Natalia Kiriłłowna Naryszkina, (ur. w Moskwie, zm. tamże) – caryca Rosji w latach 1671-1676 jako druga żona cara Aleksego I Romanowa, matka cara Piotra I Wielkiego.
Życiorys
Pochodzenie i rodzina Urodziła się jako córka bojara Kiriłła Połujektowicza Naryszkina i jego żony Anny Leontiewnej Leontiewej. Jej ojciec był biednym szlachcicem, szerzej nieznanym w Rosji. Miała kilku braci, m.in. Lwa, Iwana i Afanasija. Lew Kiriłłowicz Naryszkin był w latach 1697–1699 ministrem spraw zagranicznych Rosji.
Wychowywała się u Artamona Matwiejewa, naczelnika prikazu poselskiego. Była wysoka, miała ciemne oczy i cechowała ją skromność. U Matwiejewa poznał ją car Aleksy I, jednak dla zachowania pozorów we wrześniu 1670 r. odbył się casting na nową żonę carycę.
Caryca Rosji poślubiła owdowiałego po śmierci carycy Marii Miłosławskiej cara Rosji Aleksego I, zostając jego drugą żoną. Była 22 lata młodsza od męża. Para miała troje dzieci – syna i dwie córki. Dzieci Natalii i AleksegoWszystkie daty według kalendarza juliańskiego.: Piotr Aleksiejewicz (ur. 30 maja 1672, zm. 28 stycznia 1725) – przyszły car, a następnie cesarz Rosji Piotr I Wielki. Natalia Aleksiejewna (ur. 22 sierpnia 1673, zm. 18 czerwca 1716) – nie wyszła za mąż, Fiodora Aleksiejewna (ur. 4 września 1674, 28 listopada 1677).
Ojcostwo cara Aleksego było kwestionowane na dworze carskim, gdyż dzieci urodzone przez Natalię były wyjątkowo wysokie, ładne i zdrowe, w przeciwieństwie do carewiczów i carówien których matką była jej poprzedniczka. Natalię podejrzewano o romans z patriarchą Nikonem i dworzaninem Tichonem Striechniewem, którego sam Piotr, już jako dorosły człowiek, zapytał wprost, czy jest jego biologicznym ojcem. Car Aleksy nie zwracał uwagi na plotki o żonie.
Nowej żonie Aleksego był niechętny ród Miłosławskich oraz najstarsze córki Aleksego: Zofia i Marfa.
Natalia jako caryca zaczęła przejawiać ambicje polityczne i chciała mieć wpływ na politykę kraju. Została wdową w nocy z 29 na 30 stycznia 1676 r. Na tron wstąpił syn Aleksego i jego pierwszej żony Marii, niepełnosprawny Fiodor III. Natalia i jej stronnicy próbowali dokonać przewrotu pałacowego, lecz bezskutecznie.
Pod rządami Fiodora III Wraz z rozpoczęciem rządów przez Fiodora na dwór carski powrócili Miłosławscy, którym przewodziła carówna Zofia. Rodzina cara zaczęła korzystać ze swoich wpływów rozprawiając się z wrogami. W wyniku ich działań Matwiejew został zesłany na Syberię, bracia Natalii - Iwan i Afanasij - zostają osadzeni w więzieniu nad rzeką Woroneż; dodatkowo Iwan był torturowany. Sama caryca-wdowa wraz z synem trafia do klasztoru w Preobrażenskoje.
Regentka Po bezpotomnej śmierci Fiodora III w kwietniu 1682 r. nastąpił spór o sukcesję. Stronnicy Miłosławskich, których liderką nadal była Zofia, popierali naturalnego kandydata (zgodnie z zasadami starszeństwa) tj. Iwana, najmłodszego z synów Aleksego i Marii. Natalia Naryszkina i jej zwolennicy (m.in. Dołgoruccy, Szeriemietiewowie, dalsza rodzina Wasyla Golicyna - kochanka Zofii) z uwagi na upośledzenie przyszłego cara forsowali kandydaturę 10-letniego Piotra, bardzo dojrzałego i silnego jak na swój wiek syna Aleksego i Natalii.
Sobór ziemski pod wpływem patriarchy Joachima wybrał Piotra na cara Rosji i ustanowił jego matkę regentką na czas jego małoletności. Natalia triumfowała, lecz Zofia nie zamierzała się poddać i rozpowszechniała plotki o nieprawym pochodzeniu Piotra oraz przestrzegała przed objęciem rzeczywistej władzy przez któregoś z braci regentki.
Regencja Natalii trwała jedynie miesiąc. Zofia przeprowadziła zamach stanu i strąciła przyrodniego brata z tronu; podczas trwających walk Natalia straciła kilku przedstawicieli swojej rodziny, w tym dwóch braci: Afanasija i Iwana. Przestraszona Natalia wydała buntownikom swego brata aby położyć kres krwawemu przewrotowiIwan przez dwa dni skutecznie ukrywał się przed napastnikami. Zakończeniem konfliktu była wspólna koronacja Iwana i Piotra na "cara pierwszego" i "cara drugiego" pod regencją Zofii.
Wygnanie Natalia, której stronnicy ucierpieli lub zostali zabici podczas przewrotu pałacowego, nie miała żadnego wpływu na rządy; została zmuszona do poddania się woli Zofii. Wygnano ją wraz z Piotrem niedaleko Moskwy - do wsi Prieobrażenskoje. Z dworu carskiego otrzymywała minimalne środki na utrzymanie i często musiała prosić o wsparcie finansowe.
Ostatnie lata życia W drugiej połowie 1689 r. Piotr zdołał pozbawić władzy Zofię i zamknąć w klasztorze. Podczas nieobecności cara Natalia sprawowała rządy przy wsparciu patriarchy Joachima i Dumy Bojarskiej. Z jej woli Piotr poślubił Eudoksję Łopuchinę.
Pod koniec 1693 r. Natalia ciężko zachorowała. Zmarła 25 stycznia 1694 r.
Pochowana została w monasterze Wniebowstąpienia Pańskiego w Moskwie.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Almanach Gotajski
Linki zewnętrzne
Kategoria:Caryce Rosji Kategoria:Urodzeni w 1651 Kategoria:Zmarli w 1694 Kategoria:Regenci