thumb|Tory wodne thumb|Trybuny kryte thumb|Wieża sędziowska thumb|Stojaki dla łodzi oraz hangary thumb|Wyposażenie toru thumb|Trybuny otwarte thumb|Trening kajakarzy thumb|Podczas zawodów thumb|Akwen służy także do żeglowania thumb|Przystań na torze regatowym thumb|Zabytkowa śluza Brdyujście zamykająca akwen od strony Wisły thumb|Śluza Czersko Polskie zbudowana w 1999 roku, przez którą można wpłynąć z akwenu na Wisłę thumb|Jaz walcowy przy torze regatowym thumb|Fragment środkowej części akwenu. W oddali dawny biurowiec Rometu i linia przesyłowa z Elektrowni Konin. thumb|Odcięty groblą fragment tzw. "małego portu drzewnego". Widok na stację Bydgoszcz Łęgnowo. Powyżej tzw. Wzgórze Bolesława Krzywoustego
Tor regatowy w Bydgoszczy – zbiornik wodny położony w Bydgoszczy, w dolnym odcinku rzeki Brdy, wykorzystywany do uprawiania sportów wodnych.
Jest to najstarszy tor regatowy w Polsce, kreowany na krajowe centrum sportów wodnych w okresie międzywojennym. Obecnie należy do ważniejszych akwenów służących do rozgrywania regat wioślarskich i kajakarskich w Polsce. Tworzą go spiętrzone jazem walcowym wody rzeki Brdy, które zalały odcinek ujściowy rzeki. Zbiornik jest oddzielony od Wisły wałem oraz groblą. Wysokość piętrzenia wody wynosi ok. 3,7 metra.
Lokalizacja Tor regatowy znajduje się we wschodniej części Bydgoszczy, przy ul. Witebskiej 26, w obrębie jednostki urbanistycznej Brdyujście.
Charakterystyka Tor regatowy jest akwenem o rzucie zbliżonym do prostokąta, którego oś przebiega w przybliżeniu na kierunku północ-południe. Od wschodu do akwenu przylega wyspa oddzielająca tor od kanału ujściowego Brdy. Znajduje się tam kanał wiodący do śluzy Czersko Polskie, która jest pierwszym obiektem hydrotechnicznym drogi wodnej Wisła-Odra. Na południu znajduje się grobla oddzielająca tor od mniejszego akwenu, niewykorzystywanego dla regat, położonego tuż przy stacji kolejowej Bydgoszcz Łęgnowo, zwanego "małym portem drzewnym", bądź "karpnikiem". Na północy znajduje się meta toru regatowego oraz zabytkowa śluza Brdyujście czynna w latach 1879–2002, odrestaurowana w 2014 roku. Z kolei brzeg zachodni jest miejscem, gdzie wybudowano trybuny, wieżę sędziowską, hangary, parkingi oraz przystanie klubów żeglarskich. Tam również znajdują się zimowiska dla statków.
Od strony zachodniej akwen posiada wąską zatokę o długości 250 m, nad którą w 1890 wybudowano łukowy, ceglany most, istniejący w oryginalnej postaci do dziś.
Tor regatowy zajmuje obszar 60 ha, jego długość to około 2 km, a szerokość 330 m, co czyni go największym zbiornikiem wodnym w Bydgoszczy.
Historia Geneza toru regatowego w Bydgoszczy wiąże się z regulacją miejskiego odcinka Brdy, który od 1774 (po budowie Kanału Bydgoskiego) był elementem drogi wodnej Wisła-Odra. Wzrastający ruch żeglugowy oraz konieczność składowania dużych ilości drewna oczekującego na spław Kanałem Bydgoskim do Niemiec stworzył potrzebę budowy akwenu, który służyłby do tego celu, a zarazem ustabilizował poziom Brdy, konieczny dla żeglugi.
Port drzewny (1879–1912)
Akwen został oddany do użytku 27 września 1879. Wtedy właśnie ukończono prace regulacyjne na Brdzie w obrębie drogi wodnej Wisła-Odra. Powstałe budowle hydrotechniczne: śluza Brdyujście, dwa jazy iglicowe oraz śluza Kapuściska spiętrzyły rzekę Brdę na jej ujściowym odcinku, wskutek czego wypełniła ona wodą rozległą dolinę o długości 1,65 km i szerokości 330 m. Akwen oddzielony od Wisły wałem o długości 3 km stanowił tzw. wewnętrzny port drzewny. W zbiorniku tym gromadzono drewno przeznaczone do przecierania w miejscowych tartakach oraz do transportu na zachód Kanałem Bydgoskim, co odbywało się w okresie od marca do listopada. Akwen służył również za zimowisko dla statków i barek.
W 1906 dokonano przebudowy stopni hydrotechnicznych w obrębie odcinka ujściowego Brdy. Usunięto stopień wodny „Kapuściska” (śluzę i jaz iglicowy), natomiast powiększono piętrzenie wody w Brdyujściu, zamieniając jaz iglicowy na walcowy. W rezultacie Port Drzewny został powiększony, a Brda na odcinku ujściowym rozlała się szerzej, zyskując formę zalewu. W ten sposób poszerzył się akwen do magazynowania drewna na korycie Brdy aż od ul. Spornej.
W tym czasie bydgoski Port Drzewny zaliczał się do najnowocześniejszych i największych w Niemczech. W niebywałym stopniu rozwinął się miejscowy przemysł drzewny. W 1906 spławiano przez Brdyujście ok. 4,8 mln m³ tego towaru, co stanowiło aż 33% rocznego dowozu drewna do NiemiecKocerka Henryk. Historia toru regatowego w Brdyujściu 1912-2004. [w.] Kronika Bydgoska XXVI (2004). Bydgoszcz 2005.
Pierwsze regaty (1912–1920) Na początku XX wieku na akwen zwróciły uwagę rozwijające się w Bydgoszczy kluby wioślarskie. Wbite w dno słupy drewniane służące do przywiązywania tratew stały się pierwszymi urządzeniami rozdzielającymi akwen na trzy pasma wody, na których mogły startować po dwie osady wioślarskie. Akwen, który umożliwiał start sześciu osad jednocześnie, zaliczał się wówczas do najlepszych torów w Niemczech. Pierwsze regaty zostały zorganizowane w 1912 pod nazwą Wschodnioniemieckie Regaty. Były rozgrywane corocznie do 1916, a uczestniczyły w nich liczne towarzystwa wioślarskie z całych Niemiec.
Budowa infrastruktury (1920–1924) Po przejściu Bydgoszczy pod władzę polską w 1920 i poszerzeniu granic miasta aż za Wisłę (Zawiśle), Bydgoskie Towarzystwo Wioślarskie wystąpiło z inicjatywą zaadaptowania toru regatowego na krajowe centrum sportów wodnych. Odtąd miały być tu rozgrywane corocznie Wszechpolskie Regaty Wioślarskie. Decyzja ta wynikała pośrednio z załamania handlu drewnem, co było związane z wojną celną polsko-niemiecką i podziale drogi wodnej Wisła-Odra granicą państwową. Wewnętrzny port drzewny nie był już intensywnie użytkowany gospodarczo, co umożliwiło jego przeznaczenie dla innych celów.
29 czerwca 1920 zorganizowano w Brdyujściu pierwsze zawody wioślarskie i kajakowe o mistrzostwo Polski, a w 1924 BTW wydzierżawiło w Brdyujściu restaurację z ogrodem, gdzie zorganizowano „letnisko wioślarskie” i przystań. Na wyspie dzielącej tor regatowy od Wisły w pobliżu mety w Łęgnowie zbudowano drewniane trybuny na 2500 widzów. Na brzegu wzniesiono hangary do magazynowania łodzi i kajaków oraz wieżę sędziowską. W efekcie naturalny tor regatowy, stał się największym i najnowocześniejszym obiektem tego typu w kraju. Wybudowane w ciągu dwóch miesięcy trybuny, zostały oddane do użytku w dniu 3 sierpnia 1924 podczas Wszechpolskich Regat, na których był obecny Prezydent RP Stanisław Wojciechowski.
Okres świetności (1924 – 1945) Regaty ogólnopolskie były organizowane w Brdyujściu corocznie aż do 1937. Tor był także miejscem rozgrywania regat międzynarodowych (1927, 1928, 1936, 1937, 1938). W 1929 na torze regatowym rozegrano mistrzostwa Europy w wioślarstwie. Polska osada, złożona z bydgoszczan, członków BTW, brązowych medalistów olimpiady w Amsterdamie z 1928, zdobyła m.in. brązowy medal w czwórce bez sternika. Przez dwa dni zawody oglądało wtedy 30 tys. ludzi, co do dzisiaj jest rekordem niepowtórzonym na regatach wioślarskich w Polsce.
Przy tej okazji trybuny powiększono, a magistrat przejął je na własność. Akwen był podzielony na tory wodne i miał wodę stojącą. Mankamentem była jego długość, wynosząca 1,8 km, co nie pozwalało rozgrywać zawodów na dystansie 2000 m.
W 1927 roku na torze odbyły się pierwsze pływackie długodystansowe mistrzostwa PolskiWpław z nurtem Brdy i Wisły.
W okresie wojny nastąpiła dewastacja toru, a trybuny zostały spalone w 1945 przez żołnierzy radzieckich.
Pierwsza przebudowa toru (1945-1957) Od 1945 do 1952 na torze w Brdyujściu rozgrywano corocznie regaty krajowe o Mistrzostwo Polski. Później wybudowany tor Malta w Poznaniu oraz unowocześnienie wyposażenia torów w Kaliszu, Kruszwicy i Szczecinie odebrało Bydgoszczy wyłączne prawo organizacji mistrzostw Polski. Aby tor w Brdyujściu dorównał nowym obiektom w kraju i nadawał się do rozgrywania zawodów międzynarodowych, w połowie lat 50. XX w. przystąpiono do jego gruntownego unowocześnienia. Projekt przebudowy przewidywał przedłużenie toru do 2000 m poprzez odwrócenie dotychczasowych funkcji tj. zmiany osi toru oraz przeniesienie mety z Łęgnowa do Brdyujścia i zlokalizowanie tam trybun i wioski zawodniczej. Poza tym wymagane było pogłębienie toru do 3 m, zbudowania pomostu startowego w Łęgnowie wraz z wałem ochraniającym jaz, usunięcia pali drewnianych z dna akwenu, zbudowania pomieszczeń sędziowskich oraz skarpy na mecie, gdzie miały powstać nowe trybuny. Wszystkie zaplanowane prace wykonano w latach 1957-1958.
Modernizacje po 1957 Po dokonanej przebudowie tor mierzył 2,04 + 0,39 km. Nie była to jeszcze długość wymagana przez FISAMiędzynarodowa Federacja Wioślarska i Kajakowa (FISA) została założona w 1892 w Turynie. Ustalono wówczas, że dla regat o mistrzostwo Europy długość toru wodnego musi wynosić minimum 2000 + 100 m wybiegu dla wyhamowania łodzi, bowiem zabrakło do pełnego wymiaru 56,5 m. Nie dało się tego wykonać z uwagi na możliwość przecieku przez wał na mecie. W 1958 organizację regat o mistrzostwo Europy przyznano Poznaniowi, mimo że na torze Malta również nie było jeszcze wszystkich wymaganych parametrów technicznych.
W latach 60. XX w. wykonano drugi etap przebudowy toru regatowego: w 1966-1968 pomost odjazdowy, w 1969 ogrodzenie całego terenu wioski z parkingami i mety, w 1969-1971 drogi dojazdowe, postawiono stojaki dla 200 łodzi oraz 20 masztów. W latach 1957–1968 na torze odbywały się co kilka lat regaty o mistrzostwo PolskiEncyklopedia Bydgoszczy. t.1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. , str. 333-334.
W 1977 przy okazji przygotowań do Ogólnopolskiej Spartakiady Młodzieży w Bydgoszczy powołano Społeczny Komitet Budowy Toru Regatowego w Brdyujściu, który dokonał trzeciej przebudowy toru. Większość prac obejmujących m.in. zmianę osi toru na przekątną linii akwenu do wydłużyło ją o 30 m, trybuny dla 4 tys. widzów, szatnie dla 400 zawodników, wieżę sędziowską, olinowanie, wieżyczki sędziowskie do mierzenia czasów (500, 1000 i 1500 m), pomost startowy z wieżyczką dla startera, nowe stojaki dla łodzi zakończono na dzień przed terminem imprezy (10 lipca 1979). Dalsze prace modernizacyjne nie doprowadziły jednak do odpowiedniego wydłużenia toru według wymogów FISA, gdyż nie można było naruszyć grobli dzielącej tor od Wisły. W latach 70. przeprowadzono również prace bagrownicze, konieczne z powodu wypłycania akwenu poprzez zbierające się na dnie osady oraz zarastanie przez rośliny wodne.
Czwarty etap rozbudowy i modernizacji toru wiąże się z przyznaniem Bydgoszczy organizacji Mistrzostw Europy w Kajakarstwie juniorów na rok 1983. Wykonane prace obejmowały m.in. częściowe zadaszenie trybun, budowę sekretariatu, wykonano schody, tarasy i balustrady oraz postawiono nowe maszty i budki dla starterów.
Piąty etap przebudowy miał miejsce w latach 1996-1997. Zburzono wtedy stalową wieżę sędziowską na mecie, a w zamian zbudowano nowy budynek administracyjny z trzypiętrową wieżą sędziowską, lepiej wkomponowaną w panoramę mety. Poza tym wyprofilowano linię brzegową oraz zamontowano nowe siedzenia na głównej trybunie.
Kolejne modernizacje przeprowadzano od 2000 roku. W czerwcu 2004 zakupiono m.in. maszyny startowe zamontowane na 500 m i 1000 m. W 2007 wyremontowano wszystkie szatnie i trybuny, a w 2008 wymieniono stalowe liny wytyczające tory. W tym czasie zbiornik oczyszczono z osadów, w których stwierdzono podwyższoną zawartość metali ciężkich.