Adam Kilian (ur. 13 lutego 1923 we Lwowie, zm. 25 czerwca 2016 w Warszawie) – artysta plastyk, ilustrator, jeden z czołowych polskich scenografów współpracujących z teatrami lalek.

Życiorys Urodził się w rodzinie Alfreda i Janiny Kilian-Stanisławskiej. Mieszkał przy ul. Kadeckiej 5c. Został kadetem IV kompanii w Korpusie Kadetów Nr 1.

Podczas deportacji sowieckiej w nocy z 13 na 14 kwietnia 1940 został wywieziony ze Lwowa wraz z rodziną w głąb ZSRR. Tam tworzył zabawki dla Kirgizów. Przebywał w miejscowości Tinkiet, Bolszaja Bukoń, koktetyński rajon, semipałatyńska oblast. Zbiegł do Ałmy Aty i tam w wytwórni filmowej „Mosfilm” jego rysunku obejrzał twórca filmów animowanych Aleksandr Ptuszko i mianował go młodszym zastępcą pomocnika malarza przy filmie Iwan Groźny. Jego matka (krytyk sztuki, ilustratorka, literatka) stworzyła w 1945 w Samarkandzie polski Teatr Lalek Niebieskie Migdały, który po powrocie do kraju prowadziła najpierw w Krakowie a następnie w Warszawie.

Później był żołnierzem armii gen. Władysława Andersa. Przeszedł szlak przez Palestynę (tam ukończył szkołę kadecką), Egipt i trafił do Anglii, gdzie służył w obsłudze naziemnej lotnicwa.

W latach 1945–1948 studiował na wydziale architektury w College of Arts and Crafts w Nottingham.

Po powrocie do kraju, w latach 1948–1950 był dyrektorem i scenografem Teatru Lalek Niebieskie Migdały (od 1951 Teatr Lalka), w którym następnie przez wiele lat był scenografem, kierownikiem plastycznym (1950–1988) oraz konsultantem plastycznym (1988–2012). Stworzył ponad trzysta scenografii do teatrów aktorskich, lalkowych i operowych, pracując także dla telewizji i filmów animowanych.

Współpracował także jako grafik z redakcją tygodnika dla dzieci Płomyczek, ilustrował wiele książek dla dzieci, projektował plakaty i pocztówki.

Ojciec Jarosława, reżysera teatralnego, i Joanny Kilian Michieletti.

Mieszkał w Warszawie przy ul. Filtrowej 83. Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Służewieckim przy ul. Fosa.

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (26 października 1994) „za wybitne zasługi w pracy artystycznej i działalności na rzecz rozwoju kultury”. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1977) Złoty Krzyż Zasługi (1961) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (28 kwietnia 2008) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1964) Order Uśmiechu (1974) Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1977) Źródło:.

Nagrody i wyróżnienia Złoty Medal za grafikę na Triennale Sztuki Dekoracyjnej w Mediolanie (1960) wyróżnienie na III FTPP w Toruniu za scenografię do Zemsty Aleksandra Fredry w reżyserii J.Grudy w Teatrach Dramatycznych w Szczecinie (1961) Wyróżnienie Ministra Kultury i Sztuki na Wystawie Książki i Ilustracji w XV-lecie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Warszawa 1962) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia za twórczość scenograficzną w Teatrze Lalka w Warszawie, a w szczególności w przedstawieniu O Zwyrtale Muzykancie oraz oryginalną - powstałą z inspiracji plastyki ludowej scenografię do Wesela w Teatrach Dramatycznych w Szczecinie (1963) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki III stopnia z okazji wystawy „Polskie dzieło plastyczne w 15-leciu PRL” (1963) II nagroda na II Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Lalek w Opolu za scenografię do spektaklu Lodoiska w reżyserii A.Rettingera w Państwowym Teatrze Lalek „Chochlik” we Wrocławiu (1964) Nagroda na Kaliskich Spotkaniach Teatralnych za scenografię do Wesela w Teatrze Powszechnym w Warszawie (1964) Nagroda (wspólnie z Z.Wierchowicz, Z.Pietrusińską, S.Bąkowskim, W.Lange) za zestaw kostiumów na II Międzynarodowym Triennale Scenografii Teatralnej i Kostiumowej w Nowym Sadzie (1969) Nagroda Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i młodzieży - za całokształt twórczości scenograficznej dla teatru lalki, żywego aktora, filmu animowanego i prace w dziedzinie ilustracji książkowej (1973) Nagroda m.st. Warszawy (1974) nagroda na XVIII FTPP w Toruniu za scenografię do sztuki Na szkle malowane E.Brylla i K.Gaertner w Teatrze Współczesnym w Szczecinie (1976) Dyplom Honorowy na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Młodego Widza „Ale Kino!” w Poznaniu za scenografię do filmu rysunkowego Ballada o tęczy (1977) II nagroda na IX Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Lalek w Opolu za scenografię do Szopki krakowskiej S. i T.Estreicherów w reżyserii B.Radkowskiego w Państwowym Teatrze Lalek „Pleciuga” w Szczecinie (1979) Złoty Medal na IV Quadriennale Scenografii w Pradze (1979) Nagroda zespołowa Prezesa Rady Ministrów dla realizatorów opery baśniowej Jaś i Małgosia (1981) nagroda na IX OKT w Opolu za scenografię do sztuki Cud mniemany czyli Krakowiacy i górale W.Bogusławskiego (1983) nagroda na XII Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Lalkowych w Opolu za wartość plastyczną przedstawienia O strasznym smoku i dzielnym szewczyku... M.Kownackiej w Teatrze Lalka w Warszawie (1987) Nagroda Wojewody Gdańskiego za scenografię do spektakli Przygody Sindbada Żeglarza i Pastorałka w Teatrze Miejskim w Gdyni (1993) Złota Maska (Śląsk) za scenografię do Pięknej i Bestii w Teatrze im. Adama Mickiewicza w Częstochowie (1996) Nagroda „Koryfeusz scenografii polskiej” (1999) Doroczna Nagroda Ministra Kultury w dziedzinie teatru w zakresie scenografii za rok 2001 (2002) Sztuka młodym - nagroda Prezydenta RP za twórczość i działalność artystyczną dla dzieci i młodzieży (2002)Nagroda Prezydenta RP za twórczość i działalność artystyczną dla dzieci i młodzieży – rok 2002. prezydent.pl, 10 grudnia 2002 nagroda na XXIII Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Lalkowych w Opolu za scenografię do przedstawienia Spowiedź w drewnie. Żywoty świętych J.Wilkowskiego i J.Wowro w reżyserii K.Kobyłki z Opolskiego Teatru Lalki i Aktora im. Smolki (2007) Nagroda GUSTAW za całokształt twórczości artystycznej (2009) Nagroda HENRYK za wybitne osiągnięcia w dziedzinie teatru lalek (2010) Nagroda ZAiKS-u za całokształt twórczości dla dzieci (2014) Źródło:.

Przypisy

Bibliografia Andrzej Tadeusz Kijowski: Opis obyczajów w 15-leciu międzysojuszniczym 1989–2004 (Wydawnictwo AnTraKt, 2010). Teatr to miejsce spotkania. Paradoks o Ogródkach (III), . Rozdz. XXXI „Fantazje Adama Kiliana”, s. 125. Thea to znaczy widzenie (IV), .

Linki zewnętrzne

Kategoria:Laureaci nagrody Gustaw Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Orderem Uśmiechu Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Ofiary wysiedleń dokonanych przez ZSRR w Polsce 1939–1946 Kategoria:Pochowani na starym cmentarzu na Służewie w Warszawie Kategoria:Polscy scenografowie filmowi Kategoria:Polscy scenografowie teatralni Kategoria:Polscy zesłańcy do Kazachstanu Kategoria:Polscy zesłańcy w ZSRR 1940–1941 Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Zmarli w 2016