Alojzy Balcerzak (ur. 1 listopada 1930 w Zdworzu, zm. 2 maja 2021 w Warszawie) – polski grafik, malarz, artysta plastyk, popularyzator sztuki i nauczyciel akademicki.
Życiorys Urodził się 1 listopada 1930 we wsi Zdwórz na Mazowszu. Tam ukończył dwie pierwsze klasy szkoły powszechnej, by dalszą naukę w klasach 3–5 kontynuować w Stanisławowie, dokąd przeniosła się rodzina Balcerzaków po wysiedleniu ich przez okupantów niemieckich. W latach 1951–1959 studiował na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, w pracowniach profesorów Stanisława Czajkowskiego i Kazimierza Tomorowicza. W 1954 przeniósł się do pracowni Ilustracji i Książki prowadzonej przez prof. Jana Marcina Szancera na Wydziale Grafiki. Pod jego kierunkiem uzyskał dyplom w 1957. Jednocześnie kontynuował dodatkową specjalizację warsztatową w drzeworycie i linorycie u prof. Wacława Waśkowskiego.
Od marca 1962 do 1967 prowadził Salon Debiutów przy Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1984–1986 był dyrektorem Stołecznego Biura Wystaw Artystycznych. W latach 1998–2007 wykładał w pracowniach rysunku i malarstwa na Wydziale Grafiki Europejskiej Akademii Sztuk w Warszawie.
Był inicjatorem i kuratorem wielu wystaw i plenerów integrujących środowisko artystów, zwłaszcza tych zajmujących się malowaniem pejzaży. W czerwcu 1991 wystawa „Krajobraz polski” zainaugurowała działalność wiejskiej galerii „Koszelówka” nad jeziorem Zdworskim (gmina Łąck koło Płocka). Wraz z zainteresowanymi osobami powołał organizację Stowarzyszenie Popierania Galerii „Koszelówka”, która w różnych formach wspomagała placówkę w okresie jej funkcjonowania.
Jego twórczość malarska przesycona jest silnymi związkami z naturą, cechuje ją porządek w budowie i kompozycji. Zaangażowaniem w malarstwie A. Balcerzaka są pejzaże rodzinnego Mazowsza. Centralnym tematem pozostaje luminizm: malarska pogoń za zmiennym teatrem natury rozświetlanym słonecznym lub księżycowym blaskiem, pogoń za nieustanną grą świateł.
Obok malarstwa uprawiał grafikę artystyczną i użytkową. Od 1958 zaprojektował dla Ministerstwa Łączności 30 serii znaczków pocztowych (łącznie 143 projekty). Otrzymał za nie szereg nagród, wśród nich Złoty Medal przyznany przez prezydenta Republiki Włoskiej na Międzynarodowej Wystawie Filatelistycznej w Asiago „za najpiękniejszy znaczek pocztowy 1972 roku”, związany z popularyzacją turystyki krajoznawczej. Zaprojektował dziesiątki pocztówek z florą, fauną oraz okolicznościowych, drukowanych następnie przez Biuro Wydawnicze „Ruch”. Opatrywał ilustracjami książki wydawane w wielu oficynach. Dla warszawskich Wydawnictw Szkolnych i Pedagogicznych projektował ilustracje do podręczników szkolnych m.in. w 1976 wykonał sto czterdzieści pięć obrazków i opracował graficznie podręcznik Przyroda dla klasy IV dla dzieci specjalnej troski. Rok wcześniej (1975) stworzył dziewięćdziesiąt ilustracji do Małej Encyklopedii Powszechnej PWN. W latach 1971–1979 współpracował z Polskimi Liniami Lotniczymi LOT.
Malarstwo prezentował na kilkudziesięciu wystawach indywidualnych i zbiorowych – ogólnopolskich i międzynarodowych, oraz na prezentacjach sztuki polskiej za granicą. Jego prace znajdują się w wielu polskich muzeach oraz kolekcjach prywatnych w kraju i za granicą.
Mieszkał w Warszawie przy ul. Śniadeckich 20/21. Po śmierci został pochowany na cmentarzu parafialnym w Gąbinie.
Dzieci Miał dwoje dzieci – Jaśka i Martynę. Oboje są artystami–plastykami. Jasiek – starszy z rodzeństwa – jest absolwentem warszawskiej ASP.
Twórczość Wystawy indywidualne 1963 Salon Debiutów przy Uniwersytecie Warszawskim – wystawa grafiki 1964 Muzeum Mazowieckie, Płock – wystawa grafiki 1966 Uniwersytet w Aarhus oraz Galeria w Horsens, Dania – wystawa grafiki 1968 Galeria Gammelstrand, Kopenhaga, Dania – wystawa grafiki i rysunku 1979 Galeria Dom Artysty Plastyka, Warszawa – wystawa malarstwa i rysunku 1979 Galeria Dessa, Sandomierz – wystawa malarstwa 1979 Muzeum im. Kazimierza Puławskiego, Warka – wystawa pejzażu 1980 Galeria w Orchard Lake, Detroit, USA – wystawa malarstwa 1981 Copernicus Kultura Center, Chicago, USA – wystawa grafiki i malarstwa 1985 Galeria przy Uniwersytecie, Xalapa, Meksyk – wystawa rysunku i grafiki 1988 Polski Tydzień w Niemczech, Lahr-Ettenheim i Spira – wystawa malarstwa 1995 Dom Sztuki, Stavanger, Norwegia – wystawa malarstwa 1998 Galerie Am Kloster, St. Blasien, Niemcy – wystawa malarstwa 2000 Galeria Test, Warszawa – wystawa malarstwa „Krajobrazy” 2001 Muzeum Poczty i Telekomunikacji, Wrocław – wystawa grafiki 2001 Muzeum im. Jacka Malczewskiego, Radom – wystawa malarstwa i grafiki 2003 Floryda, USA – wystawa malarstwa 2004 New Jersey, USA – wystawa malarstwa 2008 Galeria SD, Warszawa – wystawa malarstwa 2008 Galeria 022, Okręg Warszawski Związku Polskich Artystów Plastyków – wystawa malarstwa 2008 Galeria „Koszelówka” – wystawa malarstwa „Moje pejzaże Mazowsza dla Fryderyka Szopena” 2008 Galeria Państwowa, Kiszyniów, Mołdawia – wystawa malarstwa „Moje pejzaże Mazowsza” 2008 Galeria Państwowa (dawny pałac Potockich), Odessa – wystawa malarstwa „Moje pejzaże Mazowsza” z okazji 200. rocznicy urodzin Fr. Szopena, 2010 2015 Muzeum Mazowieckie, Płock – wystawa z okazji 85. urodzin artysty
Prace eksponowane w wybranych zbiorach Muzeum Zamkowe, Malbork Muzeum Mazowieckie, Płock Muzeum Warszawy Muzeum Poczty i Telekomunikacji, Wrocław Dyrekcja Generalna Poczty Polskiej, Warszawa Sale Sejmu i Senatu RP Kolekcje prywatne w kraju i za granicą – Australia, Dania, Francja, Meksyk, Niemcy, Norwegia, USA
Znaczki pocztowe 100 lat polskiego znaczka pocztowego (seria), 1960 Międzynarodowa Wystawa Filatelistyczna • Polska 60, 1960 Dzień Znaczka, 1960 Owady chronione (seria, nry kat. 1138–1141), 1961 Rośliny chronione (seria), 1962 Kwiaty ogrodowe (seria), 1964 Dzień Znaczka 1965 (seria), 1965 Pierwsze lądowanie na Księżycu, 1969 Kwiaty drzew (seria), 1971 Turystyka • Schroniska górskie (seria), 1972 Kwiaty krzewów (seria), 1972 Owoce leśne (seria) oraz koperty FDC, 1977 Grzyby niejadalne pod ochroną (seria) oraz koperty FDC, 1980 Dzień Znaczka 1980 • Postęp pocztowy (seria) oraz koperty FDC, 1980 100 rocznica urodzin gen. broni inż. Władysława Sikorskiego oraz koperta FDC, 1981 Kwiaty sukulentów (seria) oraz koperty FDC, 1981 Dzikie zwierzęta i rośliny • Gatunki zagrożone wyginięciem (seria) oraz koperty FDC, 1981 Wojna Obronna 1939 (seria) oraz koperty FDC, 1987–1989 – wspólnie z Bohdanem Wróblewskim Rośliny ginące w Polsce (seria) oraz koperty FDC, 1990 Owoce drzew iglastych (seria) oraz koperty FDC, 1991 i 1995 Stanisław Noakowski (seria) oraz koperta FDC, 1996 Egzotyczne ptaki hodowlane (seria) oraz koperty FDC, 2004 Chronione i zagrożone gatunki flory polskiej (seria) oraz koperta FDC, 2006 – wspólnie z Radosławem Balcerzakiem
Pocztówki i kartki pocztowe Grzyby jadalne (albumik z dziewięcioma pocztówkami), wyd. Biuro Wydawnicze „Ruch”, 1963 Ptaki Azji (albumik z dziewięcioma pocztówkami), wyd. Biuro Wydawnicze „Ruch”, 1963 Kolibry, wyd. Biuro Wydawnicze „Ruch”, 1965 Koliber, wyd. Biuro Wydawnicze „Ruch”, 1966 Ibis czerwony, wyd. Biuro Wydawnicze „Ruch”, 1966 Ssaki Azji • Zebu, wyd. Biuro Wydawnicze „Ruch”, 1968 Wilk, wyd. Biuro Wydawnicze „Ruch”, 1968 Ilustracje i opracowania graficzne książek Wigilie wariata (okładka i karta tytułowa), aut. Ernest Bryll, wyd. Iskry, 1958 Mała encyklopedia powszechna PWN wyd. PWN, 1959
Odznaczenia i wyróżnienia II nagroda w konkursie na najlepszą grafikę za linoryt Wzgórze Tumskie, 1964 III nagroda za logotyp dla Wydawnictw Komunikacji, 1964 „Najładniejszy znaczek w 1969 roku” w plebiscycie pisma „Filatelista” – Pierwsze lądowanie na Księżycu (nr kat. 1783) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, 1998 „Najładniejszy znaczek w 2001 roku” w plebiscycie pisma „Filatelista” – Dzikie zwierzęta i rośliny • Gatunki zagrożone wyginięciem (nr kat. 3752, blok 174) Nagroda im. Adama Loreta, 2006 Nagroda Marszałka Województwa Mazowieckiego, 2008 Nagrodą im. Władysława Hasiora przyznaną przez kapitułę Muzeum Mazowieckiego w Płocku, 2010 Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, 2011 Medal Pamiątkowy „Pro Masovia” nadany przez Marszałka Województwa Mazowieckiego „za wybitne zasługi oraz całokształt działalności na rzecz województwa”, 2015
Przypisy
Bibliografia Artyści plastycy Okręgu Warszawskiego ZPAP 1945-1970 • Słownik biograficzny, wyd. Okręg Warszawski ZPAP, Warszawa 1972 Panorama Polskiej Reklamy. Polscy graficy projektanci, wyd. ABK Spółka z o.o., Warszawa Chopin und seine Heimat, Rotary Club Speyer 1988 Pejzaże Mazowsza • W 90-tą rocznicę śmierci Józefa Chełmońskiego Alojzy Balcerzak • Album malarstwo i grafika, wyd. Stowarzyszenie Popierania Galerii Koszelówka, 2001 Zmarł artysta Alojzy Balcerzak, PetroNews
Linki zewnętrzne
Zmarł Alojzy Balcerzak, Miasto i Gmina Gąbin kzp – Katalog Znaków Pocztowych
Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy malarze współcześni Kategoria:Polscy projektanci znaczków pocztowych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Wyróżnieni Medalem Pamiątkowym „Pro Masovia” Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 2021