Parafia Ewangelicko-Reformowana w Zelowie

Parafia Ewangelicko-Reformowana w Zelowie – zbór ewangelicko-reformowany działający w Zelowie. W 2015 liczył ok. 500 członków.

Administratorem parafii jest pastor Tomasz Pieczko.

Historia Geneza zelowskiej parafii ewangelicko-reformowanej związana jest z prześladowaniem i emigracją Braci czeskich. Umowę kupna majątku ziemskiego Zelów za 154 tysięcy złotych spisano 21 grudnia 1802 r.https://www.zelandia.pl//media/akt_kupna.pdf a od lutego następnego roku zaczęli przybywać pierwsi osadnicy wyznania Braci czeskich i już 20 czerwca 1803 r. wybrano Radę Parafii, której obiecano posłuszeństwo także w sprawach świeckich. Po upadku Księstwa Warszawskiego w 1815 r. parafia zelowska wraz z kilkoma zborami małopolskimi znalazła się pod jurysdykcją warszawskiego Konsystorza Kościoła Ewangelicko-Reformowanego. W tych latach zarząd parafii określał liczbę wiernych na około 700 osób. Przez pierwsze kilkanaście lat jej istnienia funkcję domu modlitwy spełniał budynek szkolny. Uroczyste otwarcie kościoła odbyło się 3 lipca 1825 r. Na przełomie XIX i XX wieku zbór liczył już 3000 osób.

W drugiej połowie XIX stulecia duża grupa parafian wyjechała w głąb Rosji, a w okresie międzywojennym przenoszono się na Wołyń. Po I wojnie światowej otworzyła się przed Czechami droga reemigracji do niepodległej ojczyzny. W 1922 r. skorzystało z niej jednak zaledwie kilkaset osób. Wielu Zelowian opuszczało osadę w poszukiwaniu lepszych warunków bytowych. Przyciągały ich przede wszystkim dynamicznie rozwijające się ośrodki tkackie – Łódź, a później – Żyrardów. Do dziś trwa proces migracji młodzieży zboru zelowskiego poszukującej nauki, pracy i mieszkania. Zelowianie zasilili tym również takie zbory jak: Łódź, Żyrardów, Warszawa, Katowice. Doprowadziło to również do utworzenia nowego zboru w Bełchatowie.

Do II wojny światowej życie parafii kwitło. Działały m.in. szkoły, sierociniec (ochronka), dom starców, służba diakonijna, charytatywna, kursy doskonalenia zawodowego, kilka orkiestr, zespoły wokalno-instrumentalne, chóry męskie, żeńskie i mieszane, teatr itp. Parafia założyła, zorganizowała i znacząco przyczyniła się do rozwoju Zelowa i całego regionu.

Przez całą swą blisko 200-letnią historię, aż do czasów współczesnych, mieszkańcy Zelowa nie zatracili świadomości odrębności swego pochodzenia i tradycji zarówno narodowościowej jak i obyczajowej. Bracia czescy, którzy osiedlili się w Zelowie, przynieśli ze sobą tradycje kultury materialnej – rękodzieła ludowego, charakterystycznego dla terenów pogranicza czesko-niemiecko-śląskiego. Do dzisiaj przetrwały przykłady budownictwa ludowego, które polscy i czescy specjaliści oceniają bardzo wysoko, jako specyficzny i wyjątkowy typ ginącej już architektury drewnianej. Tradycyjnym rzemiosłem zelowskim było tkactwo, które przez wiele dziesiątek lat było podstawowym, obok uprawy roli, źródłem dochodów mieszkańców Zelowa.

thumb|240px|Kazalnica kościoła w Zelowie thumb|240px|Wnętrze kościoła w Zelowie Wojna i lata 1945–1948 zniszczyły piękno harmonijnego współżycia różnych środowisk narodowościowych i religijnych powodując ogromną emigrację członków parafii w różne strony świata. Po II wojnie światowej, między innymi ze względu na antagonizmy narodowościowe, wyznaniowe a w szczególności majątkowe, wyemigrowało w większości do Czechosłowacji aż 90% parafian, z których niewielka część po kilku latach uspokojenia – powróciła. Ci, którzy zostali, mieszkają w Zelowie do dziś i zachowują tradycje przodków.

Duszpasterzem owocnie pracującym w Zelowie w okresie 1952–1982 był ks. Zdzisław Tranda, obecny emerytowany biskup Kościoła.

Od 1982 do 31 sierpnia 2010 w parafii zelowskiej służyli Wiera i Mirosław Jelinkowie. 14 września 2003 Wiera Jelinek jako pierwsza kobieta w historii Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP została ordynowana na księdza. Obecnie administratorem parafii jest ks. Tomasz Pieczko.

Agendy parafii Przedszkole Edukacyjne im. Jana Amosa Komeńskiego w Zelowie Pozaszkolny Punkt Katechetyczny Muzeum w Zelowie – Ośrodek Dokumentacji Dziejów Braci Czeskich Międzynarodowe Centrum Spotkań "Dom Zborowy" Galeria Domu Zborowego Zelowskie Dzwonki – jedyny w Polsce zespół grający na dzwonach ręcznych, kierowany przez ks. Wierę Jelinek. Cmentarz ewangelicko-reformowany w Zelowie Tygodnie Ewangelizacyjne w Zelowie

Duchowni parafii w Zelowie 1803–1808 – Jakub Bogumił Stetna, dojeżdżający z Grodźca 1808–1814 – Tomas Kovac, dojeżdżający z Taboru 1817–1819 – Jan Fabry 1819–1830 – Aleksander Teodor Głowacki, usunięty 1831–1871 – Jan Teodor Mozes 1871 – Karol Henkel 1871–1887 – Hugo Teodor Sikora 1887–1890 – Adolf Szefer, dojeżdżający 1890 – Fryderyk Jelen, dojeżdżający 1895–1899 – Adolf Górawin Garszyński, usunięty 1899–1901 – Fryderyk Jelen 1901–1908 – Stefan Skierski 1909 – Tomasz Kacper Tosio 1909–1919 – Bohumil Radechovsky, usunięty 1919–1920 – Stefan Skierski, dojeżdżający 1921–1930 – Wilhelm Fibich 1930 – Ludwik Zaunar 1931–1934 – Aleksander Piasecki 1934–1935 – Jerzy Wacław Jelen, dojeżdżający z Warszawy 1935–1938 – Wilhelm Fibich, usunięty 1938 – Ludwik Zaunar 1939 – Roman Mazierski, dojeżdżający 1939–1949 – Jarosław Niewieczerzał 1949–1950 – Władysław Paschalis-Ochedowski 1950 – Jan Niewieczerzał, dojeżdżający 1950–1952 – Władysław Paschalis, dojeżdżający 1952 – Zdzisław Tranda, student teologii, dojeżdżający 1952 – Bogdan Tranda, student teologii, dojeżdżający 1952–1979 – Zdzisław Tranda 1979–1982 – Zdzisław Tranda, dojeżdżający z Warszawy 1979–1982 – Mirosław Jelinek, student teologii 1982–2010 – Mirosław Jelinek (1982) 2003–2010 – Wiera Jelinek 2010–2013 – ks. Roman Lipiński od 2013 – Tomasz Pieczko, proboszcz od 2023 – Marta Borkowska, wikariusz

Wybrani znani parafianie Jan Jelínek Waldemar Krygier

Zobacz też Kościół ewangelicko-reformowany w Zelowie Szlak „Osady Braci Czeskich” Czesi w Polsce

Przypisy

Linki zewnętrzne Parafia Ewangelicko-Reformowana w Zelowie Cmentarz ewangelicko-reformowany w Zelowie

Zelów Kategoria:Czesi w Polsce Kategoria:Zbory protestanckie w Zelowie