240px|right|thumb|Dom Rietvelda w Utrechcie Gerrit Thomas Rietveld (ur. 24 czerwca 1888 w Utrechcie, zm. 26 czerwca 1964 tamże) – holenderski architekt, projektant i twórca mebli, m.in. czerwono-niebieskiego krzesła.

W 2000 roku dom projektu Rietvelda w Utrechcie został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Życiorys Gerrit Rietveld urodził się 24 czerwca 1888 roku w Utrechcie. Jego ojciec był stolarzem i prowadził własny zakład meblarski. W wieku 11 lat Rietveld zaczął pracę w ojcowskim zakładzie, gdzie pozostawał do 1906 roku. Przez następne pięć lat pracował jako rysownik w firmie jubilerskiej Carela Begeer. Jednocześnie w latach 1906–1908 uczył się w trybie wieczorowym w miejskiej szkole wieczorowej w Utrechcie. Od 1908 do 1911 roku pobierał nauki rysunku architektonicznego u Petrusa Johannesa Houtzagersa (1857–1944), a w latach 1911–1915 architektury u Pieta Klaarhamera (1874–1954).

W 1911 roku poślubił pielęgniarkę Vrouwgien Hadders (1883–1957), z którą miał czterech synów i dwie córki.

W latach 1911–1919 pracował jako stolarz. W 1918 roku zetknął się z ugrupowaniem artystycznym De Stijl, którego był członkiem od 1919 roku aż do jego rozwiązania w 1931 roku. De Stijl został założony w 1917 roku przez Theo van Doesburga (1883–1931) i Pieta Mondriana (1872–1944) i skupiał artystów abstrakcyjnych reprezentujących neoplastycyzm – nowy kierunek w sztuce, stworzony w latach 20. XX w. przez Mondriana, charakteryzujący się użyciem linii pionowych i poziomych, które nachodząc na siebie, dzieliły płaszczyzny na kwadraty i prostokąty, oraz stosowaniem trzech barw podstawowych (żółtej, niebieskiej i czerwonej) i trzech tzw. nie-kolorów (czerni, bieli i szarości). W okresie 1917–18 Rietveld zaprojektował czerwono-niebieskie krzesło, które było jedną z pierwszych manifestacji estetyki De Stijl w postaci obiektu trójwymiarowego.

W 1919 roku zaczął prowadzić działalność architektoniczną. W 1921 roku zaprojektował niewielki sklep jubilerski w Amsterdamie – jeden z pierwszych przykładów zastosowania estetyki De Stijl w architekturze. Przy wielu projektach współpracował z Truus Schröder-Schräder (1889–1985). W 1924 roku zaprojektował dla niej i jej trójki dzieci nowy dom w Utrechcie – Dom Rietveld-Schröder.

Od końca lat 20. XX w. Rietveld skupiał się na projektowaniu mebli i architektury, które mogły być wytwarzane w sposób przemysłowo-mechaniczny. W latach 1931–1934 stworzył serie domów dla budownictwa masowego. Rietveld publikował swoje projekty i pomysły w czasopismach takich jak i10 i De 8 en Opbouw.

W 1928 roku był jednym z założycieli międzynarodowej organizacji architektów modernistycznych Congrès international d’architecture moderne (CIAM) (pol. „Międzynarodowego Kongresu Architektury Nowoczesnej”).

W okresie od 1936 roku do połowy lat 50. XX w. poświęcił się projektowaniu mebli. Następnie wykonał kilka dużych projektów architektonicznych, m.in. zakłady tekstylne De Ploeg w Bergeyk (1956), szereg domów mieszkalnych w Hoograven (1954–1956) czy gmach akademii sztuki w Arnhem (1962).

W latach 1942–1958 wykładał wzornictwo użytkowe i architekturę w szkołach Academie voor Beeldende Kunsten w Rotterdamie i Hadze, Academie voor Beeldende Kunsten en Kunstnijverheids w Arnhem i w Academie voor Baukunst w Amsterdamie.

Od 1960 roku aż do śmierci w 1964 roku pracował razem z architektami Joan van Dillen (1930–1966) i Johanem van Trichtem (1928–2008).

Rietveld zmarł 26 czerwca 1964 roku w Utrechcie.

Design

1918 – Rood-blauwe stoel – czerwono-niebieskie krzesło 1920 – lampa wisząca 1923 – Militaire Stoel (tłum. krzesło wojskowe) 1923 – Berlijnse Stoel – krzesło Berlin 1927 – Beugelstoel, krzesło modelowane z jednego kawałka 1934 – Zig-Zag – krzesło Zig-Zag 1934 – Kratstoel – krzesło skrzynkowe 1942 – krzesło wytłoczone z jednego kawałka 1946–1950 – Deense stoel – krzesło duńskie 1956–1957 – Mondial 1963 – Steltmanstoel

Prace architektoniczne Lista za Emanuel (2016): 1920 – sklep Cornelisa Begeera, Utrecht1954 – pawilon rzeźb, Sonsbeek Park, Arnhem1920 – wnętrza domu Dr. Hartoga, Maarssen1954– 1957 – domy, Hoograven, Utrecht1920–1922 – sklep jubilerski, Amsterdam (zniszczony)1955–1957 – domy, Utrecht1923–1924 – sklep Wesselsa, Utrecht1956 – sala Juliany i wejście na targi, Utrecht1924 – wnętrza sklepu van Huffla, Haga1956 – dom Visser, Bergerdreed 6, Bergeyk1924 – Dom Schröder, Prins Hendriklaan, Utrecht1956 – zakłady tekstylne De Ploeg, Bergeyk1925 – wnętrza studio Pieta Kettinga, Utrecht1956 – projekt Instytutu Sztuki Stosowanej, Wibaudstraat, Amsterdam1925 – żłobek dr Mullera, Utrecht1956–1958 – dom Scholten, Kleiweg 32b, Baambrugge1926 – wraz z Truus Schröder-Schräder: pokój dzienny dr Harrensteina (Amsterdam), sypialnia Weteringschans (Amsterdam)1956–1968 – Instytut Sztuki Stosowanej, Prinses Irenestraat 96, Amsterdam1927 – dom Lommen, Wassenaer (przebudowany); wraz z Truus Schröder-Schräder: wnętrza domu rodziny Birza (Utrecht), budownictwo normaal1957 – dom Blaha, Villaparklaan 5, Best1928 – garaż wraz z zabudowaniami dla kierowcy, Waldeck Pyrmontkade 10, Utrecht1957 – dom van Daalen, Fasantlaan 14, Bergeyk1929–1956 – projekty domów1957 – sala konferencji prasowych, UNESCO, Paryż1930–1931 – domy szeregowe, Erasmuslaan, Utrecht1957–1958 – biura Schrale Beton, Willemsvaart 21, Zwolle1930–1932 – domy szeregowe, wiedeński Werkbund, Wiedeń1957–1959 – domy, Erasmusweg, Reeuwijk1931 – dom Klepa, Montespark 8, Breda1957–1963 – Akademia Sztuk i Rzemiosł, Onderlangs 9, Arnhem1931–1934 – projekty domów, Blaricum i Laren1958 – dom Parkhurst, Oberlin, Ohio1932 – domy szeregowe, Robert Schumannstraat, Utrecht1958–1959 – dom wystawienniczy De Zonnehof, Amersfoort1932 – dom i szkoła muzyczna, Henriette van Lyndenlaan 6, Zeist1958–1959 – dom van den Doel, Monnikendammerzijweg 31, Ilpendam1933 – projekty niewielkich warsztatów1958–1961 – domy, Kanaleneiland, Utrecht1933 – wraz z Willem Penaatem: sklep Metz and Company, Hoogstraat, Haga1934 – domy szeregowe, Erasmuslaan, Utrecht1958–1964 – szkoła podstawowa, Badhoevedorp1934 – dom Szekely'ego, Johannes Verhulstweg 70, Santpoort1958–1966 – audytorium, cmentarz Hooofddorp1935 – wnętrza domu Hondius-Crone, Bloemendaal1959 – sklep Ket, Leeuwarden1935 – dom Hillebrand, Bloemlandscheweg 3, Blaricum1959 – Gemeentelijk Lyceum, Doetinchem1936 – wraz z Truus Schröder-Schräder: kino Vreeburg, Utrecht 1959–1960 – dom Hamburger, Korswater 9, Noordwijk1936 – dom Smedes, Van Weerden Poelmanlaan 1, Den Dolder1959–1960 – dom van Dantzig, Harddraverslaan 60, Santpoort1936 – dom Mees, Van Ouwenlaan 42, Haga1959–1960 – dom Theissing Breitnerlaan 1, Utrecht1939 – Hypothecair Credit Bank, Haga1960 – dom Koot, van Soutelandelaan, Haga1939 – dom letni Brandt-Corstius, Petten1960–1965 – kościół protestancki, Zijdeveld, Uithoorn1941 – dom letni Verrijn Stuart, Breukelerveen1961–1962 – showroom, Centrum Wzornictwa, Amsterdam (częściowo zniszczony)1942 – projekt domu Rietvelda1961–1963 – sklep Mado, Oudegracht 119, Utrecht1949 – dom Smit, Puntweg 8, Kinderdijk1961–1964 – dom van Sloppe, Zandweg 122, Heerlen1949 – dom Van Ommeren, Rijksstraatweg 158, Elst1961–1972 – rozbudowa Centraal Museum, Utrecht1951 – dom Stoop, Beekhuizenseweg 48a, Velp1962 – kolumna Poster, Eindhoven1951 – dom dla dzieci spastycznych, Willemstad, Curacao1962–1963 – projekt ratusza, Leerdam1952 – dom Klaasen, Taveernelaan 9, Den Dolder1962–1965 – Savings Bank, Dedemsvaart1953 – wiata rowerowa, Utrecht (zniszczona)1963–1967 – wnętrza sklepu jubilerskiego Steltman, Haga1954 – dom Van Ravenstijn–Hintzen, Hoeflo 14, Laren1963–1967 – dom Bosschaert, Langewijnen 9, Laren1954 – dom Driessen, Hulkesteinscheweg 21, Arnhem1963–1972 – Muzeum Vincenta van Gogha, Amsterdam 1954 – pawilon holenderski, Biennale w Wenecji1964 – wnętrza baraków górników, Eygelshoven 1964 – centrum nauki technicznej szkoły wyższej Twente, Enschede 1964–1967 – dom Engelhard, Straat van Mozambique 3, Amstelveen

Wystawy 1927 – Wystawa Architektury Modernistycznej, Moskwa 1932 – Werkbund, Wiedeń 1953 – Biennale w Wenecji 1958 – Gerrit Rietveld – wystawa autorska w Centraal Museum, Utrecht 1971–1972 – Rietveld Rietveld, Architect – wystawa autorska w Stedelijk Museum, Amsterdam 1971–1972 – Rietveld Rietveld, Architect – wystawa autorska w Hayward Gallery, Londyn 1975 – Rietveld Schroder Huis 1925–1975, Utrecht

Wyróżnienia i nagrody 1963 – honorowy członek Bond van Nederlandse Architecten 1964 – doktorat honoris causa, Uniwersytet Techniczny w Delfcie 2000 – dom Rietvelda w Utrechcie został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Holenderscy architekci Kategoria:Projektanci i twórcy mebli Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1964 Kategoria:Ludzie urodzeni w Utrechcie Kategoria:De Stijl Kategoria:Hasła utworzone w ramach Tygodni Tematycznych 2019 Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Holandii