Etiudy op. 25 – drugi cykl etiud na fortepian skomponowany przez Fryderyka Chopina. Powstał w latach 1835–1837. Dedykowany został Marie d’Agoult, przyjaciółce Ferenca Liszta (). Wydany został cztery lata po ukazaniu się Etiud op. 10.
Historia 30 czerwca 1835 roku Chopin przeniósł prawo do wydania do m.in. Etiud op. 25 na rzecz firmy Breitkopf & Härtel. Robert Schumann odnotował w swoim dzienniku pod datą 12 września 1836 r. odegranie przez Chopina podczas jego pobytu w Lipsku (11-13 września) trzech „nowych etiud” (c-moll, As-dur i f-moll) u . 9 kwietnia 1837 r. Ferenc Liszt zagrał etiudy As-dur i f-moll z op. 25 podczas koncertu w . Chopin, z powodu swojej choroby, nie był obecny na tym koncercie, podczas którego wykonać miał z Lisztem jego Grand Valse di Bravura op. 6 na cztery ręce. Opus 25 ukazało się drukiem w październiku 1837 r. na rynku francuskim, niemieckim i angielskim. Schumann w recenzji, która ukazała się w czasopiśmie pisał, że są one „oznakami śmiałej i skupionej w sobie siły twórczej, prawdziwymi tworami poetyckimi; w szczegółach nie bez małych plam, w całości potężne i porywające”. 21 lutego 1842 r. podczas koncertu w Chopin wykonał m.in. trzy etiudy z op. 25. Kilka utworów z tego cyklu wykonał 27 września 1848 r. w Glasgow podczas koncertu w Merchant Hall.
Etiudy Chopina z op. 10 i 25 stanowiły utwory, które uczniowie Chopina przerabiali z nauczycielem po etiudach Muzio Clementiego, Johanna Baptista Cramera i Ignaza Moschelesa. Wydanie drukiem op. 25 oparte zostało na wielu autografach, co wyróżnia je od opusów 1–24 oraz 26–27, które oparte były na jednym autografie.
Budowa Etiudy op. 25 nr 4-6 oraz 12, w tonacjach molowych, zakończone są w jednoimiennej tonacji durowej. Zabieg ten stosowany był przez Chopina, prócz niektórych etiud, głównie w nokturnach. Cechą cyklu jest, w odróżnieniu od op. 10, uszeregowanie utworów wedle tonacji pokrewnych. Podobnie jak w op. 10 ułożone zostały one również wedle kontrastu. Jednocześnie Chopin w dwóch miejscach postawił obok siebie utwory o podobnym charakterze: blok utworów o cechach scherzoidalnych (nr 3–55) oraz monumentalnych (nr 10–12).
Tabela opracowana na postawie materiału źródłowego. +NumerTonacjaTempoLiczba taktówNagranie1As-durAllegro sostenuto49Plik:Frederic Chopin - Opus 25 - Twelve Grand Etudes - A flat Major.ogg2f-mollPresto69Plik:Frederic Chopin - Opus 25 - Twelve Grand Etudes - f minor.ogg3F-durAllegro72Plik:Frederic Chopin - Opus 25 - Twelve Grand Etudes - F Major.ogg4a-mollAgitato65Plik:Frederic Chopin - Opus 25 - Twelve Grand Etudes - a minor (1).ogg5e-mollVivace138Plik:Frederic Chopin - Opus 25 - Twelve Grand Etudes - e minor.ogg6gis-mollAllegro63Plik:Frederic Chopin - Opus 25 - Twelve Grand Etudes - g sharp minor.ogg7cis-mollLento68Plik:Frederic Chopin - Opus 25 - Twelve Grand Etudes - c sharp minor.ogg8Des-durVivace36Plik:Frederic Chopin - Opus 25 - Twelve Grand Etudes - D Flat Major.ogg9Ges-durAllegro assai51Plik:Frederic Chopin - Opus 25 - Twelve Grand Etudes - G Flat Major.ogg10h-mollAllegro con fuoco119Plik:Frederic Chopin - Opus 25 - Twelve Grand Etudes - b minor.ogg11a-mollLento. Allegro con brio96Plik:Chopin, Frédéric - Opus 25 - Twelve Grand Etudes - a minor (2).ogg12c-mollMolto allegro, con fuoco83Plik:Frederic Chopin - Opus 25 - Twelve Grand Etudes - c minor.ogg
Wydania W 1842 r. nabył od Maurice'a Schlesingera płyty sztycharskie oraz prawa do wydania m.in. Etiud op. 25. Nieposiadanie dostępu do wspomnianych płyt mogło być powodem pominięcia op. 10 i 25 przez oficynę w wydaniu o frontyspisie zatytułowanym .
W 1888 r. nakładem Durdilly ukazał się wybór etiud Chopina pod red. Isidora Philippa, w tym nr 1, 2, 6, 8 i 10 z op. 25. Każdy z utworów poprzedzony został opisem problemów pianistycznych oraz dwoma „ćwiczeniami przygotowawczymi” ukazującymi metodę dydaktyczną Philippa. Wydanie zawierało listy polecające, które wystawili tej edycji Camille Saint-Saëns, Georges Mathias, Antoine François Marmontel oraz Louis Diémer.
Nagrania Komplet etiud Chopina (op. 10, op. 25 oraz Trois Nouvelles Études) nagrali m.in. (1931), Raul Koczalski (1936), Alexander Brailowsky (1948), (1950), (ok. 1950), Guiomar Novaes (1955), Shura Cherkassky (ok. 1955) i Adam Harasiewicz (po 1960). Komplet op. 10 i op. 25 nagrali m.in. Wilhelm Backhaus (1928), Alfred Cortot (1934, 1942), Claudio Arrau (ok. 1936, 1956), Ruth Slenczynska (po 1950), Iso Elinson (po 1950), Alexander Uninsky (ok. 1955), Władimir Aszkenazi (1960, po 1970), Bolesław Woytowicz (ok. 1960) Tamás Vásáry (ok. 1966), Miłosz Magin (ok. 1970), György Cziffra (ok. 1970), Nikita Magaloff (po 1970), (po 1970) oraz Maurizio Pollini (1972) Ponadto etiudy z op. 25 nagrali osobno (1942), Guiomar Novaes (ok. 1953), Robert Goldsand (ok. 1954) i Grigorij Ginzburg (ok. 1955).
Przypisy
Bibliografia Bilica K., Etiudy Chopina w Jego "jednym sposobie" z perspektywy dźwięków węzłowych i figur migotliwych, Kraków: Wydawnictwo Astraia, 2022, ISBN 978-83-65686-64-0
Linki zewnętrzne
Etiudy na stronie Chopin.nifc.pl