Andrzej Karol Kurz [wym.: kurc] (ur. 28 grudnia 1931 w Białej Krakowskiej) – polski polityk, działacz komunistyczny, historyk, polonista, wydawca, nauczyciel akademicki, w latach 1971–1981 i 1983–1990 dyrektor Wydawnictwa Literackiego, w latach 1980–1981 przewodniczący Miejskiej Rady Narodowej w Krakowie, w latach 1999–2005 doradca prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego.

Życiorys W 1953 ukończył studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, a w 1955 został również absolwentem studiów historycznych na Uniwersytecie Warszawskim. W 1958 ukończył studia doktoranckie w Instytucie Nauk Społecznych przy KC PZPR, a w 1968 studia w Wyższej Szkole Partyjnej przy KC KPZR w Moskwie.

Od 1948 do 1952 był członkiem Związku Młodzieży Polskiej, a od 1951 należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W latach 50. pełnił funkcję osobistego sekretarza Romana ZambrowskiegoJózef Kuropieska, Jak kandydowałem na senatora, „Zeszyty Historyczne”, z. 90: 1990, s. 94.. W okresie 1961–1965 pełnił funkcję I sekretarza Komitetu Miejskiego PZPR w Krakowie. Po rozwiązaniu komitetu w 1965 przez centralne władze partyjne powrócił do Warszawy, gdzie jako inspektor w KC PZPR, opracowywał podręczniki marksizmu-leninizmu i materiały szkoleniowe dla członków PZPR, prowadząc zajęcia z nauk politycznych w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie. Od 1968 do 1971 wykładał również w Wyższej Szkole Nauk Społecznych przy KC PZPR.

W 1971 wrócił do Krakowa na stanowisko dyrektora Wydawnictwa Literackiego oraz wykładowcy nauk politycznych, przejściowo także prorektora, w Państwowej Wyższej Szkole TeatralnejStanisław Bereś, Kazimierz Braun, Rozdarta kurtyna. Rozważania nie tylko o teatrze, Londyn 1993, s. 232.. W latach 1971–1981 i 1983–1990 dyrektor Wydawnictwa Literackiego, które pod jego kierownictwem zyskało markę jednego z czołowych wydawnictw humanistycznych w Polsce, dokonując m.in. edycji utworów Sławomira Mrożka oraz pierwszą w oficjalnym obiegu w PRL edycję dzieł Witolda Gombrowicza. W 1975 przewodniczył Komitetowi Krakowskiemu Frontu Jedności Narodu. w latach 1973–1976 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego, a w okresie 1980–1981 przewodniczącego Miejskiej Rady Narodowej w Krakowie. Od 1980 do 1981 był członkiem egzekutywy Komitetu Krakowskiego PZPR. Od sierpnia 1981 wchodził w skład Komisji Kultury Komitetu Centralnego PZPRSkład Komisji Komitetu Centralnego PZPR, "Trybuna Ludu", nr 189, 14 sierpnia 1981, s. 3.. W październiku 1989 wszedł w skład Centralnej Komisji Zjazdowej PZPR, która przygotowywała dokumenty programowe i organizacyjne na ostatni, XI Zjazd PZPRUchwała w sprawie powołania Centralnej Komisji Zjazdowej, "Trybuna Ludu", nr 242, 17 października 1989, s. 3..

Od listopada 1981 do 1982 jako I zastępca przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji kierował Telewizją Polską. W okresie jego kierownictwa, po wprowadzeniu 13 grudnia 1981 w Polsce stanu wojennego, została pod dyktando struktur partyjnych i Służby BezpieczeństwaWypowiedź Andrzeja Kurza w filmie: Telewizja 81’. Weryfikacja, real. B. Rogalska, N. Makowiecka, 2006. przeprowadzona akcja weryfikacji dziennikarzy Telewizji Polskiej, w wyniku której usunięto z niej osoby sympatyzujące z ruchem „Solidarności”Tadeusz Pikulski, Prywatna historia telewizji publicznej, Warszawa 2002, s. 217, a także wypowiedź Andrzeja Kurza w filmie dokumentalnym Telewizja 81’. Weryfikacja.. Bezskutecznie kandydował jako członek PZPR w wyborach 4 czerwca 1989Andrzej Chwalba, Kraków w latach 1945–1989, Kraków 2004 (w serii: Dzieje Krakowa, t. 6), s. 456.. W lipcu tego samego roku zaangażował się w działalność Ruchu 8 Lipca, w którym był członkiem zespołu koordynacyjno-redakcyjnego, mającego za zadanie opracowanie programu i statutu nowej partii reprezentującej nurt demokratycznego socjalizmu.

Od 1975 działacz kojarzonego z liberalnym skrzydłem PZPR Stowarzyszenia „Kuźnica”, jego wiceprzewodniczący w latach 1981–2001 i po śmierci Andrzeja Urbańczyka przewodniczący od 2001. Doradca w kancelarii prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego w okresie 1999–2005, radny Sejmiku Województwa Małopolskiego z listy SLD-UP w latach 2002–2006 (nie ubiegał się o ponowny wybór). W 2005 został początkowo zarejestrowany jako kandydat Socjaldemokracji Polskiej do Senatu, jednak ostatecznie nie wystartował w wyborach.

Członek Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa w okresie 1978–1989, od 1996 do 2009 zastępca przewodniczącego Komitetu. Został publicystą tygodnika „Przegląd”.

Odbyły się dwa jego jubileusze: 70-lecia udziału w życiu publicznym Krakowa (2019, w Sali Miedzianej Muzeum Krakowa przy Rynku Głównym 35) oraz 90-lecia urodzin (2022, w Sali Obrad Rady Miasta Krakowa, w gmachu Urzędu Miasta Krakowa).

Książki Społeczna rola Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, 1. wyd. Warszawa 1966 Partia i ideologia. Marksizm-leninizm ideologią partii, PZPR kierowniczą siłą narodu, 1. wyd. Warszawa 1968 (z Marianem Żychowskim) Zasady organizacyjne partii, Warszawa 1970 Podstawowa organizacja partyjna, jej rola i zadania, Warszawa 1971 Podstawy ideologii i polityki PZPR, Warszawa 1975 (wraz z Jerzym Pawłowiczem i Januszem Gołębiowskim) Przyszłość a przezwyciężenie przeszłości, Warszawa 1988 Kurz – galopem przez Kraków i z powrotem, Fundacja Gospodarki i Administracji Publicznej, 2024 (przedmowa – Jerzy Hausner; wywiad z Andrzejem Kurzem – Jacek Purchla)

Odznaczenia i nagrody

Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski (2005) - w uznaniu wybitnych zasług dla zachowania dziedzictwa narodowego, za działalność w Stowarzyszeniu „Kuźnica”. Nagroda „Trybuny Ludu” (zespołowa) dla autorów podręcznika do szkolenia partyjnego „Wiedza o partii” (1973)Nagrody "Trybuny Ludu", "Trybuna Ludu", nr 250, 8 września 1973, s. 1. Nagroda Miasta Krakowa za osiągnięcia wydawnicze ofi­cyny przez niego kierowanej, a w szczególności za książ­ki o Krakowie (1975) Honorowa Nagroda Kowadła Stowarzyszenia Kuźnica (2022)

Przypisy

Kategoria:Absolwenci Instytutu Nauk Społecznych przy KC PZPR Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Absolwenci Wyższej Szkoły Partyjnej przy KC KPZR Kategoria:Członkowie Miejskich Komitetów Frontu Jedności Narodu Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Polskiej Kategoria:Inspektorzy KC PZPR Kategoria:Ludzie związani z Ruchem 8 Lipca Kategoria:Nagrodzeni Kowadłem Kuźnicy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wyższej Szkoły Nauk Społecznych przy KC PZPR Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Pierwsi sekretarze Komitetów Miejskich PZPR Kategoria:Politycy Socjaldemokracji Polskiej Kategoria:Polscy wydawcy Kategoria:Przewodniczący Prezydiów Miejskich Rad Narodowych Kategoria:Radni Rady Narodowej miasta Krakowa Kategoria:Radni sejmiku województwa małopolskiego II kadencji Kategoria:Urodzeni w 1931