thumb|350px|Palacio de Ajuria Enea, w którym urzęduje Lehendakari Rządu Baskijskiego Lehendakari (hiszp. lendakari) – baskijskie określenie szefa rządu Kraju Basków. Słowo lehendakari dosłownie oznacza pierwszy sekretarz, zaś oficjalna nazwa stanowiska to Eusko Jaurlaritzako lehendakaria (Przewodniczący Rządu Baskijskiego). Lehendakari rezyduje w Pałacu Ajuria Enea znajdującym się w mieście Vitoria. Aktualnie (wrzesień 2017) stanowisko to piastuje Iñigo Urkullu Renteria z Nacjonalistycznej Partii Basków (PNV).
Termin „lehendakari” Przed ustanowieniem oficjalnej ortografii języka baskijskiego (tzw. euskera batúa) w latach '70 XX wieku, używano formy Euzko Jaurlaritzaren Lendakari. Zarówno Euzkadi/Euskadi jak i lendakari są w języku baskijskim neologizmami. Stworzyli je członkowie Nacjonalistyczna Partia Basków (Partido Nacionalista Vasco). Pochodzi od słów „lehen” (pierwszy) i „idazkari” (sekretarz).
W języku baskijskim istnieją słowa presidente (rząd) i gobernu (rząd), jednak są stosowane w odniesieniu do innych premierów, prezydentów i rządów. Słowo lehendakari używane jest dla przewodniczącego rządu baskijskiego i czasem w stosunku do szefa rządu Nawarry (Nafarroako Gobernuaren lehendakari).
Również przewodniczący parlamentów Kraju Basków i Nawarry w euskera nazywani są „lehendakari”.
Określenie lehendakari zyskało z czasem szersze znaczenie – nawet prezydent klubu piłkarskiego może być określany mianem lehendakari, choć zwykle jest nazywany presidente.
Jedyną formą akceptowana przez Królewską Akademię Hiszpańską, najważniejsza instytucję językową w Hiszpanii, jest lendakari.
Lista Przewodniczących Rządu Baskijskiego Zarówno pierwszy szef baskijskiego rządu José Antonio Aguirre y Lecube, jak i jego następca Jesús María de Leizaola Sánchez używali tytułu lehendakari. Ramón Rubial Cavia, przewodniczący istniejącej przed przyjęciem statutu autonomii Kraju Basków Baskijskiej Rady Generalnej nie jest zwykle uważany za jednego z lehendakariak. Szczególnie stanowczo odrzucają to baskijscy nacjonaliści, którzy legitymizację kolejnych szefów rządów baskijskich wywodzą od Leizaoli, nie zaś z przemian ustrojowych w Hiszpanii końca lat 70. Forma lehendakari jest powszechnie używana począwszy od rządów Carlosa Garaikoetxea Urriza, drugiego przewodniczącego Baskijskiej Rady Generalnej.
Rząd Kraju Basków (Gobierno de Euzkadi) – Druga Republika Hiszpańska i rządy na uchodźstwie (1936–1979) thumb|250px|Iñigo Urkullu LehendakariPoczątek rządówKoniec rządówPartiaJosé Antonio Aguirre y Lecube19361960Nacjonalistyczna Partia Basków (Partido Nacionalista Vasco - PNV)Jesús María de Leizaola Sánchez19601979Nacjonalistyczna Partia Basków (Partido Nacionalista Vasco - PNV)
Baskijska Rada Generalna (1978–1980) LehendakariPoczątek rządówKoniec rządówPartiaRamón Rubial Cavia19781979Socjalistyczna Partia Kraju Basków (Partido Socialista de Euskadi - PSE)Carlos Garaikoetxea Urriza19791980Nacjonalistyczna Partia Basków (Partido Nacionalista Vasco - PNV)
Rząd Baskijski (od 1980) LehendakariPoczątek rządówKoniec rządówPartiaCarlos Garaikoetxea Urriza19801985Nacjonalistyczna Partia Basków (Partido Nacionalista Vasco - PNV)José Antonio Ardanza Garro19851999Nacjonalistyczna Partia Basków (Partido Nacionalista Vasco - PNV)Juan José Ibarretxe Markuartu19992009Nacjonalistyczna Partia Basków (Partido Nacionalista Vasco - PNV)Francisco Javier López Álvarez20092012Socjalistyczna Partia Kraju Basków (Partido Socialista de Euskadi - PSE)Iñigo Urkullu Renteria2012nadalNacjonalistyczna Partia Basków (Partido Nacionalista Vasco - PNV)
José Antonio Aguirre był pierwszym lehendakari Regionu Automicznego Kraju Basków, jednak generał Francisco Franco w roku 1936 zawiesił statut autonomiczny i specjalne przywileje ekonomiczne prowincji Gipuzkoa i Biskaja, które uznał za zdradzieckie prowincje. Rząd Kraju Basków funkcjonował na wygnaniu w oparciu o te same partie, które tworzyły go w czasie wojny w kraju.
Zobacz też Kraj Basków Nacjonalistyczna Partia Basków Hiszpańska wojna domowa
Przypisy
Kategoria:Kraj Basków