urodzeni w Bazylei Kategoria:Urodzeni w 1943